Een zwarte dag voor de gezondheidszorg

Faillissement ziekenhuizen

Het is uniek dat binnen een paar uur twee ziekenhuizen failliet gaan. Het onvermijdelijke gevolg van marktwerking in de zorg?

Werknemers van het MC Slotervaart protesteren donderdag tegen de sluiting van hun ziekenhuis. Foto Olivier Middendorp

Misschien waren ze bij het ziekenhuis MC Slotervaart wel naïef geworden, zegt verpleegkundige Sander Dijkstra. „We hadden het al te vaak meegemaakt, altijd was er die dreiging van sluiting.”

Maar deze week gebeurde het echt. Dinsdag kregen het MC Slotervaart in Amsterdam en de IJsselmeerziekenhuizen in Flevoland uitstel van betaling. De zorginstellingen van zorgondernemers Loek Winter en Willem de Boer gingen twee dagen later, donderdag, failliet. Daarmee werd 25 oktober 2018 voor ruim tweeduizend ziekenhuiswerknemers en zo’n 300 patiënten een zwarte dag.

Het is uniek dat binnen een paar uur twee ziekenhuizen failliet gaan. Gevolg is onder meer dat 180.000 mensen in Flevoland geen ziekenhuis meer hebben. En dat patiënten in Amsterdam op stel en sprong naar een ander ziekenhuis moeten – in Flevoland duurt dat langer.

De faillissementen roepen veel vragen op. Is dit het onvermijdelijke gevolg van marktwerking in de zorg? Is het de rol van commerciële zorgverzekeraars om het licht bij een instelling uit te doen? En: staan gemeente en provincie machteloos als cruciale zorg voor zo veel mensen wegvalt?

Vragen die onder meer in Den Haag een antwoord moeten krijgen. Tweede Kamerlid Fleur Agema (PVV) wilde de vaste Kamercommissie voor Volksgezondheid vrijdag terugroepen van reces, maar kreeg geen meerderheid voor haar verzoek. Het ministerie van VWS stuurde donderdagavond laat een brief naar de Tweede Kamer. Die gaat over de gevolgen van de faillissementen op korte termijn. Zo is er een crisisstaf geïnstalleerd op het ministerie, die de situatie rond patiënten nauwlettend volgt.

Lees ook: Lelystad staat machteloos bij snelle sluiting

Aangeslagen

Personeel van het MC Slotervaart is aangeslagen. Aan het begin van de donderdagmiddag demonstreren tientallen werknemers tegen de sluiting. Aan de buitenmuur van het ziekenhuis hangt een spandoek met rode letters: ‘RIP’. SP-activisten delen flyers uit met de tekst #hetslotervaartmoetblijven. Werknemers verwachten niet dat de acties iets zullen veranderen. Verpleegkundige Ingrid van Weerdhuizen deed mee, „maar dat was gewoon voor de samenhorigheid. Ik werk hier al ruim 28 jaar en heb zo veel directies en reorganisaties meegemaakt.”

De financiële situatie bij de ziekenhuizen verslechterde de afgelopen jaren snel. Dat kwam volgens de instellingen vooral doordat het duurder werd om personeel in te huren, het gevolg van de krappe arbeidsmarkt.

Zorgverzekeraar Zilveren Kruis, de belangrijkste geldschieter van beide ziekenhuizen, stelde deze zomer extra geld beschikbaar. Maar begin deze maand weigerde de Achmea-dochter een noodkrediet te verstrekken.

„Schandalig”, noemt de 72-jarige mevrouw Vonk de sluiting van het MC Slotervaart. Ze woont in de buurt en rookt een sigaretje bij de ingang van het ziekenhuis. Ze komt er al sinds de opening in 1976. Vonk heeft net een bloedtest gedaan en weet niet waar ze straks de uitslag kan ophalen.

Lees ook over de situatie in Amsterdam: Artsen garanderen 'warme overdracht' na sluiting MC Slotervaart

De vraag die nu snel moet worden beantwoord, is hoe de ziekenhuizen met zo min mogelijk problemen gesloten kunnen worden. De ongeveer tweehonderd patiënten die nu in één van de IJsselmeerziekenhuizen in Flevoland liggen, kunnen daar voorlopig blijven. De zorgverzekeraars financieren de „gecontroleerde afbouw van de zorg”. Schuldeisers mogen van de rechtbank de komende twee maanden geen beslag laten leggen op spullen in de ziekenhuizen.

De sluiting bij het Amsterdamse Slotervaart gaat sneller. Woensdagavond waren nog 74 van de 150 patiënten in het ziekenhuis over, vrijdagmiddag moeten ook die zijn overgeplaatst naar een ziekenhuis in de regio. Ook worden de komende weken enkele duizenden patiënten van de polikliniek overgedragen aan andere ziekenhuizen.

Twee telefonistes lopen het Slotervaartziekenhuis uit. Ze hebben net gehoord dat zij de komende weken nog genoeg werk te doen hebben: afspraken afbellen en patiënten te woord staan.

    • Erik van der Walle
    • Christiaan Paauwe