Oostenrijk stapt uit nieuw VN-akkoord over migratie

Migratie

Oostenrijk wil zich niet vastleggen op VN-afspraken die een ondergrens van menselijkheid vastleggen voor migranten.

Sebastian Kurz, Heinz-Christian Strache en de Oosterijkse president Alexander Van Der Bellen. Foto Ronald Zak/AP

Na Hongarije en de Verenigde Staten heeft ook Oostenrijk gezegd het Marrakesh-migratieakkoord van de Verenigde Naties niet te zullen ondertekenen. Deze verzameling niet-bindende afspraken, voluit Global Compact for Safe, Orderly and Regular Migration genaamd, zijn bedoeld om het verantwoordelijkheidsbesef rond migratie bij deelnemende landen te vergroten en migratiestromen zo beter te beheersen.

Woensdag, voorafgaand aan de ministerraad, liet de conservatieve kanselier Sebastian Kurz weten dat Oostenrijk niet van plan is de overeenkomst te ondertekenen. Volgens de regering van zijn conservatieve ÖVP en de radicaal-rechtse FPÖ, is migratie geen mensenrecht, ook niet vanwege armoede of klimaatproblemen. Volgens Kurz ‘verwateren’ de VN-afspraken het onderscheid tussen legale en illegale immigratie.

Het Marrakesh-akkoord gaat volgens kanselier Kurz ten koste van soevereiniteit

The Global Compact for Safety, Orderly and Regular Migration werd in juli van dit jaar, na jarenlange onderhandelingen, binnen de Verenigde Naties overeengekomen. Het heet in het kort het Marrakesh-akkoord omdat het begin december in de Marokkaanse stad moet worden ondertekend.

Het akkoord, vanwege het niet-bindende karakter een ‘compact’ genoemd, legt een ondergrens van menselijkheid vast die landen ten opzichte van vluchtelingen zeggen te respecteren. Zo beloven landen van herkomst zich in te zetten voor het terugnemen van migranten en zeggen bestemmingslanden voor goede basisvoorzieningen te zorgen. Een controversieel punt is dat landen ook toezeggen bereid te blijven tot legale vormen van migratie.

Volgens het persbureau APA is Oostenrijk – naast het afzien van ondertekening – ook niet van plan een afgevaardigde naar de top op 11 en 12 december te sturen. „Er staan een aantal cruciale punten in het verdrag die ons doen vrezen voor onze soevereiniteit”, zei Kurz woensdag. Zijn vicekanselier, Heinz-Christian Strache van de FPÖ, zei dat delen van de inhoud „diametraal tegenover onze standpunten staan”. De Oostenrijkse regering voert een streng beleid op het gebied van migratie.

Oostenrijk is tot het einde van het jaar voorzitter van de Europese Unie, die migratie ook hoog op de agenda had gezet. Het is daarom pikant dat de Europese Commissie woensdag liet weten het te ‘betreuren’ dat Oostenrijk deze stap zet.

Lees ook: vijf vragen over het Marrakesh Migratie-akkoord

In Nederland is er vooralsnog weinig politieke reuring over het Marrakesh-akkoord. Alleen Forum voor Democratie en de PVV hebben geprotesteerd. Premier Rutte (VVD) vindt het akkoord juist een goede zaak. In de Eerste Kamer zei hij dinsdag in antwoorden op vragen van de PVV dat de te maken afspraken „volledig passen” in de lijn van het migratiebeleid van het kabinet. Het migratieakkoord „bevestigt expliciet de soevereiniteit van lidstaten, dus het voegt geen verplichtingen toe aan nationale en internationale regels waaraan Nederland zich houdt”, aldus Rutte. Het kabinet komt nog met een Kamerbrief, maar een debat staat niet op de rol.

De oorsprong van het akkoord ligt in september 2016, toen alle 193 VN-leden afspraken dat geen enkel land een migratiecrisis in zijn eentje kan oplossen. Ook de VS, toen nog onder Obama, stemden in om in 2018 tot een definitief akkoord te komen.

In december 2017 trokken de VS zich terug uit de onderhandelingen, omdat de afspraken in strijd zouden zijn met hun eigen wetten en regels voor migratie. In juli van dit jaar volgde Hongarije, met grofweg dezelfde argumenten. Australië en Polen hebben ook twijfels geuit.

Correctie: in een eerdere versie van dit artikel werd Heinz-Christian Strache vicepresident genoemd. In Oostenrijk heet die positie echter vicekanselier. Eveneens is de PVV en een reactie van de Europese Commissie toegevoegd.

    • John Hoogerwaard