De belofte van de bitcoin is totaal veranderd

Tien jaar bitcoin Precies tien jaar geleden werd het plan voor de digitale munt gepubliceerd. Het nieuwe geld werd het niet, wel het nieuwe goud?

Een medewerker inspecteert computers in een Canadese bitcoinmijn Foto Lars Hagberg/AFP

Het was destijds een gebeurtenis waar alleen nerdy cryptografen naar omkeken. Maar met het whitepaper dat op 31 oktober 2008 door Satoshi Nakamoto online werd gezet, kwam een digitale beweging op gang die nog altijd doordendert. De timing van het plan om de bitcoin te lanceren, een dikke maand na de val van Lehman Brothers, bleek perfect om een nieuwe ideologie van digitale zelfbeschikking en een ongekende zeepbel aan te jagen. Maar na tien jaar is het nog niet gelukt om de belangrijkste beloftes waar te maken.

Wie is Satoshi Nakamoto? Waar gaan alle grote beloftes rondom blockchain over? Lees er meer over in het vragenstuk: Alles wat je wilt weten over bitcoin maar nooit durfde te vragen

Satoshi Nakamoto (een pseudoniem voor een nog altijd onbekende ontwikkelaar of groep ontwikkelaars) richtte zijn pijlen vooral op het feit dat centrale banken in het huidige stelsel de creatie van geld aansturen. „Het kernprobleem met conventionele valuta’s is al het vertrouwen dat nodig is om ze te laten werken”, schreef hij. „De centrale bank moet vertrouwd worden dat ze de valuta niet ondermijnt, maar de geschiedenis zit vol met voorbeelden waarin dat vertrouwen werd geschonden.” Een valide punt omdat centrale banken inderdaad vaak hun eigen valuta kapot hebben gemaakt door plots extra geld te creëren en zo hyperinflatie te veroorzaken, kijk alleen naar Venezuela.

Bij de bitcoin kan dat niet, omdat de broncode een vooraf bepaalde hoeveelheid beschikbaar maakt. Maar een neveneffect van die strikt beperkte voorraad is de enorme schommeling in prijs als de vraag verandert. De koers schiet met procenten tegelijk omlaag of omhoog. Dat maakt de bitcoin vrijwel onbruikbaar als geld voor dagelijkse zaken.

Sommige nieuwe digitale valuta (stablecoins genoemd) bieden mogelijk een oplossing, bijvoorbeeld door de waarde van die munten te koppelen aan traditionele munteenheden zoals de dollar. Maar Nakamoto zal hiermee niet blij zijn: indirect maken deze nieuwe munten zich dus toch weer afhankelijk van traditioneel geld dat door – inderdaad – centrale banken wordt aangestuurd.

Bitcoin als back-up

De bitcoin kon mede groeien dankzij het wantrouwen jegens het huidige financiële stelsel. Nu dat vertrouwen na de crisis (enigszins) is hersteld, lijkt het onwaarschijnlijk dat de bitcoin snel centrale banken overbodig gaat maken of de rol van geld gaat overnemen. Maar als het vertrouwen om welke reden dan ook opnieuw een knauw krijgt, maken cryptovaluta’s waaronder de bitcoin wel kans om te fungeren als back-up voor geld.

Lees ook: Bitcoin zit in limbo tussen onder- en bovenwereld

Ondanks enorme koersdalingen begin dit jaar is 1 bitcoin nog altijd ruim 5.500 euro waard, de marktwaarde van alle bitcoins is bijna 100 miljard. Alle tekortkomingen ten spijt zijn er veel investeerders die nog steeds (deels) geloven in de toekomstvisie van Nakamoto.

Een verklaring voor het feit dat de bitcoin nog altijd zoveel waard is ondanks het feit dat het vrijwel onbruikbaar is als geld, is dat veel bitcoinoptimisten geloven dat de bitcoin een rol zal spelen die lijkt op die van goud. Een manier om waarde op te slaan en verhandelen als alternatief voor geld, in het geval dat alles instort.

Nu de eerste beloftes niet zijn waargemaakt, gaan de believers dus over op nieuwe toekomstvisioenen. De volgende tien jaar zal moeten blijken of die wél uitkomen. Hoe dan ook: de bitcoin blijft vooralsnog een kwestie van geloof en vertrouwen. En daarin lijkt het dan ironisch genoeg toch verdacht veel op het conventionele geld waar Satoshi Nakamoto vanaf wilde.

    • Wouter van Noort