Niet de schulden, wel de spullen

Geldzaken Kun je de erfenis van een familielid weigeren vanwege schulden, maar toch een aantal dierbare spullen mee naar huis nemen?

Illustratie Tom Wientjes

Pas op, neem nooit zomaar waardevolle spullen mee uit een nalatenschap. Doe je dat wel, dan gedraag je je als een erfgenaam die de erfenis aanvaardt en zijn ook alle schulden voor jouw rekening.

Sinds een nieuwe wet uit 2016 mag je spullen zónder financiële waarde in zo’n geval wel meenemen, denk bijvoorbeeld aan een fotoalbum of oude brieven. Die nieuwe wet is ingevoerd om erfgenamen, die in de economische crisis vaak geconfronteerd werden met onverwacht grote schulden, beter te beschermen.

„Toch is er nog regelmatig rechtspraak over situaties waarin iemand zich gedraagt als erfgenaam en daar achteraf spijt van heeft”, zegt hoogleraar successierecht Bernard Schols. Juist door die nieuwe wet denken mensen dat ze hun gang kunnen gaan. Maar wie bepaalt wat waarde heeft? Schols: „Misschien zit er in dat album wel een heel bijzondere foto en heeft dat oude theelepeltje een gouden randje. En ook al levert het horloge dat je als aandenken meeneemt maar een paar tientjes op, dan kan het toch gezien worden als een blijk van aanvaarding van de erfenis.”

Het beste dat je daarom kunt doen is de erfenis niet verwerpen, maar beneficiair aanvaarden, adviseert Schols. Dat kost 124 euro aan griffierecht, maar dan speel je wel op safe. Als je beneficiair aanvaardt ben je namelijk alleen met het geërfde vermogen aansprakelijk voor eventuele schulden, maar loop je geen risico eigen vermogen te verliezen. En mocht er toch iets overblijven, dan is dat voor jou.

Schols: „Wie weet ligt er nog een winnend lot uit de loterij in de la.” Als je de erfenis beneficiair aanvaardt, word je geacht de schuldeisers te helpen zoveel mogelijk geld terug te krijgen. „Je mag dan de inboedel mee naar huis nemen en inventariseren, als je alles maar netjes noteert en opslaat.”

„De basisregel is dat je niets mag doen ten nadele van de schuldeisers”, zegt erfcoach mr. Nicole Goud. Ook zij raadt aan de erfenis beneficiair te aanvaarden. „Als je de erfenis verwerpt, loop je het risico dat dierbare spullen in de prullenbak worden gegooid, omdat je er geen zicht op hebt.”

Goud maakt in haar praktijk vaak mee dat mensen er niet bij stil staan dat ze dierbare spullen niet zomaar mogen houden. „Dan denken ze: wie wil dat nou hebben? Maar daar gaat het niet om, het gaat erom dat je op geen enkele manier goederen uit de erfenis mag meenemen, waardoor schuldeisers zich er niet meer op kunnen verhalen.”

„Je bent verplicht”, zegt Goud, „alles van waarde te verkopen om de schulden uit de nalatenschap te betalen. Wel kun je de voor jou dierbare spullen dan zelf kopen tegen ‘de waarde in het economisch verkeer’. Je betaalt dan misschien een tientje voor foto’s of vijftig euro voor het ingelijste schilderijtje dat je zelf ooit maakte, maar je houdt je wel aan de regels.”

Lees ook deze eerdere aflevering van Geldzaken: Zo betaal je de minste belasting over een erfenis

Goud raadt aan om spullen van enige waarde te laten taxeren. „Als je dat niet doet en je betaalt uiteindelijk minder voor iets dan het waard is, kun je formeel nog steeds aansprakelijk worden gesteld.”

En een wijsheid achteraf: bespreek de dierbare spullen met het familielid nog voordat hij of zij is overleden. Professor Bernard Schols: „Als je zeker wil weten dat dat ene ringetje bij je dochter terecht komt, kun je het beter buiten de erfenis houden en schenken als je nog in leven bent.”

    • Adinda Akkermans