Sexy, stoer, omfloerst en vastberaden

Overleden Tony Joe White (1943-2018)

Meestersongschrijver Tony Joe White zong over het echte leven in het diepe zuiden van de VS. Andere sterren als Elvis Presley en Tina Turner hadden tophits met zijn liedjes, zoals ‘Polk Salad Annie’ en ‘Rainy Night in Georgia’.

De Amerikaanse zanger, gitarist en liedjesschrijver Tony Joe White in 2013 tijdens het Montreux Jazz Festival. MARTIAL TREZZINI

Zijn helblauwe gitaar was een trouwe metgezel die van Tony Joe White de naam Lake Placid had gekregen. Zijn muziek was anno 1969 zo bijzonder dat er een heel genre van americana aan werd opgehangen: “swamp rock”. De woensdag op 75-jarige leeftijd overleden Tony Joe White zong over plaatsen en gebeurtenissen uit de streek die hem dierbaar was, het diepe zuiden van de Verenigde Staten. Zijn stem was sexy, stoer, omfloerst en vastberaden. Met ‘Polk Salad Annie’ en ‘Steamy Windows’ schreef hij songs die hem uit het hart gegrepen waren. Elvis Presley en Tina Turner maakten er tijdloze succesnummers van. Brook Benton had een tophit met Whites ‘Rainy Night in Georgia’.

Zanger, gitarist en meestersongschrijver Tony Joe White werd als jongste van zeven kinderen geboren op een katoenfarm in Oak Grove, Louisiana. Hij was een geboren muzikant en speelde op school en in nachtclubs, voordat hij in 1967 tekende bij Monument Records in Nashville. Onder de hoede van producer Billy Swan maakte hij zijn eerste opnamen als singer-songwriter. Zijn eerste succesje behaalde hij met ‘Soul Francisco’, een hit in Frankrijk. ‘Polk Salad Annie’, een lied over een meisje genoemd naar de armeluisgroente die in het moerasland van Louisiana werd gegeten, was al negen maanden uit en afgeschreven door de platenmaatschappij toen het in augustus 1969 alsnog een toptienhit werd. Toen Elvis Presley het in 1970 op zijn vaste liverepertoire nam, wist Tony Joe White dat hij op de goede weg was.

„Op school wilde iedereen op Elvis lijken”, zei White in 1995 in NRC. „Ik liet mijn bakkebaarden groeien en kamde mijn haar in een kuif. Bij mijn eerste optredens zong ik ‘Don’t Be Cruel’. Toen ik The King later ontmoette, zei hij dat ‘Polk Salad Annie’ hem dierbaar was omdat het echte leven in het arme zuiden van de VS erin werd beschreven. Elvis maakte het tot de belangrijkste song van mijn leven.”

Lees ook: Tony Joe White in 1995: White dankt het zingen aan zijn helder blauwe gitaar.

Seks op de achterbank

Met zijn zompige vibratogitaar en donkere stem zong hij in 1970 zijn eerste Nederlandse hit. In het betoverende ‘Groupy Girl’ zong hij waarschuwende woorden voor de jonge meisjes die hij bij kleedkamerdeuren zag rondhangen: „You do your thing so fine, but groupy girl you get old before your time”. Om de hippies uit San Francisco moest hij lachen: „Ze dachten dat Polk Salad iets was wat je kon roken.”

In ‘Willie and Laura Mae Jones’ en ‘Rainy Night in Georgia’ bracht hij authentieke verhalen over het kleurrijke leven in het Amerikaanse zuiden. ‘Steamy Windows’ ging over de prille seksuele ervaringen die veel Amerikaanse tieners beleefden op de achterbank van geparkeerde auto’s. „Alleen Tina Turner kan dat zingen alsof de damp ervan af slaat,” aldus een laconieke White in 1995.

Tony Joe White bleef tot op hoge leeftijd actief, ook nadat zijn gehoor achteruit ging en hij op een stoel moest zitten toen de Foo Fighters hem in 2015 bij David Letterman begeleidden. Eric Clapton, Mark Knopfler en Dave Grohl behoorden tot zijn bewonderaars. Op zijn laatste album Bad Mouthin’ (september 2018) zong hij bluesklassiekers en Elvis Presleys ‘Heartbreak Hotel’. Niemand had verwacht dat de cirkel daarmee rond was: Tony Joe White stierf woensdag plotseling aan een hartaanval in zijn woonplaats Leipers Fork, Tennessee. Hij was een zachtmoedig man met een onweerstaanbare uitstraling.

    • Jan Vollaard