Foto T.J. Kirkpatrick/Redux/HH

Acteur Terry Crews: ‘Ik zou te sterk zijn om aangerand te worden’

#MeToo in Hollywood Terry Crews, acteur in televisieserie Brooklyn Nine-Nine, sprak zich uit als slachtoffer in de #MeToo-beweging. Zelf moest hij ook leren hoe een man zich zou moeten gedragen. „Ik zag hoe mijn vader, zo hard als hij kon, mijn moeder sloeg.”

Mannelijkheid kan leuk zijn. Als voormalig NFL-speler en acteur werkt Terry Crews (50) keihard voor zijn lichaam. Hij is bijna twee meter lang, weegt meer dan honderd kilo en heeft nauwelijks lichaamsvet. Zijn spierballen zijn een wezenlijk aspect van de rollen die hij speelt, onlangs nog als superheld in de film Deadpool 2 en als rechercheur in de populaire komedieserie Brooklyn Nine-Nine.

Maar mannelijkheid kan ook doorslaan en giftig worden, zegt Crews, die moest afkicken van een pornoverslaving. En toen hij in 2010 zijn vrouw vertelde dat hij was vreemdgegaan was hij verbaasd dat ze bij hem weg wilde. Want wat moest ze nou zonder hem? „Ik luisterde niet naar haar. Pas toen ze echt weg was begreep ik dat ze mij helemaal niet nodig had. En hoe fout het was dat ik zo dacht.”

Twee jaar geleden werd Crews zelf het slachtoffer van iets giftigs. Hij was naar eigen zeggen op een Hollywood-feest toen een agent van bekende acteurs, die hij alleen van naam kende, in het bijzijn van anderen, in zijn genitaliën greep. „Toen ik zei wat hij aan het doen was deed hij het nog een keer.” Hij twitterde over het incident. Het maakte Crews vorig jaar een van de weinige mannen onder de ‘Silence Breakers’, de groep die seksueel overschrijdend gedrag bespreekbaar maakte en door Time Magazine werd uitgeroepen tot meest invloedrijke personen van 2017.

Nadat zoiets je is overkomen, wil je een hoed en een zonnebril opzetten. Je denkt dat iedereen het weet en naar je kijkt

Hij is nu weer samen met zijn vrouw, actrice en zangeres Rebecca King-Crews, met wie hij vijf kinderen heeft. In Den Haag sprak hij onlangs het One Young World-congres toe over toxic masculinity.

Ziet u een verschil tussen hoe mannen en vrouwen over de #MeToo-beweging spreken?

„Zeker! Correcte mannen begrijpen het echt wel, de kritiek komt van mannen die weg willen komen met dingen die ze hebben gedaan. Als je als man niet van plan bent om iemand aan te randen, dan heb je geen probleem met MeToo.”

In mijn omgeving praten vrouwen over hun aanranding en mannen over het doorslaan van de discussie, ook mannen die hun grenzen kennen.

„Mannen en vrouwen spreken soms een andere taal, dat komt door onze cultuur. In het geval van de mannen gaat denk ik veel mis als gevolg van de pornocultuur. In pornofilms heeft toestemming van vrouwen geen functie; nee betekent ja. Als je dat te veel ziet, en dat vertaalt naar de echte wereld, denk je dat het nee-zeggen van een vrouw niets betekent. Maar ze zei toch echt nee! Helaas kunnen mannen soms naar vrouwen kijken alsof ze iets anders zijn dan mensen.”

Dat kreeg Crews zelf in zijn jeugd ook mee. Hij woonde ten tijde van de crack-epidemie in een getto van de Amerikaanse stad Flint, Michigan, bekend vanwege het met lood vergiftigde drinkwater. In zijn toespraak in Den Haag vertelde Crews over zijn eerste herinnering, hij was een jaar of vier, vijf: „Ik zag hoe mijn vader, zo hard als hij kon, mijn moeder sloeg.” Hij leerde van hem dat mannen meer waard zijn dan vrouwen. „Jongens leerden hoe ze hun vriendinnen angst aanpraten, door te zeggen dat ze toch niet mooi genoeg waren, door te flirten met andere vrouwen en te laten zien dat ze echt niet moesten denken dat ze er niet met iemand anders vandoor konden gaan.”

Wat betekent giftige mannelijkheid?

„Het betekent: my way or the highway, ten koste van alles. Net zo lang doorgaan totdat mensen doen wat jij wil. Het is ook het idee dat alles en iedereen in een hokje moet passen. Vind je het leuk om te schilderen, te tekenen, te zingen? Dan ben je een homo. Hou je niet van voetbal of American Football, dan ben je ook homo.”

Wanneer kwam u erachter dat hier iets mis mee is?

„Pas toen mijn vrouw bij mij wegging, dat was mijn wake-upcall. Ik was vroeger zelf giftig bezig door te denken dat ik voor haar zorgde.”

Hoe heeft de #MeToo-beweging eraan bijgedragen dat u als slachtoffer in de openbaarheid trad?

„Het was de moed die de vrouwen toonden. Sommige mannen zeiden dat het opportunisten waren die het voor het geld deden; golddiggers. De eerste vraag die ze stelden was: ‘Waarom zijn ze er niet eerder mee naar buiten gekomen?’ Ik had een jaar voor ‘MeToo’ al aan mijn agentschap verteld wat mij was overkomen. Maar ik was er niet mee in de openbaarheid getreden. Veel vrouwen hadden de incidenten ook al eerder ergens gemeld. Mensen vroegen niet óf het was gebeurd, maar waarom ze nu ineens naar buiten kwamen. Dat is de verkeerde vraag. Daar had ik een probleem mee, toen begon ik erover te twitteren.”

Crews deed twee jaar geleden niet meteen aangifte van aanranding, hij dacht dat ze hem op het politiebureau zouden uitlachen. Mensen die het hoorden namen het niet serieus, zegt hij. „Ik was te groot en sterk om aangerand te worden.” Na het incident overwoog hij heel even om de man in kwestie te slaan, vertelde hij tijdens zijn toespraak in Den Haag, maar hij deed het toch niet. „Ik ben een zwarte man in de Verenigde Staten. Hij was een rijke, succesvolle, witte man. Het was zijn feestje. Wat gebeurt er met mij als ik hem sla?” Het zijn de machtsverhoudingen die seksueel overschrijdend gedrag mogelijk maken en slachtoffers laten zwijgen, zegt Crews. „MeToo ging nooit over seks maar over macht.”

Lees ook: #MeToo gaat door. Want nog steeds wordt er weggekeken

Inmiddels heeft hij wel aangifte gedaan. Daar kreeg hij „miljoenen reacties op”, zegt hij, van mannen die misbruikt waren en hem hun verhaal vertelden. „Het waren jongens die in een kerk waren misbruikt door de priester, of op school, of door een beste vriend.”

Schaamde u zich voor wat u was overkomen?

„Ja.”

Kunt u uitleggen hoe schaamte werkt?

„Schaamte zegt: ík ben fout. Ik verdien het om slecht behandeld te worden. Nadat zoiets je is overkomen, wil je een hoed en een zonnebril opzetten. Je denkt dat iedereen het weet en naar je kijkt. Dankzij therapie ben ik eroverheen gekomen. Ik leerde een mantra dat ik constant herhaalde tegen mezelf: ‘Ik laat me niet kleineren, ik heb niks verkeerd gedaan. Ik laat me niet kleineren, ik heb niks fout gedaan.’ Mensen waren verbaasd dat ze mij over de rode loper zagen lopen, alsof ik iets fout had gedaan. Maar ik wilde verder met mijn leven. Ook om ons heen zijn er mensen die vinden dat de slachtoffers zich moeten schamen.”

Hoe kunnen mannen vrouwen steunen in de #MeToo-strijd?

„Door beter naar ze te luisteren. Als je als man alleen naar mannen luistert krijg je een tunnelvisie. Je hebt een zus, moeder, vrouw nodig die jou op een andere manier naar zaken kan laten kijken. Dat geldt ook voor MeToo. Andersom geldt hetzelfde.”

Denkt u dat het moeilijker is om een man of om een vrouw te zijn?

„Het is moeilijker om vrouw te zijn en dat komt door de machtsdynamiek. Vrouwen zijn meer dan mannen afhankelijk van hun hersenen om vooruit te komen, dat is de moeilijkste weg. Dat maakt ze ook slimmer dan mannen. Uiteindelijk zullen zij veel beter af zijn. Het belangrijkste is dat vrouwen onbevreesd zijn en mannen zich vaker kwetsbaar opstellen. Mannen denken soms dat ze de hele dag in hun eigen actiefilm spelen. Gelukkig heeft mijn vrouw bij mij het licht aangedaan.”

    • Maral Noshad Sharifi