Minister Wouter Koolmees (D66) arriveert op het Binnenhof.

Foto ANP

Pensioenakkoord ver weg na harde rente-eis FNV

Rekenrente Voor de vakbond is een hogere rekenrente een voorwaarde voor een pensioendeal. Minister Koolmees wil daar niet aan tornen.

Door een harde eis te stellen, maakt vakbond FNV de onderhandelingen over een pensioenakkoord deze maandag nóg moeilijker dan ze al waren.

Tuur Elzinga, pensioenonderhandelaar namens vakbond FNV, stelt in een interview met NRC de voorwaarde dat pensioenfondsen straks soepelere rekenregels mogen gebruiken. Met die eis brengt hij minister Wouter Koolmees (Sociale Zaken, D66) in een benarde positie.

Vorige maand schreef Koolmees nog aan de Tweede Kamer – op advies van De Nederlandsche Bank – dat hij niet wil tornen aan die regels, óók niet als er een nieuw pensioen komt. Nu ook de vakbond zich in zijn standpunt ingraaft, wordt de kans nog kleiner dat Koolmees de door hem zo gewenste pensioenhervorming kan doorvoeren.

Na jaren van onderhandelen zijn kabinet, werkgevers en vakbonden dicht bij een akkoord over een nieuw aanvullend pensioen, waar werknemers voor sparen bovenop basispensioen AOW. Een van de laatste meningsverschillen gaat over hoe de ‘rekenrente’ voor de lange termijn wordt vastgesteld. Dat doet De Nederlandsche Bank.

De rekenrente is essentieel voor pensioenfondsen. Ze gebruiken die rente om te berekenen hoeveel beleggingsrendement ze komende decennia kunnen verwachten. Is de rekenrente laag? Dan moeten ze uitgaan van lage rendementen. Het gevolg: er moet veel geld naar de reserves, waardoor er geen geld overblijft om pensioenen te laten meestijgen met de inflatie.

De Nederlandsche Bank heeft bewust gekozen voor een voorzichtige, relatief lage, rekenrente. De overtuiging van de toezichthouder is: je kunt je van tevoren beter iets te arm rekenen, dan te rijk. Als de rendementen in de toekomst meevallen, kun je altijd nog de pensioenen verhogen. Minister Koolmees steunt die redenering.

U weet dat Koolmees geen aanpassing wil. Wilt u het pensioenakkoord opblazen met deze eis?

Elzinga: „Nee, ik wil duidelijk maken dat dit pensioen helemaal niet gaat werken zonder een andere rekenrente. En als het niet werkt, kunnen wij het niet vol vertrouwen voorleggen aan onze achterban.”

Waarom gaat het niet werken?

„Dit wordt vooral een probleem voor jongeren. In het nieuwe stelsel bouwen mensen het grootste deel van hun pensioen op in het eerste deel van hun carrière. Als zij op dat moment, door een lage rekenrente, weinig pensioen opbouwen, komen ze op een achterstand die niet meer in te halen is. Dan gaan er verschillen ontstaan tussen generaties. Tussen jongeren die zijn ingestapt bij een hele hoge of juist lage rente. Dat willen wij niet. We willen pech- en gelukgeneraties voorkomen.”

Moet je niet voorzichtig zijn met het uitdelen van geld dat je in de toekomst verwacht te verdienen?

„Het is goed dat we prudent met ons geld omgaan. Maar nu moeten we ons al jaren veel te arm rekenen. Die rente is echt onrealistisch laag als je ziet hoeveel rendement de fondsen maken. Natuurlijk: dat is geen garantie voor de toekomst. Maar nu lijkt de rekenrente zelfs richting de nul te dalen. Dat slaat echt nergens op. Buiten Nederland zijn realistischere manieren om de rekenrente te bepalen.”

Misschien blijven de marktrentes wel langdurig zo laag als nu. Is het dan niet voorbarig om de rekenrente te verhogen?

„Vaak zie je dat pensioenfondsen alsnog goede resultaten halen doordat ze heel gespreid beleggen. Maar het kan ook tegenvallen ja.”

Wil de FNV wel een nieuw pensioen?

„Wij hebben er veel belang bij. Er dreigen pensioenkortingen en Nederlanders hebben nu al weinig vertrouwen in het pensioenstelsel. Daarom knokken we tot onze laatste snik voor een goed pensioen.

„Er wordt ons van alle kanten gevraagd om dit akkoord te sluiten. Ze zeggen: spring nou, spring nou. Maar we worden gedwongen om het laagje water in het zwembad laag te houden. Nou, dan staan wij niet te juichen om daar in te springen.”

Jullie willen ook de AOW-leeftijd bevriezen op 66 jaar. Is het reëel om zo veel hoge eisen te stellen?

„Wij vinden dit hele redelijke eisen. Die versnelde verhoging van de AOW-leeftijd is misschien financieel houdbaar, maar sociaal en menselijk niet, zeker niet voor mensen met zware beroepen. Daar is bijna iedereen het over eens en daar krijgen wij veel bijval voor.”

    • Christiaan Pelgrim