Opinie

Wrang: oorlog in Jemen als investering

Saoedi-Arabië Het is onacceptabel dat Nederlandse levensverzekeraars beleggen in wapenindustrie die Saoedi-Arabië helpt oorlogvoeren, schrijft .

Foto iStock/CSA Images

Na de brute moord op de kritische Saoedische journalist Jamal Khashoggi eisen politici in de hele wereld opheldering. Terecht. Internationale bedrijven en captains of industry meldden zich af voor de driedaagse internationale investeringsconferentie die deze week in Saoedi-Arabië plaatshad. Een Nederlandse handelsmissie in december zal ‘op politiek niveau’ geen doorgang vinden. Maar maakt Nederland daarmee schone handen? Nee, want de gruweldaden die Saoedi-Arabië al jaren bedrijft in Jemen, worden mede gefinancierd met Nederlandse investeringen.

Diplomatiek doet Nederland het goed. Onder druk van de Tweede Kamer hanteert Nederland sinds 2016 een strikt wapenexportbeleid voor Saoedi-Arabië wegens het conflict in Jemen. Vorige week nog moedigde premier Rutte in Brussel andere EU-lidstaten aan om geen wapens meer naar Saoedi-Arabië te exporteren. Onze regering zette zich bovendien herhaaldelijk, ondanks zware internationale druk, in de VN-Mensenrechtenraad met succes in voor een onafhankelijk onderzoek naar schendingen van het oorlogsrecht in Jemen. En Nederland is warm pleitbezorger voor een breed gedragen vredesproces waar vrouwen en maatschappelijk organisaties aan deelnemen.

Vijf grootste wapenbedrijven

Maar dan de financiële instellingen. Zes van de grootste levensverzekeraars in Nederland investeren in de vijf grootste wapenproducenten ter wereld – vier Amerikaans en één Brits – die leveren aan Saoedi-Arabië. Volgens onderzoek van de Eerlijke Verzekeringswijzer gaat het om een gezamenlijk bedrag van ruim 3,6 miljard euro, belegd door Aegon, Allianz (AllSecur), APG (Loyalis), Legal and General, Generali en Nationale Nederlanden. Het zeer reële risico dat die wapens worden gebruikt voor ernstige schendingen van de mensenrechten en het internationaal humanitair recht in Jemen is voor Aegon en Allianz geen uitsluitingsgrond voor investeringen in wapenbedrijven. Geen van de genoemde levensverzekeraars vindt het leveren van wapens aan landen die mensenrechten schenden onacceptabel. Dit kan niet.

Extra pijnlijk is dat APG de pensioenadministratie namens (pensioen)fondsen en werkgevers bij de overheid, het onderwijs en voor medisch specialisten verzorgt, onder meer voor ambtenarenpensioenfonds ABP, het grootste fonds. Zo beheert APG ruim dertig procent van de Nederlandse collectieve pensioenen.

Het is wrang dat er pas door de moord op Khashoggi eindelijk internationale aandacht is voor de militaire betrokkenheid van Saoedi-Arabië bij de burgeroorlog in Jemen. De regering van president Hadi wordt militair bijgestaan door een door Saoedi-Arabië geleide internationale coalitie. De VN en mensenrechtenorganisaties hebben meerdere keren de noodklok geluid vanwege het gebruik van internationaal verboden clustermunitie, aanvallen op burgers en andere mensenrechtenschendingen door Saoedi-Arabië.

Lees ook: Deze oorlog geeft Jemen het laatste zetje de afgrond in

De cijfers: in Jemen zijn 22 miljoen mensen – meer dan driekwart van de bevolking – afhankelijk van noodhulp en bescherming. Meer dan drie miljoen mensen hebben huis en haard moeten ontvluchten en een schrikbarende 13 miljoen mensen, waaronder veel baby’s en jonge kinderen, dreigen te verhongeren.

Westerse steun

Alle strijdende partijen maken zich schuldig aan grove schendingen van het oorlogsrecht en de mensenrechten. Voor de Houthi’s en andere oppositiegroepen geldt terecht sinds 2015 een wapenembargo. Maar de militaire coalitie onder leiding van Saoedi-Arabië krijgt nog steeds brede westerse steun, onder meer van de VS, VK en Frankrijk. Dit ondanks meerdere moties van het Europees Parlement en oproepen door mensenrechtenactivisten en maatschappelijke organisaties tot een wapenembargo tegen alle strijdende partijen.

Nu Saoedi-Arabië zijn wrede gezicht aan de wereld heeft laten zien, moet Nederland niet alleen zijn diplomatieke nek uitsteken, maar ook de kop uit het zand halen wat betreft het dubbelspel van onze financiële instellingen. Als er op een manier recht gedaan kan worden aan Khashoggi, dan is het door het instellen van een totaalverbod op investeringen in deze cynische wapenhandel. Blijven verzekeraars weigeren, dan weten consumenten én de Tweede Kamer wat te doen.