Ook België kiest voor Joint Strike Fighter

Na jaren overleg heeft België de knoop doorgehakt: het land koopt de Joint Strike Fighter (JSF) aan. Daarmee kiest het voor dezelfde gevechtsvliegtuigen als Nederland.

De F-35A-straaljager. Foto Marco Ferrageau/ANP

België kiest voor het Amerikaanse gevechtsvliegtuig van producent Lockheed Martin als opvolger voor de F-16. Dat heeft de Belgische regering donderdagmiddag besloten. Na jaren overleg kwam de F-35, zoals de JSF officieel genoemd wordt, als eerste uit een aanbesteding waar nog twee kandidaten aan meededen: de Typhoon van het Brits-Duits-Spaans-Italiaanse Eurofighter en de Franse Rafale van Dassault.

Premier Charles Michel verklaarde op de persconferentie waarin hij de keuze bekendmaakte een “sterke partner” te willen blijven voor de NAVO en Europa. “Onze defensie-uitgaven bedragen nu 0,9 procent van het BBP. Daarmee zijn we een van de landen met de laagste uitgaven.” België zal 34 toestellen van de F-35A Lightning II aanschaffen, voor ruim 3 miljard euro. De eerste JSF’s komen vanaf 2023 naar België. Het land koopt ook onder meer drones, mijnenjagers en pantservoertuigen aan. Die komen wel deels uit Frankrijk.

Duidelijke winnaar

De kwestie van de gevechtsvliegtuigen was in België al een tijdje een heet hangijzer. In 2017 werd besloten de F-16’s, sinds de jaren zeventig in gebruik, te vervangen door nieuwe toestellen, maar lang bleef onduidelijk welk bedrijf de vervanging mocht leveren.

Dit voorjaar escaleerde de zaak rond de aankoop van de vliegtuigen, toen een studie uit 2016 uitlekte waaruit zou blijken dat de vervanging van F-16’s nog helemaal niet nodig was: de vliegtuigen zouden zes jaar langer kunnen meegaan dan verwacht, en dat zou de legertop hebben verzwegen. Uiteindelijk werd later dit jaar besloten dat de vervanging wel degelijk nodig was.

Het Franse Dassault diende uiteindelijk geen offerte in, en dus ging het tussen Eurofighter en Lockheed Martin. Die laatste is nu de duidelijke winnaar van de aanbesteding geworden. Het Amerikaanse vliegtuig was het beste op alle zeven evaluatiecriteria, zo verklaarde de minister van Defensie Steven Vandeput. De JSF heeft onder meer stealth-technologie, die de vliegtuigen onzichtbaar maakt voor radars. Ook valt de aankoopprijs uiteindelijk een half miljard lager uit dan de begrote 3,6 miljard, en de economische impuls door contracten met Belgische bedrijven zou hoger zijn dan bij aankoop van de Eurofighter.

Samenwerking met Nederland

De keuze voor een bedrijf was niet alleen technisch en budgettair van belang, maar ook politiek. Eurofighter stelde een samenwerking met de Britse Royal Air Force in het vooruitzicht, de Fransen beloofden economische voordeeltjes als de keuze op hun Rafale zou vallen.

De JSF is handig in het kader van samenwerking op defensiegebied. Italië, Denemarken, Noorwegen en het Verenigd Koninkrijk bestelden het vliegtuig al, en ook Nederland, waarmee de Belgische Luchtmacht al nauw samenwerkt, koos al voor de JSF. De Nederlandse minister van Defensie Ank Bijleveld (CDA) twitterde in reactie blij te zijn met het nieuws

De JSF is niet onomstreden. Het toestel kampt nog regelmatig met technische problemen, zoals met de software die nog niet optimaal werkt. De ontwikkelingskosten zijn de afgelopen jaren al flink gestegen.

Correctie (25 oktober 2018): In een eerdere versie van dit bericht stond een verkeerde foto boven het stuk. Een ander type straaljager was daarop afgebeeld dan de F-35.

    • Anouk van Kampen