‘Grondwet!’, klinkt de kritiek op Poolse president bij bezoek Berlijn

Duits-poolse verhoudingen

Wederzijdse wrevel tekende een bezoek van de Poolse president aan zijn Duitse ambtgenoot. „We willen geen vazallen zijn.”

President Duda dinsdag in Berlijn. Foto CLEMENS BILAN/EPA

Dat het een routinebezoek zou worden had niemand verwacht, zei de Duitse president Steinmeier toen hij dinsdag zijn Poolse ambtgenoot Duda ontving. Daarvoor zijn de meningsverschillen tussen de twee buurlanden op het moment te groot.

Maar dat het zo’n bittere confrontatie zou worden, tot en met een schreeuwpartij in het Berlijnse Konzerthaus aan toe, kwam onverwachts. Het was een scène die je eerder verwacht in het Amerika van Donald Trump, schreef Der Tagesspiegel geschrokken over wat zich had afgespeeld bij het galaconcert ter ere van de 100ste verjaardag van de herwonnen Poolse zelfstandigheid.

Toen de presidenten het podium betraden om ieder een toespraak te houden, stonden in de zaal enkele mensen in avondkleding op die in het Pools ‘Grondwet! Grondwet!’ begonnen te roepen, als kennelijke kritiek op de manier waarop de Poolse regering de rechtsstaat naar haar hand zet. Daarop begon een ander deel van het publiek, blijkbaar aanhangers van de Poolse president, ‘Andrzej Duda! Andrzej Duda’ te scanderen.

Verder liep het niet uit de hand, maar het was een pijnlijk incident aan het eind van een dag die toch al gekenmerkt werd door wederzijdse wrevel. Aan het begin van de dag had Steinmeier, toen hij en Duda voor de pers traden, al duidelijk zijn onvrede uitgesproken over de justitiële hervormingen in Polen, die nu ook het Europees Hof van Justitie heeft veroordeeld. „Ik hoop dat de Poolse regering een manier vindt om de Europese rechtspraak te respecteren.”

Duda van zijn kant beklaagde zich over de aanleg van een gaspijpleiding, Nordstream II, van Rusland door de Oostzee naar Duitsland. Hij riep de Duitse regering op de bouw van de pijplijn, die al in volle gang is, te stoppen. Duitsland en Europa zouden zich, met dit niet in de Europese Unie afgestemde project, alleen maar afhankelijker maken van Rusland.

De Poolse bezwaren tegen de pijpleiding kwamen later op de dag nog herhaaldelijk terug op een publieksbijeenkomst met de twee presidenten – tot zichtbare ergernis van Steinmeier. Duda schilderde de Europese Unie af als een nieuwe bezettingsmacht, waarvan Polen het slachtoffer is. „We willen geen vazallen zijn.” De Duitse president corrigeerde hem door erop te wijzen dat alle lidstaten zich vrijwillig bij de EU hebben aangesloten.

Ondanks alles benadrukte Steinmeier: „Er is meer dat ons bindt dan ons verdeelt.” Duda had ook een korte ontmoeting met kanselier Merkel.

    • Juurd Eijsvoogel