Ziekenhuizen in Amsterdam en Lelystad in acute geldnood

Het Slotervaartziekenhuis heeft vanwege de financiële problemen de spoedeisende hulp dinsdag gesloten.

De IJsselmeerziekenhuizen zitten in grote financiële problemen. Foto Vincent Jannink/ANP

Het Amsterdamse Slotervaartziekenhuis en de IJsselmeerziekenhuizen in Lelystad zitten in grote financiële problemen. Beide ziekenhuizen zullen uitstel van betaling aanvragen. Het Slotervaartziekenhuis heeft vanwege de financiële problemen de spoedeisende hulp dinsdag gesloten. Dinsdagmiddag werden in beide ziekenhuizen interne bijeenkomsten gehouden om het personeel over de crisis te informeren. Circa 2.500 medewerkers dreigen hun baan te verliezen.

Voor IJsselmeerziekenhuizen, met vestigingen in Lelystad, Dronten en Emmeloord, wordt uitstel van betaling aangevraagd. Salarisbetalingen over oktober zijn onzeker. Er zal een bewindvoerder worden aangesteld. In deze ziekenhuizen is de spoedeisende hulp niet gesloten omdat er weinig acute zorg is in de omgeving. Ook voor het Amsterdamse Slotervaartziekenhuis zal surséance worden aangevraagd en zal een bewindvoerder worden aangesteld.

Lees ook Ziekenhuis in verval, over de neergang van het Slotervaartziekenhuis

De ziekenhuizen kampen al langer met bestuurlijke en financiële problemen. Directe aanleiding van de huidige crisis is de weigering van Zilveren Kruis om een noodkrediet te verstrekken. De zorgverzekeraar is voor beide ziekenhuizen de belangrijkste financier omdat in de gebieden rond Amsterdam en Almere Zilveren Kruis de meeste verzekerden heeft.

Volgens Zilveren Kruis gaf het de ziekenhuizen deze zomer al extra ruimte vanwege financiële problemen. Maar begin deze maand vroegen de ziekenhuizen om nog een extra lening van de zorgverzekeraar. „Hierdoor werden wij verrast. De financiële situatie bleek slechter dan verwacht”, laat de verzekeraar weten. Zilveren Kruis benadrukt dat de zorg voor patiënten en toekomstige patiënten op dit moment niet in gevaar is. „De zorg gaat gewoon door, uitstel van betaling is een financiële maatregel”, laat divisievoorzitter Georgette Fijneman van Zilveren Kruis weten.

Geen vertrouwen

De ziekenhuizen lieten vanmiddag weten dat ze in de financiële problemen zijn gekomen „door met name hoge inhuurkosten van personeel in een situatie van grote arbeidskrapte”. In een dinsdagmiddag uitgegeven persbericht wordt gesteld: „In de afgelopen dagen is gebleken dat de verzekeraars geen vertrouwen meer hebben in een gezonde financiële toekomst.” Volgens de ziekenhuizen is een faillissement „mogelijk onafwendbaar”.

De ziekenhuizen zijn eigendom van de MC Groep, een bedrijf van ondernemers Loek Winter en Willem de Boer. De Boer was tot voor kort bestuursvoorzitter van het Slotervaartziekenhuis. Hij kondigde vorige maand plots zijn vertrek aan.

Verzekeraars en bankiers hebben de afgelopen twee maanden diverse geheime bijeenkomsten gehad om over de toekomst van de twee ziekenhuizen te praten. Het Slotervaartziekenhuis heeft mede problemen door een verouderd pand en achterstallig onderhoud. Bovendien zijn er in Amsterdam te veel bedden, de stad kampt met overcapaciteit qua ziekenhuizen.

Woedende reacties

De ondernemingsraad van het Slotervaartziekenhuis is woedend op de zorgverzekeraars. Volgens de raad dreigt bij Slotervaart ontslag voor 1.300 medewerkers. „De eerste 6 weken zullen zij geen salaris ontvangen waardoor velen direct in de problemen komen. Personeel dat altijd heel loyaal aan het ziekenhuis is geweest, ook in tijden dat het minder ging”, verklaarde het medezeggenschapsorgaan in een persbericht. De ondernemingsraad zegt „verbijsterd” te zijn. „De raad vindt het onvoorstelbaar dat de zorgverzekeraars willens en wetens twee ziekenhuizenhuizen (ook MC Zuiderzee in Lelystad) te gronde richten. Het is buitengewoon kwalijk dat binnen de Nederlandse gezondheidszorg de zorgverzekeraar een dergelijke macht heeft gekregen. Daarmee is de marktwerking binnen de zorg volledig mislukt.”

Maar ook een zorgverzekeraar is kritisch. Bestuursvoorzitter Chris Oomen van verzekeraar DSW uit Schiedam noemt de gang van zaken „onverkwikkelijk”. Hij vindt dat verzekeraar Zilveren Kruis zijn machtspositie misbruikt door over het lot van twee ziekenhuizen te kunnen beschikken. Oomen vindt het een onwenselijke situatie dat verzekeraars en banken de afgelopen weken over de toekomst van het ziekenhuis vergaderden.

Cor de Beurs van FNV betreurt de ontwikkelingen, maar stelt dat „het hele verdienmodel” van Loek Winter niet deugt. Hij zou de MC Groep bestieren als „een soort vastgoedbeheerder en dat kan gewoon niet met ziekenhuizen”.

Amsterdam

De gemeente Amsterdam liet dinsdagmiddag via wethouder Moorman weten dat het „zeer belangrijk” is dat er voldoende zorg in Amsterdam beschikbaar is. „De grootste zorgverzekeraar heeft ons ervan verzekerd dat de ziekenhuiszorg in Amsterdam niet in de knel komt en een eventuele verandering van medische specialistische zorg goed opgevangen kan worden. Ook is er voldoende capaciteit voor medisch specialistische zorg in de regio beschikbaar.”

Wie is Loek Winter? Lees hier een profiel

De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) heeft al ruim een jaar zorgen over de kwaliteit en veiligheid in de IJsselmeerziekenhuizen. Vorige maand werd bovendien bekend dat de instelling door de Inspectie onder verscherpt toezicht is geplaatst omdat ze „onvoldoende vertrouwen” had dat verbetertrajecten genoeg aandacht kregen. Reden: ‘bestuurlijke onrust’. De volledige raad van commissarissen is recent vervangen. Ook een bestuurslid stapte op.

    • Jeroen Wester
    • Joris Kooiman