Gezond is belangrijker dan slank in de nieuwe dieetboeken

Gezond Veel nieuwe dieetboeken koppelen gezonde voeding aan leefstijl. Alleen het ene dieet is het andere niet.

Alweer een dieetboek? Boekhandels stonden niet direct te springen toen uitgeverij Karakter met Het Pioppi dieet kwam. De uitgever begon in oktober met een voorzichtige eerste druk van 3.500. Inmiddels staat het boek dat inspiratie put uit de gewoontes van de kwieke oudjes in het Italiaanse dorp Pioppi al vier weken op nummer 1 van de bestseller-top 60 van de CPNB.

Het Pioppi dieet van Aseem Malhotra lijkt een old school dieetboek maar het gaat over meer dan eten alleen. En daarmee past het net zo makkelijk in een nieuwere succesvolle categorie non-fictie: leefstijl en gezonde voeding. Alleen al in de Eten en drinken-top 10 van de CPNB staan nu vier titels in dat genre.

Lees ook: Voedingscentrum waarschuwt voor populaire Pioppi-dieet

Volgens Chris de Graaf, directeur van Karakter, telt Het Pioppi dieet nu 70.000 gedrukte exemplaren. Wat vast heeft geholpen was de uitzending van Dokters van morgen, waarin Antoinette Hertsenberg bijna een uur lang aandacht besteedde aan het dieet. Opvallend was dat er twee artsen aan meewerkten die zelf ook goedverkopende leefstijlboeken in de winkel hebben liggen: Tamara de Weijer is huisarts en voorzitter van Arts & Leefstijl. Zij staat sinds zes weken in de bestsellerlijst met Eet beter in 28 dagen. Hanno Pijl is internist-endocrinoloog in het Leids Universitair Medisch Centrum en hoogleraar diabetologie. Hij schreef met Karine Hoenderdos Diabetes type 2? Maak jezelf beter. Het moet door hun uitgevers, Kosmos en Fontaine, met gemengde gevoelens zijn aangezien. Heb je zo’n autoriteit in je fonds, maken ze reclame voor de concurrent.

Overgewicht en diabetes

De helft van de Nederlanders heeft overgewicht en meer dan een miljoen mensen hebben diabetes type 2. Steeds duidelijker wordt dat gezonde voeding een deel van de patiënten kan helpen om van diabetes 2 af te komen. En dan zijn er ook nog veel mensen met een prikkelbare darm, een te hoge bloeddruk, overgangsklachten. Van klassieke dieetboeken, gericht op afvallen en een slank lichaam, verschuift de aandacht naar handleidingen voor een gezondere leefstijl, voor specifieke groepen met specifieke vragen.

Francis Wehkamp van uitgeverij Fontaine was pas nog op de Frankfurter Buchmesse en kreeg daar weer heel veel leefstijlboeken aangeboden, waarbij ook haar weer opviel: „Chronische en fatale ziekten in relatie tot voeding zijn grote onderwerpen.” Toch is een internationale beurs voor Fontaine niet de meest voor de hand liggende plek om aan nieuwe titels te komen. „Bij buitenlandse auteurs weet je niet altijd of hun adviezen stroken met de Nederlandse situatie. Liever ontwikkel ik een boek met Nederlandse artsen. Dan weet je dat het klopt met de adviezen, zodat lezers niet verward achterblijven. Dit soort boeken biedt tegenwicht voor dokter Google.”

Lees ook: Waarom slank blijven nog moeilijker is dan afvallen

Met een marktaandeel van ongeveer 23 procent is Kosmos de grootste uitgever in de categorie ‘food’. Ze staan standaard met meerdere titels in de bestsellerlijsten. Uitgever bij Kosmos Melanie Zwartjes: „De Voedselzandloper van Kris Verburgh [Prometheus, red.] was in 2013 een enorme stimulans. Hij heeft de gedachte gesterkt dat je met voeding je gezondheid kunt beïnvloeden en dat veel ziekten leefstijlgerelateerd zijn. Mensen willen zelf de regie over hun gezondheid.”

Dat er ook veel kritiek was op Kris Verburgh, die weliswaar arts is maar toch moeite had met de interpretatie van de voedingswetenschap, hinderde de verkoop allerminst. Er werden 350.000 exemplaren van De Voedselzandloper verkocht.

Wasbordje in twaalf weken

Kosmos heeft met Fajah Lourens zijn eigen verkoopkanon in huis. Van haar Killerbody-serie gingen honderdduizenden boeken over de toonbank. Een wasbordje in twaalf weken, belooft Lourens. Balanceert Kosmos daarmee niet op een dunne lijn van geloofwaardigheid? Zwartjes: „Je koopt een belofte, maar we laten alle informatie en recepten door deskundigen checken. Ik wil geen boeken die niet kloppen. We hebben een reputatie te verliezen.”

De aandacht voor de binnenkant kent geen grenzen; alles is een onderwerp, van de darmen tot de hypofyse. Soms wordt het verband met stress gelegd, of komt het al jaren populaire brein om de hoek, zoals in Het slanke brein, waarin dieetpsycholoog Heleen Ligtelijn probeert de psychologische patronen achter ons eetgedrag bloot te leggen.

Vervang slechte door goede vetten, adviseert de Gezondheidsraad. Maar wat is slecht en waarvoor? Lees ook: Vetkwartet

Leefstijl is geen hype, maar een „keiharde trend”, zegt Chris de Graaf van Karakter, overenthousiast door het succes van Pioppi. Het aanbod groeit nog steeds en het einde is nog niet in zicht. Uit Scandinavië ziet De Graaf veel boeken over depressiviteit aankomen. En de link tussen voeding en depressie is dan snel gelegd.

50.000 keer verkocht

Terwijl het Nederlandse publiek het ene na het andere leefstijlboek krijgt voorgeschoteld, leven de inwoners van Pioppi, zonder hier al te veel bij stil te staan, hun mediterrane leventje. In het dorpje wonen nog maar 300 mensen. Zouden die weten dat bijna 50.000 Nederlanders het Pioppi-boek hebben gekocht? Misschien hebben ze Ancel Keys nog gekend, de Amerikaanse voedingswetenschapper die sinds de jaren zeventig 28 jaar in Pioppi woonde en die liet zien hoe ongezond verzadigd vet kan zijn. Zouden ze weten dat de cardioloog die Het Pioppi dieet schreef elke ochtend een lepel kokosolie in zijn espresso doet? Kleine kans dat ze dit voorbeeld ooit volgen. Espresso drink je hooguit met een schepje suiker. En dood ga je toch.

    • Martine Kamsma