Tenor Lawrence Brownlee: „Ik zwaai niet met mijn vuist in het gezicht van het witte publiek”

Foto Shervin Lainez

‘Wij willen praten over menselijkheid’

Interview De Amerikaanse tenor Lawrence Brownlee werd beroemd met zijn glinsterende belcanto-tonen. Zijn bekendheid en stem zet hij in voor de Black Lives Matter-beweging. Woensdag treedt hij op in het Concertgebouw.

De beroemde operapodia bejubelen Amerikaan Lawrence Brownlee om zijn honingzoete, glinsterende belcanto-tonen, die komende woensdag voor het eerst zullen klinken in het Concertgebouw. Maar die noten, zegt hij, belichamen slechts één kant van zijn ziel. De zwarte tenor zet zijn bekendheid en stem ook in voor de Black Lives Matter-beweging. Als artistiek adviseur van de opera in Philadelphia was hij een drijvende kracht achter het ontstaan van twee modern-klassieke stukken die de rauwe zwarte werkelijkheid in Amerika weerspiegelen: de opera Yardbird, over saxofonist Charlie Parker, en de liederenreeks Cycles of My Being, over de moord op een zwarte man in een politiecel.

„Amerika, ik hoor je gesis en zie je starende blik”, zingt hij in het eerste lied ‘Inhale, exhale’. „Hou je evenveel van mijn levensadem als ik van de jouwe?” Die vraag kenmerkt het karakter van Cycles of My Being, vindt Brownlee. „Ik zwaai niet met mijn vuist in het gezicht van het witte publiek. Het gaat erom luisteraars te laten ervaren wat velen dagelijks aan den lijve meemaken en wat we voelen wanneer we op televisie moeten toezien hoe weer een zwarte man nodeloos door politiekogels sterft.

„De kern van deze liedcyclus is: ‘Als je wilt dat iemand een maaltijd verteert, moet je hem goed bereiden.’ Het gaat erom elkaars leefwereld te begrijpen. Ik wil de witte Amerikanen laten inzien: ‘Hé, wij willen hetzelfde als jullie, wij willen praten over menselijkheid.’ Met deze liederen kunnen we de leiding nemen in de dialoog, spreken over ervaringen, verlangens en een inzicht geven in wie we zijn.”

Brownlee reist met Cycles of My Being naar alle uithoeken van de Verenigde Staten. „Onlangs bezochten we de stad Provo in Utah, een mormonenbolwerk en het meest conservatieve stemdistrict van Amerika. Over diversiteit wordt daar niet gesproken. Mijn pianiste is van Koreaanse afkomst en we traden op voor een volledig wit publiek. In de pauze zei ze: ‘Ze kijken alsof we gek zijn.’ Maar na afloop kwam een man naar ons toe. Een onderwijzer. ‘Kunnen jullie dit op onze school doen?’, vroeg hij. ‘Zo’n liederencyclus hebben we nodig, want sommige kinderen in mijn klassen hebben nog nooit een zwarte gezien.’”

Colin Kaepernick

Brownlees vader groeide op in het zuidelijke Georgia ten tijde van de rassenscheiding en de nostalgie naar het slavernijverleden. De geschiedenis is diep verankerd in de zanger. Gedurende zijn studie werd Brownlee lid van een zwart historisch genootschap – hetzelfde als Colin Kaepernick, de voormalige quarterback die als eerste knielde tijdens het volkslied uit protest tegen de rassenongelijkheid. „Ik zag hem onlangs op het vliegveld van Chicago”, zegt de tenor. „Hij is veel jonger dan ik, dus we hebben elkaar nooit ontmoet. Maar ons genootschap heeft rituele begroetingen waaraan we elkaar herkennen. Ik seinde naar hem. Hij antwoordde. Ik vertelde hem hoezeer ik zijn moed bewonder. Hij offerde zijn loopbaan op, en moest toezien hoe zijn tegenstanders de discussie kaapten door te doen alsof zijn daad ging om minachting voor de vlag en de natie.”

Nee, hij wist niet, zegt Brownlee, dat hij woensdag in de Grote Zaal zingt op het podium waar dominee Martin Luther King in 1965 een eredoctoraat ontving als voorvechter van zwarte burgerrechten. „Soms stel ik mezelf de vraag hoeveel vooruitgang we in die halve eeuw hebben geboekt. De verkiezing van Obama als eerste zwarte president was een sprong voorwaarts. Aan de andere kant veroorzaakte het een scheur in de sluier waaronder zich een hoop racisme verschool. De polarisatie in Washington zette mensen ertoe aan hun rassenhaat openlijk te ventileren. Ik denk dat we sindsdien een realistischer beeld hebben van wie we zijn als land. Er komt veel naar buiten en door het internet reist die haat in seconden de wereld over.”

A night at the opera. Lawrence Brownlee en Michael Spyres zingen belcanto met het Residentie orkest o.l.v. Michael Balke. 31/10, Concertgebouw, Amsterdam. Inl: Concertgebouw.nl
    • Joost Galema