Opinie

Huizenverkopers, geef starters toch een kans

Starters komen maar niet aan een woning, en dat drijft ze tot wanhoop, weet uit eigen ervaring. Een oproep aan alle partijen.

Foto Henk Honing

Duizenden starters doen verwoede pogingen om een eerste eigen huis te kopen, zonder resultaat. Mijn vriendin en ik al meer dan een jaar. Na talloze gesloten biedingen, afgesprongen onderhandelingen en een stroom bezichtigingen, zijn we geen stap dichterbij.

De symptomen van de verhitte huizenmarkt zijn alom bekend en uitgebreid beschreven. Wij ervaren die als volgt. Bij een doorsnee eengezinswoning in de wijde omgeving van een doorsnee provinciestad wordt er met 10 tot 15 procent boven de toch al hoge vraagprijs geboden. De woning wordt verkocht zonder voorbehoud, of onderhands onder vriendjes in de sector. Alle tips hebben we intussen geprobeerd: systematisch ons budget verhogen, aankloppen bij (schoon)ouders voor een schenking, overbieden, zoveel toegevingen doen dat je je afvraagt wat je dan nog koopt, het inschakelen van een aankoopmakelaar, beroep doen op onze netwerken om onderhands te kopen, enz.

Ondanks onze relatief goede startpositie maken we geen schijn van kans. We zijn een koppel tweeverdieners, elk met een ingenieursdiploma, vaste contracten, zonder schulden, met een behoorlijke spaarrekening en dan nog is dat onvoldoende om een verkoper te overtuigen dat we een goede kandidaat zijn. Ik kan me nauwelijks voorstellen hoe het moet zijn om nu een alleenstaande ouder, pas afgestudeerde student of enthousiaste nieuwkomer in Nederland te zijn.

De oorzaken lijken helder: beleggers zonder de beperkingen van starters kapen huizen weg en nieuwbouwprojecten zijn er te weinig, lopen te traag en zijn te duur. De eurotekens staan bij iedereen in de ogen, ook op de private huurmarkt die wanhopige mensen uitperst met belachelijke huurprijzen en allerlei servicekosten. Aan de sociale huurmarkt met onrealistische wachtrijen en inkomenseisen wil ik zo weinig mogelijk woorden vuil maken.

We staan met onze rug tegen de muur: het huurhuis waar we nu wonen moeten we binnen enkele maanden verlaten, omdat de eigenaar terugkomt uit het buitenland, blijkbaar een maas in de rechten van een huurder. Het kopen is zo’n moeizaam proces geworden, dat we er als gezonde mensen en als koppel op stuk aan het lopen zijn. Huren is voor ons geen optie, omdat we te veel voor de sociale huurmarkt en te weinig voor de particuliere verdienen. We worden dus oprecht wanhopig. Dat we niet weten waar we met Kerst zullen slapen, dat we binnen enkele maanden op straat kunnen komen te staan, in een land als Nederland – dat is voor mij te bizar om echt te bevatten.

Wat betreft oplossingen voor het probleem, heb ik het gevoel dat ik niet veel meer kan doen dan de volgende oproep.

Aan de beleggers: strijk over je hart en laat die gezinswoningen aan de gezinnen. Je zal er geen financieel rendement uit winnen, maar als mens draag je in ieder geval bij aan een iets betere maatschappij. Het zijn jullie zonen, schoondochters en kleinkinderen die van jullie honger naar rendement de dupe zijn.

Lees ook: Starters zijn de dupe op de woningmarkt

Aan de verkopers: geef die starters een kans en laat ontbindende voorwaarden je niet afschrikken. Hoeveel risico lopen jullie nu echt? Denk terug aan toen jullie je eerste eigen huis te pakken hadden en eindelijk een nest konden bouwen voor jullie toekomstplannen. Laat die makelaars jullie niet gek maken met belachelijke verkoopprijzen, en ga desnoods zelf praten met mogelijke kopers zodat het menselijke aspect terug kan komen in het doorgeven van jullie woning.

Aan de lokale besturen: kom van jullie ergonomische bureaustoel af, stroop je mouwen op en ga op zoek naar mogelijkheden binnen jullie steden, gemeenten en provinciën. Stel grond beschikbaar voor initiatieven voor (tijdelijke) huisvesting voor starters als tiny houses, wijzig bestemmingsplannen van leegstaande kantoorpanden, hak de knoop door voor die nieuwbouwwijken, zoek kennis en vaardigheden voor slimme, duurzame en snelle huizenbouw in het buitenland. Investeren in tevreden burgers kan niet anders dan zichzelf terugbetalen.

Aan de landelijke overheden: neem jullie verantwoordelijkheid. Het experiment van de vrije markt als motor voor de woningmarkt heeft gefaald door jullie toedoen. Doe het juiste en los het op! Jaag de beleggers van de markt als ze zelf niet het fatsoen hebben om sociale argumenten mee te laten tellen in investeringen. Pak die huurmarkten aan, zowel privaat als sociaal. Huisvesting is een basisrecht en het ontbreken ervan is volgens mij een grote bron van talloze andere problemen die we met z’n allen moeten aanpakken.

Ten slotte aan mijn lotgenoten, de starters: laat jullie horen. Onderga deze situatie niet zonder slag of stoot. Er wordt niet alleen steeds meer beknibbeld op onze toekomstige pensioenen, wanneer ons ook de kans om tegen die tijd een afbetaalde eigen woning te bezitten door de neus geboord wordt, zal niet alleen ons huidige situatie onleefbaar zijn, maar ook die over enkele decennia.