Trump ziet politiek goud in de migrantenkaravaan

Migratie De beelden van de Midden-Amerikaanse migrantenkaravaan dienen voor president Trump als één groot verkiezingsspotje. Beleven de VS werkelijk een grenscrisis?

De karavaan van Midden-Amerikaanse migranten reist momenteel al lopend en liftend door zuidelijk Mexico. Foto Hannah McKay/Reuters

Een ‘invasie van ons land’, een ‘nationale ramp’ en ‘een woeste aanval’. Sinds half oktober gaat geen dag voorbij of de Amerikaanse president Trump slaat alarm over de zogeheten ‘migrantenkaravaan’. Enkele duizenden Midden-Amerikanen trekken sinds twee weken door Mexico, een deel van hen wil asiel zoeken in de Verenigde Staten.

De tv-beelden van de caravana blijken voor Trump één groot verkiezingsspotje om zijn punt te illustreren dat de Amerikaanse zuidgrens onder de voet zou worden gelopen. En angst te zaaien: er zitten ‘Midden-Oosterse types’ tussen en ‘gevaarlijke bendeleden’, stelde hij vorige week.

Beluister ook de Presidential Podcast over dit onderwerp: Trump gaat voor de knock-out

‘Geen geboorterecht meer’

Dinsdag liet hij een proefballonnetje op met grote politiek-symbolische waarde. Trump wil het automatisme schrappen waarmee baby’s het burgerschap krijgen als ze op Amerikaans grondgebied worden geboren. Als de ouders illegale migranten zijn, zou dit geboorterecht (afgeleid uit het 14de amendement van de grondwet) niet gelden, meent hij. Zijn juridische team ziet mogelijkheden dit te regelen zonder grondwetswijziging. Een presidentieel decreet zou genoeg moeten zijn, zei hij tegen politieke nieuwssite Axios.

De haalbaarheid van het plan – een aloude wens van tegenstanders van immigratie – is onzeker. Maar net als Trumps eerdere uithalen naar de karavaan (5.000 militairen naar de grens, geen asielverzoeken meer aannemen, schrappen van ontwikkelingshulp) dienen ze bovenal een kortetermijndoel. Over krap een week zijn er tussentijdse Congresverkiezingen. De ‘grenscrisis’ moet de rechtse kiezer mobiliseren om zo de dubbele Republikeinse meerderheid te behouden.

Tekening Kamagurka

Vluchtelingencrisis?

De beelden van de karavaan die lopend en liftend de ruim 2.500 kilometer aflegt, zijn indrukwekkend. Maar de statistieken leren dat de VS allesbehalve een vluchtelingencrisis beleven. Exacte cijfers over het aantal migranten dat oversteekt zijn er niet, omdat een deel dit clandestien doet. Maar een goede graadmeter is het aantal aanhoudingen aan de grens. Dat bereikte vorig jaar het laagste niveau sinds 1971.

Lees ook de reportage over asiel aan de grens: Gevlucht uit Honduras, geweerd uit de VS, gestrand in Mexico

De afgelopen maanden trok de migratie iets aan. Maar de aantallen zijn nog altijd een fractie van die van voor de kredietcrisis (2008) of eind vorige eeuw. Bovendien verandert de aard van de migratie. Mexicanen, die vooral voor werk overstaken, zijn nu in de minderheid. Tegenwoordig gaat het vooral om inwoners van Guatemala, Honduras en El Salvador.

VS jagen migratie ook aan

Deze Midden-Amerikanen zijn soms puur economisch migrant, soms ook vluchteling: ze ontvluchten het alom aanwezige criminele geweld van jeugdbendes en drugskartels. Die veiligheidscrisis is deels van Amerikaanse makelij: de wapens komen uit de VS, de vraag naar drugs ook. De straatbendes ontstonden ooit in de VS, die de leden later deporteerden naar Midden-Amerika.

Corruptie en politieke instabiliteit jagen burgers verder het land uit. Hier spelen de VS ook een rol. Washington schaarde zich eind vorig jaar achter de omstreden herverkiezing van de rechtse Hondurese president Hernández. Ook werken partijgenoten van Trump mee bij het politiek uitschakelen van een gerespecteerde VN-commissie tegen Corruptie en Straffeloosheid in Guatemala.

Daarnaast hebben Midden-Amerika economische motieven om te migreren. De banenmachine in de VS draait op volle toeren. De Amerikaanse kamer van koophandel bepleitte recent deze vacatures op te laten vullen door migranten.

Lees ook de reportage over Midden-Amerikaanse migranten: Berooid, en met een ledemaat minder, bleef Ribaldo in Mexico steken

Karavaan is veiliger

De migranten wekken met hun karavaan nu weliswaar de toorn van Trump, maar deze reiswijze is voor hen noodzaak. Individueel reizen is levensgevaarlijk of onbetaalbaar. Naar schatting 7 op de 10 migranten wordt op doortocht aangerand of verkracht. Mensensmokkelaars vragen tot 10.000 dollar voor het afleggen van de reis en dan nog blijven de migranten onderweg kwetsbaar voor afpersing, ontvoering en uitbuiting.

Afgelopen april trok een soortgelijke karavaan ook al de aandacht van Trump. Geschrokken splitsten de migranten zich toen op. Een deel bleef in Mexico, anderen reisden in kleinere groepen door naar de grens. Daar werden enkele honderden mensen mondjesmaat bij grensposten tot de asielprocedure toegelaten.

‘We kunnen dit aan’

Op het Trump doorgaans zeer gezinde Fox News werd maandag aan die eerdere karavaan gerefereerd door presentator Shep Smith. „Herinnert u zich nog in april, toen we ook zo opgejut werden. Uiteindelijk werden er toen 14 mensen opgepakt. We zijn Amerika. We kunnen dit aan. Maar ja, het is een week tot de verkiezingen.”

Bekijk hieronder de video met presentator Shep Smith:

    • Merijn de Waal