Niet meer googlen naar de sollicitant

Anoniem solliciteren Een cv zonder woonplaats, geslacht, afkomst of leeftijd van een kandidaat. Werkt dat?

Illustratie Pepijn Barnard

Twee seconden. Meer tijd heeft Bram Peperzak niet nodig om te zien dat hij het helemaal niks vindt, zo’n anoniem cv. De leiddinggevende bij KiesZon, aanbieder van zonnepanelen, heeft veel vacatures. Daarom zijn er deze middag twee consultants van uitzendbureau Unique in zijn kantoor, langs de snelweg tussen Den Bosch en Oss. De vijf cv’s die ze hebben meegenomen zien er anders uit dan normaal: alle gegevens die verwijzen naar woonplaats, afkomst, geslacht of leeftijd van de sollicitant zijn weggehaald.

„Ik mis al meteen iets belangrijks”, zegt Peperzak. „Waar wonen ze? Ik wil het liefst mensen uit deze omgeving. Brabanders hebben een andere bedrijfscultuur dan in de Randstad of het Noorden. Hier gaan dingen gemoedelijker, gemakkelijker.” En nu hij geen naam ziet, kan hij de kandidaten niet meer googlen. „Dat is altijd het eerste wat ik doe.”

Die reactie hadden de consultants niet verwacht. Hun uitzendbureau Unique heeft deze week uitgeroepen tot ‘De week van het anonieme cv’. In het hele land krijgen klanten van Unique alleen maar anonieme cv’s te zien, om hen bewust te maken van arbeidsdiscriminatie.

Het uitzendbureau staat niet alleen. Ook allerlei gemeentes en provincies zijn experimenten gestart met anoniem solliciteren. Maar waar een enkele gemeente positief is, zijn de meeste alweer gestopt. Zij zagen de baankansen van minderheden niet verbeteren tijdens de proef.

De gemeente Arnhem experimenteerde tussen 2016 en 2018 bij 36 vacatures met anoniem solliciteren. Op slechts één van die vacatures werd iemand benoemd met een migratieachtergrond. Zeven mensen met een migratieachtergrond mochten op gesprek komen. De conclusie van het Arnhemse gemeentebestuur: anoniem solliciteren heeft „geen aantoonbare meerwaarde opgeleverd”. Soortgelijke conclusies trokken Utrecht, Nijmegen, Zwolle en de provincie Groningen. De vraag is dus: heeft anoniem solliciteren wel nut?

Succesvolle proef

De gemeente Den Haag is juist positief. Tijdens een experiment, twee jaar geleden, had bijna een kwart van de sollicitanten die op gesprek mocht komen een migratieachtergrond. Vóórdat die proef begon, was dat nog 11 procent. Een succes dus, oordeelde het stadsbestuur dat er toen zat.

Sindsdien worden alle sollicitatiebrieven voor middelhoge functies bij de gemeente Den Haag geanonimiseerd. Het stadsbestuur dat vorig jaar aantrad, wil het nóg verder uitbreiden, staat in het coalitieakkoord, zodat uiteindelijk voor alle gemeentelijke functies anoniem gesolliciteerd wordt.

Toch is de Haagse wethouder Rachid Guernaoui (Integratie, Groep de Mos) terughoudend om te oordelen dat die positieve onderzoeksresultaten alleen maar te danken zijn aan het anoniem solliciteren. Want tijdens die proef was er ook simpelweg meer aandacht voor diversiteit – misschien heeft dat wel bijgedragen aan de positieve resultaten.

Daarnaast is Guernaoui aan het twijfelen gebracht door de slechte ervaringen van andere gemeenten. Nu komt er eerst een nieuw, zorgvuldig experiment, zegt Guernaoui, „Daarna zullen we opnieuw afwegen of we hier mee doorgaan.”

Uitzendbureau Unique is van plan om na deze week door te gaan met anoniem solliciteren. Al wordt niet bijgehouden of het effect heeft. „Het resultaat maakt niet uit”, zegt Babette Langbroek, communicatiemedewerker bij Unique die het plan medebedacht. „Deze proef is geslaagd als alle betrokkenen hier een positief gevoel van krijgen.”

Bram Peperzak van KiesZon krijgt er in ieder geval geen positief gevoel van. In zijn kantoor staart hij nog even naar de anonieme cv’s op zijn bureau en zegt dan tegen de Unique-consultants tegenover hem: „Ik zou bijna kunnen denken dat je hiermee zegt dat ik discrimineer. Ik heb dit niet nodig, ik wil júist een divers team. Dat wil ik zelf kunnen samenstellen. Dan wil ik in de brieven goed kunnen zien wat voor type iemand is.” Dus, zegt Peperzak: „Ik denk dat wij binnenkort aan jullie gaan vragen om hiermee te stoppen.”

Lees ook: Wat kunnen bedrijven doen tegen discriminatie?

Een reactie als die van Peperzak is begrijpelijk, vindt Marcel Coenders, die bij het Sociaal en Cultureel Planbureau onderzoek doet naar discriminatie op de arbeidsmarkt. „Iedereen vindt zichzelf objectief, maar uit onderzoek blijkt dat dat niet zo is.” In de praktijk selecteren mensen het liefst – en onbewust – mensen die op hen lijken.

Te snel oordeel

Om geen kwaad bloed te zetten bij betrokkenen is het heel belangrijk hoe je zo’n experiment aankondigt, zegt Coenders. „Je moet niet de indruk wekken dat je vindt dat er actief gediscrimineerd wordt endat je dat wilt tegengaan. Je moet benadrukken dat je alleen nog wil focussen op wat sollicitanten kúnnen, niet op wie ze zijn.”

Coenders vindt dat gemeenten te snel en gemakkelijk oordelen dat anoniem solliciteren niet werkt. „Vaak hebben ze van tevoren al besloten dat hun experiment kleinschalig wordt. Maar op tien, vijftien vacatures kun je weinig uitspraken doen over het effect.”

Dus, werkt anoniem solliciteren? Hard bewijs is er niet, mede door het gebrek aan goede, grootschalige experimenten. In Nederland was alleen het experiment in Den Haag groot genoeg, volgens Coenders – en dat was dus positief. Daarnaast zag Coenders betrouwbare studies in Zweden en Duitsland. Ook die lieten een positief effect zien.

De onderzoeker hoopt dus vooral op meer grootschalige onderzoeken. Tot die tijd denkt hij dat anoniem solliciteren de meest neutrale manier is om te verdedigen waarom je iemand hebt aangenomen. „Dan kunnen collega’s ook niet het verwijt maken dat iemand alleen maar is aangenomen omdat het een vrouw is.”

    • Christiaan Pelgrim