Opinie

    • Arjen Fortuin

Een leerzame boevenavond op tv

Zap Kijkers zagen maandag veel boeven op tv. In het interessante programma ‘Schuldig of niet?’ ging het om de vraag wie nu eigenlijk de boef was.

Vrouw belaagt inbreker in Schuldig of niet? (BNNVARA)

Boef te zijn of geen boef te zijn, dat is de vraag. Voor een mens in het dagelijks bestaan – maar zeker voor de maandagse televisiekijker, want wat een boevenbende was de programmering! Uur na uur werd aan het internationale boevendom gespendeerd. Er waren gevangenisboeven (Anita wordt opgenomen, NPO 1), burenboeven (Mr. Frank Visser doet uitspraak, SBS 6 ), opperboeven (kroonprins Mohammed bin Salman in Met andere ogen, NPO 2) en verzonnen boeven (Kroongetuige, RTL 4).

Wat dat laatste programma betreft: vergeet niet de scène terug te kijken waarin Fred Teeven, luidkeels „police, police” roepend, een smalle trap op stormt en een Zweedse acteur vraagt: „You have identity?”

NPO 3 trakteerde de boevenkijker op een double bill. Eerst was er Hunted, wat feitelijk een boefloos programma is. Twaalf onschuldige kandidaten proberen zich drie weken schuil te houden voor een team speurders, imposant aangekondigd als „de top van de Nederlandse opsporing”. Moet de top van onze opsporing geen échte boeven vangen?

Hunted is zenuwslopend. De kandidaten rennen en panikeren wat af en de speurders weten dankzij camera’s en gegevensbestanden snel in de buurt van hun prooi te komen. Hoewel ik normaal gesproken anti-boef ben, betrapte ik mezelf erop dat ik zeer hartstochtelijk partij trok voor de voortvluchtigen. „Lieg dan, lieg dan”, dacht ik tegen de tv als een getuige werd ondervraagd over de route van een deelnemer.

Het interessantste programma van de boevenavond ging om de vraag wie nu eigenlijk de boef was. Schuldig of niet? (BNNVARA) is een uitbreiding en voortzetting van Verkracht of niet? waarin een groep jongvolwassenen een oordeel moest vellen over een (nagespeelde) verkrachtingszaak.

Nu werden ook andere misdaden onder de loep genomen. De eerste aflevering was gewijd aan de vraag hoe ver een mens mag gaan om zichzelf te verdedigen. De elf jongeren hoorden het verhaal van een jonge vrouw die werd beschuldigd van mishandeling. Ze was in een vakantiehuis verrast door een inbreker en had deze met een vaas hard op zijn hoofd geslagen, zo bleek uit het eerste deel van het in brokjes verdeelde verhaal.

Het panel delibereerde uitgebreid, waarbij het boeiend was om te zien dat de schuldvraag steeds werd vervormd tot de vraag naar met wie men het meeste meevoelde. Dat werd vaak gerechtvaardigd met een beroep op bijzaken. Aanvankelijk vond de meerderheid dat de vrouw niet veel verkeerd had gedaan, al werd gesignaleerd dat het onverstandig was om plaatjes vol waardevolle spullen met locatietag op Instagram te zetten. Met de inbreker had niemand medelijden.

Inbreker in badkuip

Dat veranderde toen uit het vervolgfilmpje bleek dat nadat de inbreker was geslagen, de vrouw hem de badkuip in duwde, het koord van een badjas pakte en de boef (die een bekende van haar bleek te zijn) begon te wurgen – het kostte de man op een haar na het leven.

Bij een deel van het panel was de stemming nu omgeslagen, ook al omdat een psychologe uitlegde dat als iemand op de grond ligt, de kans op excessief geweld toeneemt. Opmerkelijk was het optreden van een andere getuige-deskundige, de oud-inbreker Theo: „Nooit bij bekenden inbreken”, waarschuwde deze boef. „Die maken je af.”

Het boefwurgen werd de vrouw aangerekend, er werd een taakstraf tegen haar geëist. Zo bleek maar weer dat in een slachtoffer zomaar een boef verstopt kan zitten – en andersom. Een waardig en educatief besluit van Maandag Boevendag op tv.

    • Arjen Fortuin