NRC checkt: ‘Precies twee weken zorg voor prijs hele Noord/Zuidlijn’

Dat zei minister Hugo de Jonge (VWS, CDA) tijdens een debat over zijn begroting.

Station Amsterdam-Noord van de Noord/Zuidlijn Foto Olaf Kraak/ANP

De aanleiding

Er zijn grote zorgen op het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) over de uitgaven aan gezondheidszorg. In de Miljoenennota werd al gewaarschuwd dat de zorgkosten niet verder meer kunnen stijgen en minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid, CDA) deed er tijdens begrotingsdebatten over zijn ministerie nog een schepje bovenop. Volgend jaar zijn we alles bij elkaar bijna 85 miljard euro kwijt aan gezondheidszorg. Om aan te tonen hoeveel dat is, kwam De Jonge met een vergelijking: „Neem de Noord/Zuidlijn in Amsterdam. Daar is twintig jaar over gedaan […] Daar geven we volgend jaar precies twee weken zorg van.” Die bewering checken we.

Waar is het op gebaseerd?

Een woordvoerder van minister De Jonge stuurt een berekening door waarop de aanname is gebaseerd. De netto zorguitgaven van het ministerie van Volksgezondheid bedragen volgend jaar 71,4 miljard euro. Tel daarbij de uitgaven aan Jeugdzorg, de Wet Maatschappelijke Ondersteuning, eigen betalingen en enkele andere uitgaven op. De collectief gefinancierde zorguitgaven komen dan uit op 84,9 miljard euro. Voor de vergelijking: de Noord/Zuidlijn werd afgelopen zomer opgeleverd. Op de projectwebsite van de gemeente Amsterdam is terug te vinden dat de totale kosten 3,1 miljard euro waren.

En, klopt het?

De berekening klopt. Deel de kosten voor de Noord/Zuidlijn (3,1 miljard) door de collectieve zorguitgaven (84,9) en doe dat maal 52 weken. Je komt dan uit op 1,9 weken. Dus inderdaad: voor het bedrag dat de veelbekritiseerde metrolijn kostte leveren we volgend jaar twee weken zorg.

Er is één ‘maar’. Dat is wat PVV-Tweede Kamerlid Fleur Agema graag het „hysterisch begroten” noemt van het ministerie van Volksgezondheid. Ze bedoelt: de begroting is vaak veel ruimer dan de werkelijke uitgaven – geld dat wordt ingeboekt voor zorg vloeit daardoor uiteindelijk regelmatig weer terug in de Rijkskas.

Het klopt dat de afgelopen jaren te ruim is begroot op het ministerie. De Algemene Rekenkamer concludeerde dat de uitgaven aan zorg in 2017 meer dan 2,5 miljard euro onder het uitgavenkader bleven. Het jaar ervoor werd 1,8 miljard euro minder uitgegeven dan begroot. Kortom: de afgelopen jaren gaven we in de praktijk minder geld uit aan zorg dan het ministerie had begroot. Als het verschil tussen de begroting en de werkelijke uitgaven dit jaar binnen de 5 miljard euro blijft, dan houdt de bewering alsnog stand.

Conclusie

Volgen we de begroting van het ministerie, dan klopt het helemaal: voor de kosten van de gehele Noord/Zuidlijn kunnen we volgend jaar twee weken zorg leveren in ons land. Hoewel de werkelijke collectieve uitgaven aan zorg vaak lager uitvallen dan de begroting, is het onwaarschijnlijk dat het verschil zó groot wordt dat de bewering geen stand houdt. We beoordelen de stelling daarom als waar.

Ook een bewering zien langskomen die je gecheckt wilt zien? Mail nrccheckt@nrc.nl of tip via Twitter met de hashtag #nrccheckt

    • Enzo van Steenbergen