‘Nauwelijks sprake van verdringing op Nederlandse arbeidsmarkt’

Volgens onderzoek van SCP en CPB is er nauwelijks sprake van verdringing tussen jongeren en ouderen, hoog- en laagopgeleiden en ook niet door arbeidsmigranten.

Beeld ter illustratie. Volgens SCP en CPB is er nauwelijks sprake van verdringing op de Nederlandse arbeidsmarkt. Foto Lex van Lieshout/ANP

Op de Nederlandse arbeidsmarkt is nauwelijks sprake van verdringing. Dat concluderen het Centraal Planbureau (CPB) en het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) in een woensdag uitgebrachte gezamenlijke publicatie.

De onderzoekers van de instituten vonden geen aanwijzingen voor verdringing van ouderen door jongeren en van laagopgeleiden door hoogopgeleiden. Ook migranten zorgen meestal niet voor verdringing. De conclusies zijn opvallend. Verdringing is een politiek beladen onderwerp, bijvoorbeeld als het gaat om goedkope Oost-Europese arbeidskrachten die banen in zouden nemen van laaggeschoolde Nederlanders.

Maar volgens het rapport is van dat laatste type verdinging nauwelijks sprake. Het citeert studies die uitwijzen dat migratie een deel van de laagopgeleide beroepsbevolking stimuleert een hogere opleiding te volgen, waarna ze vaak een betere baan vinden. Ook doen migranten veelal ander werk dan Nederlanders, waardoor ze eerder “aanvullend dan vervangend” zijn. Dat is vaak werk dat anderen niet willen doen.

Werk beneden niveau

Ouderen verdringen jongeren evenmin op de arbeidsmarkt (en andersom). Dit komt volgens het onderzoek omdat de twee groepen elkaar aanvullen en niet met elkaar concurreren, schrijven de onderzoekers: “Ze hebben andere vaardigheden en vervullen vaak een andere rol binnen een bedrijf.” Het rapport vindt ook geen aanwijzingen dat laagopgeleiden de dupe zijn van hoogopgeleiden die baantjes beneden hun niveau hebben. De vraag naar hoogopgeleiden zou zelfs sterker stijgen dan het aanbod.

Het rapport onderstreept dat verdringing wel degelijk voorkomt in Nederland. Tijdens een recessie komt het voor dat jongeren die net gaan werken en ouderen die hun baan zijn verloren onder hun niveau gaan werken. Daar zijn laagopgeleiden dan korstondig de dupe van. Op de lange termijn zouden de effecten hiervan echter gering zijn.

Ook kan arbeidsmigratie op de korte termijn een negatief effect hebben op de werkgelegenheid van laaggeschoolde ingezetenen. Die verdringing vindt plaats als de nieuwe arbeiders ook laaggeschoold werk gaan doen. Maar ook de negatieve gevolgen daarvan lossen na een paar jaar op, schrijven SCP en CPB.

    • Guus Ritzen