‘Syrische rebellen vergiftigd in opdracht van Poetins kok’

Een Russische krant onthulde hoe de Russische oligarch Prigozjin niet alleen trollen en huurlingen aanstuurt, maar ook moorden liet plegen en Syriërs liet vergiftigen.

Jevgeni Prigozjin tijdens een rondleiding met Poetin in 2010 in zijn Petersburgse fabriek waar schoolmaaltijden worden bereid. Foto Aleksej Droezjinin /AP

Wie heeft er spionnen nodig als je een topkok kunt inschakelen? De Russische oligarch Jevgeni Prigozjin, beter bekend als ‘Poetins chef’, kwam al eerder in opspraak wegens bizarre aantijgingen, maar wordt door Russische journalisten nu in verband gebracht met ettelijke moordaanslagen en met gif-experimenten op Syrische dienstweigeraars. Dat onthulde de Russische onderzoekskrant Novaja Gazeta maandag op basis van gesprekken met een oud-medewerker van Prigozjin.

Deze Valeri Ameltsjenko beweert onder andere aanslagen te hebben gepleegd en deelgenomen te hebben aan geheime operaties in Syrië waarbij mensen werden vergiftigd. Hoe bizar de gebeurtenissen ook klinken, Novaja Gazeta wist twee andere bronnen te traceren die delen van het verhaal bevestigden.

Over de kokkerellende oligarch - Prigozjin runt een cateringbedrijf dat zowel president Poetin als Russische scholen bedient - onthulden journalisten eerder dat hij oprichter is van de Petersburgse trollenfabriek IRA en via zijn bedrijf Concord financier bij de Russische huurlingenfirma Wagner Group. Wagner is actief in oorlogen in Oekraïne en Syrië en traint troepen in verschillende Afrikaanse landen. Speciaal aanklager Mueller die onderzoek doet naar Russische inmenging in de Amerikaanse verkiezingen, zette Prigozjin op zijn verdachtenlijstje. De oligarch zat tijdens de Sovjetjaren gevangen wegens fraude, overvallen en het prostitueren van minderjarigen.

Lees ook: Rusland rukt op in Afrika – met hulp van huurlingen

Chemische preparaten

Novaja Gazeta-journalist Denis Korotkov, bekend van eerdere onthullingen over Prigozjin en Wagner, kwam de doodsbange Ameltsjenko op het spoor toen hij de moord op diens collega onderzocht. Ameltsjenko zegt hoofd te zijn geweest van een speciale ‘veiligheidsdienst’ die in opdracht van Prigozjin geheime operaties uitvoerde. In eerste instantie ging het om het uitvoeren van aanslagen op tegenstanders van de Russische oligarch. Een vrouw met wie Prigozjin in de clinch lag, kreeg ‘dankzij’ Ameltsjenko een auto-ongeluk, anderen werden bedreigd.

In 2016 voegde de farmaceut Oleg Simonov zich bij de groep, die experimenteerde met chemische preparaten. Ze injecteerden tegenstanders met gif, waardoor tenminste twee personen - een Poetin-kritische blogger uit Pskov en de echtgenoot van een medewerkster van oppositieleider Navalny – zouden zijn overleden. In een reactie op de onthulling, riep Navalny, die in 2016 al een verband legde met Prigozjin, op tot nader onderzoek.

Lees ook over Prigozjin: Een trollenfabriek, ‘geleid’ door een Kremlin-kok

Gif testen op dienstweigeraars

Begin 2017 vloog Ameltsjenko naar eigen zeggen met zes anderen naar Syrië om in de buurt van Homs een onbekend gif te testen op gevangen genomen Syrische rebellen die weigerden te vechten voor het Syrische regime. Syrische soldaten worden getraind door het door Prigozjin aangestuurde Wagner Group. „We ondervroegen hen terwijl Oleg [Simonov] in de keuken werkte. Hij bracht ons thee, koffie en toen zij verklaarden waarom zij niet wilden strijden, gaf hij ze een flesje sap”. Het sap zou een langzaam werkend gif bevatten, waardoor de dienstweigeraars pas later ziek werden. Een medewerker van de Syrische inlichtingendienst die per ongeluk ook van het sap dronk, zou zijn overleden.

Een ander lid van Prigozjins speciale eenheid stelde dat de groep niet verder was gekomen dan Beiroet, maar dat verhaal wordt weersproken door foto’s op Ameltsjenko’s telefoon uit Syrië.

Ameltsjenko zelf kan het verhaal niet bevestigen, hij verdween op 2 oktober na verschillende gesprekken met de journalist. Korotkov denkt dat zijn bron vermoord is of ontvoerd, of zijn eigen verdwijning in scene zette. Zelf ontving de journalist vlak voor publicatie een rouwkrans met zijn foto en een afgehakte schapenkop. De tekst op het begeleidende briefje luidde: ‘Denis Korotkov, verrader van Rusland!’

    • Eva Cukier