Opinie

Wees als docent niet expliciet over Zwarte Piet

Onderwijsblog De verharding van standpunten op tv en de sociale media werkt ook door in de klas. Dan werkt het averechts als een leraar met te uitgesproken meningen komt, schrijft Karim Amghar.

Remko de Waal, ANP

Ik merk in de klassen waar ik kom dat in de laatste maanden van het jaar (oktober, november en december) een ongemakkelijke sfeer ontstaat bij thema’s als Zwarte Piet. Deze ongemakkelijke sfeer zorgt alleen maar voor meer afstand tussen docent-student en student-student.

Ten eerste ontstaat er een zekere verharding. Docenten en studenten die normaal de nuance opzochten, zijn nu keihard in hun mening. ,,We houden bij dit soort onderwerpen veel minder rekening met elkaar… dat vind ik gewoon jammer” aldus één van de studenten in de klas met wie ik een dialoog voerde over dit thema. Deze verharding zie je niet alleen in het klaslokaal, maar ook op straat. Volgens mij heeft deze verharding te maken met de rolmodellen in dit thema. Die zie je op tv en de sociale media radicaler worden. Dit is een slechte ontwikkeling voor het klaslokaal. Je kunt namelijk met één opmerking in de klas als docent alle inspanningen voor onderlinge verbinding ongedaan maken.

Het tweede wat ik heel veel zie is dat docenten het gesprek volledig uit de weg gaan. Dit kan zijn vanwege angst, desinteresse of vermoeidheid. ,,Jeetje alweer, dat Zwarte Piet gezeur… ieder jaar hetzelfde rond deze tijd… ben er een beetje ziek van” aldus één van de docenten die ik gesproken heb. Begrijpelijke reactie in een gesprek met iemand die begrijpt dat dit niks persoonlijks is. Maar in de klas valt zo’n reactie erg slecht. De student kan voor, tegen of in het midden zitten maar bij zo’n opmerking toch radicaal reageren.

Het stimuleren van diversiteit is dan een belangrijk onderdeel van de oplossing. Ik zeg ook altijd dat iedereen een product is van haar of zijn omgeving. Het is dan ook goed om studenten van verschillende achtergronden, religies en genders met elkaar in contact te brengen. Bij één VO-school doe ik een waardevol project waarbij we studenten van drie totaal verschillende scholen (religies, achtergronden e.d.) bij elkaar brengen en laten samenwerken. Dit zorgt voor waardevolle, scherpte maar vooral inspirerende gesprekken.

Nuance is van grote waarde in een gesprek over bijvoorbeeld Zwarte Piet. Creëer veiligheid in je klaslokaal voor álle meningen, voor en tegen. Wees je als docent bewust van je eigen mening en druk deze niet door, ook niet met opmerkingen waar een boodschap achter ligt. Zorg er vooral wel voor dat je studenten kritisch laat nadenken over zichzelf, hun roots, religie en beweegredenen.

Karim Amghar is docent omgangskunde aan mbo en hbo en radicaliseringexpert bij wijwijs.nl.