Opinie

Jair Bolsonaro

Nieuwe leider Brazilië is weer een klap voor de liberale democratie

En wéér is een land toegetreden tot de club van staten die geleid worden door een sterke man met voor elk probleem een eenvoudige oplossing. Een man die onder de dekmantel van ‘orde en gezag’ de rechtsstaat en de democratie graag naar zijn hand zet. Een man die geen respect heeft voor minderheden. Een man als Jair Bolsonaro die met duim en wijsvinger zó vaak een pistool uitbeeldde dat het zijn logo werd.

Zondag heeft Brazilië, het grootste land van Latijns-Amerika, met de verkiezing van Bolsonaro tot president zijn lot in handen gelegd van een ultraconservatief, die economisch een liberale koers wil volgen, die er maatschappelijk radicaal-rechtse opvattingen op na houdt en die opviel met weerzinwekkende beledigingen. Ooit zei hij in een interview dat hij liever een dode zoon had dan een homofiele zoon. Over een parlementslid beweerde hij eens dat ze te lelijk was om te verkrachten. Brazilianen van Afrikaanse komaf zijn volgens Bolsonaro dik en lui.

Hij wil het Constitutionele Hof omvormen en wapenbezit aanmoedigen. Bolsonaro gelooft niet in klimaatverandering en heeft plannen om de regels die het regenwoud beschermen te versoepelen.

Bolsonaro diende zeventien jaar in het leger, maar werd er na conflicten uit gewerkt. Dat weerhield hem er niet van om zich te presenteren als een gedisciplineerde persoonlijkheid die weet hoe belangrijk hiërarchie is. Hij vond zichzelf daarom de ideale law-and-orderkandidaat. Hij verheerlijkte de militaire dictatuur die in Brazilië tot 1985 heerste en hij bewierookte de mannen die destijds verantwoordelijk waren voor martelingen. Hij wil het mogelijk maken dat de politie criminelen standrechtelijk kan executeren.

De keuze voor Bolsonaro, die met 55 procent van de uitgebrachte stemmen ruim won van zijn linkse tegenkandidaat Fernando Haddad, is betreurenswaardig. Maar dat de Braziliaanse kiezer toe was aan een koerswijziging is ook begrijpelijk.

Het Zuid-Amerikaanse land ging tot voor kort gebukt onder recessie en kampt met extreme misdaad: ruim 60.000 moorden per jaar. Bovendien moesten de Brazilianen jarenlang toezien hoe de ene president na de andere geloofwaardigheid verloor in corruptieschandalen. Brazilianen hebben het gevoel dat de liberale democratie hen in de steek heeft gelaten, maar sterke mannen zorgen niet voor duurzame oplossingen.

In zijn overwinningspeech kondigde Bolsonaro aan de grondwet te respecteren. Na een extreem harde campagne heeft hij de schijn tegen. Met Brazilië is wéér een liberale democratie in de gevaar.

In het Commentaar geeft NRC zijn mening over belangrijke nieuwsfeiten. De commentatoren schrijven deze artikelen in samenspraak met de hoofdredactie.