Muisstil luisteren naar levenslessen van de omstreden Jordan Peterson

Jordan Peterson De komst van Jordan Peterson naar de UvA leidde tot protest. Vooral zijn persoonlijke adviezen oogsten woensdag applaus.

Psycholoog Jordan Peterson wordt geinterviewd in Room for Discussion op de UvA Foto Olivier Middendorp

Na ongeveer een uur begint Jordan Petersons stem anders te klinken. Vreemd vervormd, alsof hij bijna moet huilen. De Canadese hoogleraar psychologie vertelt op dat ogenblik wat het met hem doet als studenten hem bedanken voor zijn levenslessen. Dat zijn emotionele momenten, zegt hij. Weer die geknepen stem: „Sorry, it almost breaks me up.” Aha, hij moet dus écht bijna huilen. Ontlading in de zaal: honderden studenten, grotendeels jongemannen, barsten uit in applaus.

In aanloop naar dit openbare interview op de Universiteit van Amsterdam was er rumoer rondom de genodigde: tientallen medewerkers en studentenorganisaties vroegen in een open brief om een tweede spreker, „om tegenwicht te bieden aan Petersons conservatieve, patriarchale, antifeministische, antiklimaatwetenschappelijke wereldbeschouwing”. Elf andere medewerkers riepen de universiteit op stelling te nemen tegen „ zij die de menselijkheid van anderen ter discussie stellen”. Deze medewerkers ontvingen vervolgens weer dreigbrieven van Peterson-fans. Maar wie hoopte dat deze bijeenkomst een spektakel zou worden met schreeuwende tegenstanders, komt bedrogen uit: op één boeroeper na valt er geen onvertogen woord.

Lees ook: Beste UvA-academici, de tegenstem van Jordan Peterson is hard nodig

Jordan Peterson werd beroemd met zijn YouTube-tirades tegen identiteitspolitiek, sociaal constructivisme en politieke correctheid aan de universiteit, maar liever zou hij dit „politieke spel” niet spelen, zegt hij in het interview. Zijn expertise ligt in de psychologie en zijn laatste boek, 12 Rules for Life, gaat vooral over hoe je als individu een verantwoordelijk leven moet leiden. Een soort zelfhulpboek voor jonge mensen is het, met tips als ‘ruim je kamer op’.

Toch speelt Peterson ook deze middag weer het politieke spel: hij begint over de biologische verschillen tussen mannen en vrouwen, wijst positieve discriminatie af, noemt intersectioneel feministen dom. Dat zijn antwoorden nogal eens een hoge theoretische vlucht nemen, lijkt de muisstil luisterende studenten niet te deren. Die zijn zich waarschijnlijk bewust van hun privilege: veel anderen kwamen niet naar binnen en zijn nu veroordeeld tot de livestream.

Foto Olivier Middendorp

Vaderlijke levenslessen

Wanneer Peterson tegen het einde toekomt aan de persoonlijke adviezen, wordt het applaus langer en harder. Zijn vaderlijke levenslessen lijken meer los te maken dan, zeg, de samenvatting van een Science-paper die hij even daarvoor gaf. Wees committed, zegt hij. Zoek een doel in je leven. „Zoiets wordt een baken voor je bestemming!” Applaus. De bijna-tranen leiden tot harder applaus. De afsluitende woorden: „Jullie zijn aan de universiteit om te leren je echte stem te vinden!” Het hardste applaus.

Met die zelfexpressie zit het trouwens goed: sommige aanwezigen zijn in gilet of stropdas, anderen onderscheiden zich met bijvoorbeeld een Black Sabbath-shirt, een Schotse rok, geel haar of zelfs een monnikspij.

Handboek voor de gemankeerde man

Oud-student technische bedrijfskunde Niels (30) hield het voor vandaag op een Armani-pet, wel achterstevoren gedragen. Net als andere aanwezigen wil hij zijn achternaam niet geven. Peterson heeft zijn leven veranderd, zegt hij na afloop. „In februari dit jaar zat ik niet zo goed in m’n vel, maar door de video’s van Peterson ruim ik nu mijn kamer op en werk ik veel harder!” Hij krijgt geen genoeg van zijn idool: gisteren, bij Petersons lezing in het Amsterdamse DeLaMar Theater, was hij er ook bij – maar toen had hij 95 euro moeten betalen.

Voor oud-student psychologie Arie (30), Niels' huisgenoot in Amsterdam, heeft Peterson vooral een existentiële betekenis. „Hij zegt: het leven is tragisch. Maar toch moet je de verantwoordelijkheid op je nemen om het beste leven te leiden dat je kunt.” Dat hij bijna moest huilen, vinden ze allebei mooi. Arie: „Ik denk dat hij emotioneel werd omdat hij het leven zelf ook zwaar vindt.”

Foto Olivier Middendorp
    • Floor Rusman