Politieke crisis in Sri Lanka: moordplot en twee premiers

Premier Wickremesinghe werd ontslagen omdat een kabinetslid betrokken zou zijn bij een moordplot tegen de president. Maar Wickremesinghe wil niet vertrekken.

De nieuwe door de president benoemde premier Mahinda Rajapakse. Foto Lakruwan Wanniachchi / AFP

In Sri Lanka speelde zich dit weekend een politiek drama af. In een onverwachte machtsovername schoof president Maithripala Sirisena premier Ranil Wickremesinghe opzij en verving hem door een omstreden, maar nog altijd populaire oud-president. Als een van de redenen voerde Sirisena een vermeend moordplot tegen hem aan, waarbij een kabinetslid van Wickremesinghes partij betrokken zou zijn. Wickremesinghe op zijn beurt weigert op te stappen. Het parlement is voor twee weken geschorst.

Moordplot

Het begon vrijdagavond, toen president Sirisena zelfs de meest welingevoerde politiek analisten op het eiland verbaasde met zijn abrupte besluit zich uit de coalitie met de United National Party (UNP) terug te trekken, zittend premier Ranil Wickremesinghe te ontslaan én amper enkele uren Mahinda Rajapaksa - aan de macht tussen 2005 en 2015 – te feliciteren als zijn opvolger.

Een woeste Wickremesinghe verweet president Sirisena daarop „illegaal en ongrondwettig” te hebben gehandeld. Toen het er een dag later naar uitzag dat een meerderheid van het parlement zich achter hem zou scharen werd een door Wickremesinghe geëiste spoedzitting geblokkeerd met een twee weken durende schorsing van het parlement.

Zondagmiddag ontstond er buiten bij het ministerie van Aardolie schermutselingen, toen protestanten probeerden te voorkomen dat minister Arjuna Ranatunga, zijn kantoor kon betreden. Persbureau Reuters meldt dat zijn beveiliger daarop drie mensen zou hebben neergeschoten. Eén van hen zou aan zijn verwondingen zijn overleden.

In een televisietoespraak zondagavond uitte Sirisena zware kritiek op Wickremesinghe. Zo noemde hij de premier „arrogant” en „koppig” en verweet hij hem een eigen koers te varen. Ook zei de president dat uit verhoren was gebleken dat een minister betrokken was bij een complot om hem en een oud-minister te vermoorden.

Onder deze omstandigheden was er geen „ander alternatief” dan Wickremesinghe te ontslaan en te vervangen door oud-president Mahinda Rajapaksa, aldus Sirisena.

Corruptie, nepotisme en mensenrechtenschendingen

Al tijden rommelde het tussen de president en de premier, die vooral als het over economische programma’s ging niet op een lijn zaten. Met als dieptepunt afgelopen voorjaar toen Wickremesinghe een motie van wantrouwen ter nauwernood overleefde - zonder steun van Sirisena.
Maar de abruptheid waarmee de drie jaar oude coalitie tussen de UNP en de Sri Lankaanse Vrijheidspartij uiteindelijk ten val kwam, en vooral de alliantie met Sirisena’s oude partijgenoot Rajapaksa, kwam voor velen als een verrassing. Sirisena, die zelfs minister was in Rajapaksa’s regering, splitste zich in 2015 juist van af om het tegen Rajapaksa op te nemen tijdens de presidentsverkiezingen.

Rajapaksa - beschuldigd van onder meer corruptie, nepotisme, mensenrechtenschendingen en te nauwe banden met China - is in Sri Lanka nog altijd razend populair vanwege het beëindigen van de 26 jaar durende oorlog tegen de Tamil Tijgers. Door Wickremesinghe voor hem in te ruilen, hoopt Sirisena zijn kansen te vergroten tijdens de verkiezingen die volgend jaar op het eiland plaatsvinden.

Amendement

Als dat zo is, is het de vraag of Rajapaksa hem die kans gaat geven. De oud-president, die al twee termijnen diende, maakt er geen geheim van dat hij zijn oude baan graag terug wil. Iets dat door de huidige Grondwet vooralsnog wordt uitgesloten. Met zijn terugkeer in de regering lijkt de kans dat hij een daarvoor benodigd amendement door het parlement krijgt een stuk dichterbij.

Dat wil zeggen: als het hem en president Sirisena eerst lukt een meerderheid in het parlement achter hun machtswissel te krijgen. Beide kampen claimen meer dan de helft van de 225 zetels achter zich te hebben, al wijzen de voorlopige tellingen in het voordeel van Wickremesinghe. Maandag hebben aanhangers van zijn partij een grote demonstratie aangekondigd.

Correctie (29 oktober 2018): In een eerdere versie van dit stuk werd minister Arjuna Ranatunga foutief Arjuna Ranatung genoemd. Dat is hierboven aangepast.

    • Eva Oude Elferink
    • Simone Peek