Nog weinig vuur bij senatoren

Algemene Politieke Beschouwingen . Algemene Beschouwingen in de Eerste Kamer zijn altijd vrij bedaagd. Dit jaar was er in het debat wel heel weinig bezieling.

De Eerste Kamer tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen over de kabinetsplannen voor 2019. Foto Bart Maat/ANP

Zelfs premier Mark Rutte, bekend om zijn aan een Duracell-konijn grenzende onvermoeibaarheid, kon een geeuw dinsdagmiddag niet onderdrukken. Hij zat met zijn derde kabinet voor de Algemene Politieke Beschouwingen in de senaat. Aan het woord was Esther-Mirjam Sent, Eerste Kamerlid van de PvdA. Ze had het over „de koopkrachtplaatjes van het Centraal Planbureau die nooit uitkomen”.

Sent is per ongeluk fractievoorzitter geworden nadat eerst Marleen Barth (vanwege het eisen van een huurkorting op de Wassenaarse burgemeesterswoning van haar man) en vervolgens André Postema (vanwege wantoestanden bij het vmbo in Maastricht dat hij leidt) het veld moesten ruimen. Zij wil komend voorjaar graag lijsttrekker en definitief fractievoorzitter worden en heeft voor die post drie concurrenten binnen haar partij. Bovendien was de vorige kabinetsbegroting nog van Rutte II en leidt zij een PvdA-fractie die recent bevrijd is uit het coalitiekorset. Van Sent zou je dus het nodige vuur verwachten bij de politieke beschouwingen over de kabinetsplannen en de begroting voor het komende jaar.

Maar de gaap van Rutte zei alles over het gebrek aan bezieling in het debat. Aan niets was te merken dat de Eerste Kamer zich opmaakt voor verkiezingen; in maart worden de Provinciale Staten gekozen die eind mei de nieuwe senaat samenstellen. Daarbij staat de meerderheid van VVD, CDA, D66 en ChristenUnie en misschien zelfs het voortbestaan van het kabinet op het spel.

Nu zijn Algemene Politieke Beschouwingen in de Eerste Kamer altijd een stukje bedaagder dan die in de Tweede Kamer. Om drie redenen stond er deze dinsdag wel bijzonder weinig op het spel. De maatregel van Rutte III waar de oppositie zich collectief over opwond, is begin deze maand gesneuveld. De gestaakte afschaffing van de dividendbelasting werd alleen gekscherend een paar keer genoemd. Daarnaast verkeert Rutte III in de – in de recente geschiedenis zeldzame – luxepositie dat het in beide Kamers een meerderheid heeft. Met zijn eerdere kabinetten was Rutte afhankelijk van gedoogsteun van oppositiepartijen in de Eerste Kamer. Dat maakte senatoren machtiger én luidruchtiger. Tenslotte veroorzaken recente publicaties over de (bij)banen en het vermeende gebrek aan integriteit van Eerste Kamerleden dat de meeste senatoren even niet op zoek zijn naar de schijnwerpers.

Lees ook: En weer heeft de senaat de schijn tegen

Even geen schijnwerpers

Het debat met de premier werd nooit fel. Alle actuele politieke thema’s kwamen voorbij: klimaat, pensioenen, migratie, de publieke sector, het vestigingsklimaat en ‘de kloof’ tussen hoog- en laagopgeleiden. Op dat laatste punt was het interessant om te zien dat de SP, PvdA en GroenLinks ook in de senaat samen optrekken. De linkse partijen vroegen om extra aandacht voor kinderen die in armoede opgroeien, hogere salarissen voor leraren en meer betaalbare huurhuizen. En ze drongen vooral aan op het eerlijker verdelen van de economische groei. „In een beschaafd land zou iedereen moeten meeprofiteren”, zei Esther-Mirjam Sent in haar lofzang op „de zorgzame samenleving”.

Oudgedienden Elco Brinkman (CDA) en Roel Kuiper (ChristenUnie) stonden stil bij het feit dat dit hun laatste beschouwingen zouden zijn. Eerder vertrokken Loek Hermans (VVD), Marleen Barth (PvdA) en Thom de Graaf (D66). Die laatste volgt deze week Piet Hein Donner op als vice-president van de Raad van State. Ook fractievoorzitters Hans Engels (D66), Tineke Strik (GroenLinks), Jan Nagel (50Plus) en Henk ten Hoeve (Onafhankelijke Senaatsfractie) keren volgend jaar niet terug. Na de verkiezingen treedt dus een nieuwe generatie fractievoorzitters aan, met tegenover zich (op basis van de huidige peilingen) een minderheidskabinet. Dan zou het weer eens kunnen knetteren tijdens de politieke beschouwingen.

    • Emilie van Outeren