Recensie

Horroricoon Michael Myers is terug

Horror Veertig jaar na het origineel ontsnapt Michael Myers uit de inrichting waarin hij opgesloten zat. Zijn oud-slachtoffer bidt al jaren dat hij ontsnapt. Dan kan ze wraak nemen.

Het witte masker van Michael Myers/The Shape maakt hem uitdrukkingsloos en unheimisch in ‘Halloween’.

„Denk je dat we ‘het’ niet beter kunnen omschrijven als ‘hem’?”, vraagt de verpleegster die psychiater Dr. Loomis vergezelt naar de inrichting. ‘Het’ is Michael Myers, die daar sinds de moord op zijn zus al vijftien jaar opgesloten zit. Michael was toen zes jaar, nu is hij eenentwintig. „Onderschat hem niet”, drukt Loomis de verpleegster op het hart.

Toch ontsnapt Michael om in zijn geboortedorp op Halloween opnieuw dood en verderf te zaaien. Aan het eind van de klassieke slasherfilm Halloween (John Carpenter, 1978) leeft alleen babysitter Laurie Strode (Jamie Lee Curtis) nog: twee vriendinnen en wat andere tieners zijn bruut afgeslacht.

Veertig jaar na Carpenters Halloween is Myers terug, samen met het muzikale thema van repeterende pianonoten dat mensen nog steeds de stuipen op het lijf jaagt. De nieuwste Halloween speelt zich precies veertig jaar af na het origineel, weer op de avond voor Allerheiligen. Ook Jamie Lee Curtis keert terug als Laurie: grijs, getraumatiseerd maar dit keer uitstekend voorbereid.

Deze Halloween doet alsof alle tussendelen nooit gemaakt zijn, al staat de teller inmiddels op elf films. Wat maakt Michael Myers tot zo’n taaie slasher? Het personage heeft meer films op zijn naam dan zijn spraakzame collega Freddy Krueger (A Nightmare on Elm Street). Alleen in Jason van Friday the 13th moet hij zijn meerdere erkennen: twaalf films plus tv-serie; achter zijn ijshockeymasker is Jason net als hij het stille, sterke type.

Met zijn witte masker, langzame tred en no-nonsens stijl van moorden – liefst met fallisch keukenmes – werd seriemoordenaar Michael Myers direct een horroricoon. Zijn mythologie is bewust vaag. Dr. Loomis, die hem jarenlang bestudeerde, omschrijft hem als „het pure kwaad”, op de aftiteling staat hij als ‘The Shape’. Dat hij ‘het’ wordt genoemd, benadrukt zijn on- of bovenmenselijkheid: is Myers misschien gewoon de boeman die op Halloweenavond stoute kinderen straft? Zijn zware, door het masker versterkte ademhaling maakt hem nog enger. Ook klassiek: omdat we vaak door Myers’ ogen kijken, ziet de toeschouwer hem spaarzaam, wat des te meer overlaat aan onze verbeelding.

Zijn witte masker maakt hem uitdrukkingsloos en unheimisch: het nodigt de toeschouwer uit zijn gevoelens op hem te projecteren. Michael Myers is louter lichaamstaal: zijn tred is slepend, een beetje als Boris Karloffs Monster van Frankenstein. Wat er ook gebeurt, hij versnelt nooit zijn pas. Dat geeft hem iets onverstoorbaars, wat zijn koelbloedige, bijna klinische stijl van moorden bevestigt. Dit monster is onstuitbaar en quasi-onsterfelijk: kogel, mes of diepe val lijkt hem weinig te doen.

Jamie Lee Curtis

Toch is het goed dat actrice Jamie Lee Curtis terugkeert. Haar duet met Myers geeft een Halloweenfilm iets extra’s: de drie delen met Curtis zijn de beste in de reeks. In deel één was zij als babysitter Laurie de typische ‘final girl’: het pure, onschuldige en slimme meisje dat overleeft waar minder deugdzame vriendinnen onder het mes moeten.

Halloween en andere slasherfilms uit de jaren zeventig en tachtig zijn vaak beticht van seksisme en vrouwenhaat. Kijkers verlustigen zich in sadistisch geweld op halfnaakte meisjeslichamen; zij worden gestraft omdat ze seksueel actief zijn, drinken of blowen. Slashers als Michael Myers zijn in die zin wrekers van een conservatieve, patriarchale moraal – de films vierden hun hoogtijdagen in het Reagan-tijdperk. Myers & co falen pas bij de ‘final girl’, die wegens haar deugdzaamheid geen straf verdient.

Toch heeft die medaille een keerzijde: de ‘final girls’ uit het vermaledijde slashergenre zijn immers ook actieheldinnen die verzet bieden, vindingrijk zijn en terugslaan, ‘scream queen’ Jamie Lee Curtis voorop. En dat was indertijd iets nieuws. Veertig jaar na dato gaat de nieuwste Halloween zelfbewust een stap verder richting female empowerment. Hier staan drie generaties vrouwen (oma Strode, dochter Karen en kleindochter Allyson) centraal die voor de duvel niet bang zijn, laat staan voor kerels met fallische messen.

Lauries leven blijkt al veertig jaar in het teken van Michael Myers te staan, die sinds zijn opname in de inrichting nooit meer een woord sprak. Laurie bidt dat hij ooit ontsnapt en haar dan opzoekt. Dus heeft ze zich diep in de bossen verschanst in een fort vol wapentuig, vallen en zelfs een verborgen schuilkelder. Laurie staat klaar om de rollen om te draaien: zij de jager, hij de prooi.

Halloween toont de prijs van slachtofferschap (net als in Halloween H20: 20 Years Later uit 1998). Laurie lijdt aan PTSS, is labiel, paranoïde en geobsedeerd door haar stalker. Ze is bovendien vervreemd geraakt van haar dochter Karen die, zo leren we, als twaalfjarige uit huis werd geplaatst, gelukkig toen al door mama voorzien van een gedegen survivaltraining. Lauries trauma maakt haar even miserabel als strijdvaardig. Zij kijkt uit naar de eindstrijd met Myers, zodat ze niet langer constant met haar gezicht richting deur hoeft te zitten.

De finale van deze grotendeels geslaagde film in de Halloweenreeks kan je lezen als een bijdrage aan het #MeToo-debat. Als Myers het patriarchaat belichaamt, is dat gewaarschuwd: vrouwen slaan nu keihard terug.

    • André Waardenburg