Toni Servillo als Silvio Berlusconi in ‘Loro’.

Foto Gianni Fiorito

‘Het is niet zinvol om van Berlusconi een karikatuur te maken’

Interview Regisseur Paolo Sorrentino maakte met zijn vaste acteur Toni Servillo een film over ‘de grote verleider’ Silvio Berlusconi: „Politici als Berlusconi zetten hun ‘succes bij de vrouwen’ in om je van hun gelijk te overtuigen.”

Kort nadat Paolo Sorrentino (La grande bellezza) heeft aangekondigd een film over Silvio Berlusconi te maken, werd hij door de Italiaanse ex-premier uitgenodigd voor de lunch. Berlusconi zou bij die gelegenheid hem half-grappend, half-dreigend hebben gevraagd of hij zijn villa beschikbaar moest stellen als locatie.

Makkelijk was het niet, een film over een bestaand persoon maken, vertelt Sorrentino op het filmfestival van Toronto. Al had hij warm kunnen lopen met zijn vorige politieke biopic Il divo (2008), over de aan de maffia gelieerde ex-premier Giulio Andreotti. Sorrentino’s film werd langer en langer, totdat hij in Italië dit voorjaar in twee delen werd uitgebracht, en in Toronto in een ruim twee uur durende versie voor de internationale markt alsnog zijn internationale première beleefde. Natuurlijk weer met zijn vaste acteur Toni Servillo in de hoofdrol. Hij sneed alle scènes die te direct naar de Italiaanse politiek verwezen eruit, „maar mijn advocaten zijn nog steeds erg blij met de disclaimer aan het begin die beklemtoont dat Loro fictie is”.

Na vijftien jaar intensieve samenwerking spreken regisseur Sorrentino en Servillo met één stem. Sterker nog, Servillo weet soms misschien wel beter dan Sorrentino te verwoorden waar diens films over gaan. In fris gesteven wit linnen hemden en achter donkere zonnebrillen zitten ze op het dak van een hotel in Toronto met dikke sigaren in hun hand. Sorrentino steekt op, en hult zich in een rookgordijn. Servillo speelt dat hij rookt en houdt het gesprek gaande.

Seks en macht zijn altijd al nauw verbonden, maar wanneer werd het zo banaal?

Servillo: „Silvio Berlusconi heeft zichzelf vanaf het begin af aan geprofileerd als de grote verleider. Wat hij toevoegde aan dat beeld van seks en macht is de logica van het priapisme, iemand in een permanente staat van seksuele opwinding, als symbool van mannelijkheid. Alsof hij zijn politieke autoriteit te danken heeft aan elementen uit de erotische sfeer zijn. Dit idee is overigens niet nieuw. Schrijver Carlo Emilo Gadda had het al over Mussolini in de termen van Eros en Priapus [een vruchtbaarheidsgod met een enorme erectie, red.]. Politici als Berlusconi zetten hun ‘succes bij de vrouwen’ in om anderen van hun gelijk te overtuigen.”

Sorrentino: „Een cruciale scène in de film is daarom als Berlusconi een jonge vrouw wil verleiden en zij hem laat weten dat ze hem te oud vindt. Hij ruikt naar haar grootvader. Dan zie je de pijn in zijn blik.”

Lees hier de recensie van ‘Loro’

Het is onvermijdelijk om niet ook aan Donald Trump te denken.

Sorrentino: „Loro is al lang voordat Trump aan de macht kwam ontwikkeld. Dus elke gelijkenis is louter toeval. Maar natuurlijk zijn er overeenkomsten. Beiden scheppen op over hun seksuele prestaties. Beiden runnen het land als een business. En beiden runnen die business als een show.”

In hoeverre gebruikt u de geseksualiseerde beeldtaal van de Italiaanse commerciële televisie in uw film met plezier en in hoeverre als commentaar?

Servillo: „Alles wat in de film gebeurt moet worden gezien binnen het kader dat Berlusconi voor zichzelf geschapen heeft. Wij verheerlijken niets. Hij is degene die denkt dat hij onschendbaar en onsterfelijk is.’’

Sorrentino: „Het leven zelf is een mix van banaliteit en schoonheid, van het sacrale en het profane, en waar je de grens legt is heel subjectief. Dus ik kan die vraag niet echt beantwoorden.”

Hoe realistisch hebben jullie Berlusconi willen portretteren?

Servillo: „Een fictief personage maakt de fantasie van een acteur los. Bij een echt personage krijg je als acteur te maken met het idee dat mensen al van hem hebben. Ik denk niet dat het zinvol is om een man die de afgelopen vijfentwintig jaar zoveel macht heeft gehad als een cartoon neer te zetten. We vergaten geen moment dat we te maken hadden met iemand die enorme economische macht heeft verworven, een tycoon die de politiek inging zonder enige ervaring, en ook zonder enig gevoel voor welvoeglijkheid. Onze film mag dan af en toe grappig zijn, de schade die hij heeft aangericht is maar al te realistisch.”

    • Dana Linssen