Opinie

    • Arjen Fortuin

Een nieuwe Patty Brard bij de NPO

Zap Als het niet zo suf klonk, zou je Patty Brard de moeder aller BN’ers kunnen noemen. Sinds dinsdag is ze ineens bij de NTR te zien met het programma ‘Brard & Jekel: Vet Gelukkig?!’.

Diederik Jekel en Patty Brard maken een selfie in Brard & Jekel: VetGelukkig?! (NTR)

Het vergt jarenlange Brardwatching om te weten of we hier te maken hebben met een derde, vierde of vijfde jeugd – maar er lijkt deze herfst een nieuwe Patty Brard opgestaan. „Is dit fris en fruitig genoeg?”, vroeg ze de zaal terwijl ze het podium van het Televizierring Gala betrad. De programmamaker was na een maagverkleining veel afgevallen; vorig jaar had SBS laten weten niet verder met haar te willen omdat ze niet ‘fris en fruitig’ meer was.

Als het niet zo suf klonk, zou je Patty Brard de moeder aller Bekende Nederlanders kunnen noemen, of in elk geval het oermodel. Ze werd bekend als zangeres, maar terwijl die roem vervloog, bleef Brard (1955) een permanente aanwezigheid op televisie – als presentator, deskundige en in alle andere denkbare rollen. Zolang ze maar niet ophield Patty Brard te zijn.

Altijd zichtbaar zijn en altijd zichtbaar blijven is de weinig benijdenswaardige kern van het leven als Bekende Nederlander. Je moet steeds een nieuwe verhaallijn over jezelf aanbieden. In het geval van Brard speelden in dat verhaal familieruzies en geldzorgen een rol. Dat laatste was een van de redenen om heel hard te werken en met veel programma’s in te stemmen, inclusief treurige episodes als Sterren dansen op het ijs en Sterren springen.

Het overgrote deel van die programma’s verscheen bij de commerciëlen, maar sinds dinsdag is Brard ineens bij de NTR te zien, in de ernstige, vierdelige serie: Brard & Jekel: Vet Gelukkig?! Met wetenschapsjournalist Diederik Jekel doet Brard daar onderzoek naar overgewicht in Nederland. Daarbij is obesitas nu eens niet een medisch probleem, maar een sociale kwestie. Zoals gedragswetenschapper Roel Hermans zegt: „Gewichtsdiscriminatie is de enige vorm van discriminatie die wordt geaccepteerd.”

Toon een Nederlander een foto van iemand met overgewicht en de hypotheses over mogelijke oorzaken (slecht eten, weinig bewegen) rijgen zich aaneen. En al die hypothesen fluisteren: eigen schuld.

Fatshaming

In Brard en Jekel: Vet Gelukkig?! is gekozen voor de vorm waarmee de publieken veel maatschappelijke problemen te lijf gaan: ervaringen van de presentatoren zelf. Jekel en Brard praten over hun eigen ervaringen met fatshaming. Hij wordt al zijn hele leven voor dik versleten, voor haar is het routine als ze onder een Instagrampost voor ‘zeekoe’ wordt uitgemaakt. Brardshaming is online een geliefd tijdverdrijf.

Aan het begin van de eerste aflevering werden beelden getoond van vijf dikke naakte vrouwen (maar waarom niet ook mannen?) die later vertelden over de onwrikbare vooroordelen die ze ontmoeten. Wie dik is, zal wel lui en willoos zijn. De schaamte van de dikke mens lijkt onuitroeibaar.

Het programma sprong wat onhandig heen en weer tussen feitelijke voorlichting – zo liet Jekel zien hoe we als we afvallen, ons vet uitademen – en persoonlijke interviews. De gesprekken waren aan de korte kant en kwamen niet erg uit de verf.

De verhalen over fatshaming werden op wrange wijze bevestigd door een ‘impliciete associatietest’, het verrassendste onderdeel. Daar bleek dat beide presentatoren (Brard meer dan Jekel) een voorkeur hebben voor dunne mensen boven dikke.

Vooral Brard schrok zich een hoedje: zelfs wie een programmaserie maakt om Nederland te doordringen van de ernst van fatshaming en alles wat daarmee samenhangt, draagt van binnen nog steeds een intuïtieve afkeer van de niet-slanke mens met zich mee – en dus van zichzelf.

    • Arjen Fortuin