‘Het was een geplande, gruwelijke, politieke moord’

Erdogan over Khashoggi

President Erdogan haalt hard uit naar Saoedi-Arabië in verband met de dood van journalist Jamal Khashoggi, maar spaart de kroonprins.

De Turkse president Erdogan Foto EPA

De Saoedische journalist Jamal Khashoggi was het slachtoffer van een „geplande”, „gruwelijke” en „politieke” moord. Dat heeft de Turkse president Erdogan dinsdag gezegd in een toespraak voor zijn regerende AK-partij. Toch ging hij niet zo ver om de Saoedische kroonprins Mohammed bin Salman zelf in verband te brengen met de moord.

Het was de eerste keer dat Erdogan zo gedetailleerd inging op de zaak. Hij zei dat Khashoggi niet om het leven is gekomen als gevolg van een „vuistgevecht”, maar dat er sterke aanwijzingen zijn dat de moord was gepland. Hij ging vervolgens in op het voorbereidende werk dat de Saoediërs in de dagen en uren voor het bezoek van Khashoggi hebben gedaan. En op hun pogingen daarna om de sporen uit te wissen, waaronder de inzet van een dubbelganger die de kleren van Khashoggi had aangetrokken.

Erdogan sprak zijn vertrouwen uit in het feit dat de Saoedische regering achttien mensen heeft opgepakt in verband met de moord. Maar hij uit zijn twijfels over de transparantie van het Saoedische onderzoek. „Een cover-up zal een schandvlek zijn op het menselijke geweten”, aldus Erdogan. „Ik twijfel niet aan de oprechtheid van koning Salman. Maar zo’n onderzoek moet worden uitgevoerd door onafhankelijke autoriteiten. Want dit was een politieke moord.”

Lees ook: Zaak-Khashoggi bedreigt nu de kroonprins zelf

Na weken te hebben volgehouden dat Khashoggi het consulaat via de achterdeur had verlaten, kwam het Saoedische koningshuis dit weekend met een nieuwe verklaring. De journalist zou zijn omgekomen bij een vuistgevecht op het consulaat. Het verhaal riep veel vragen op, ook omdat het nog enkele keren werd aangepast.

De presentatie van Erdogan is de apotheose van weken van onthullingen over de moord, die volledig waren geregisseerd door de Turkse autoriteiten. Elke dag lekten regeringsgezinde media nieuwe, gruwelijke details op basis van anonieme bronnen rond de regering en de politie. Hierdoor werd de druk op de Saoediërs opgevoerd, terwijl Erdogan tijd won.

„Sinds Erdogan in 2002 aan de macht kwam, heb ik nog nooit zulke gecoördineerde en verfijnde lekken en berichtgeving in de media gezien”, twitterde Ragip Soylu, correspondent van de regeringsgezinde krant Sabah in Washington. „Turkije probeert de Saoediërs, de Amerikanen en de Europeanen een lesje te leren.”

Zondag kondigde Erdogan aan dat hij dinsdag, op de eerste dag van de grote investeringsconferentie in Saoedi-Arabië de „naakte waarheid” over de zaak naar buiten zou brengen.

Washington leek maandag nog een uiterste poging te doen om de schade te beperken. Trump stuurde zijn CIA-directeur Gina Haspel naar Ankara voor overleg met Erdogan, voordat hij de conclusies van het Turkse onderzoek zou presenteren. De grote vraag was of Erdogan kroonprins Mohammed bin Salman (MbS) zelf in verband zou brengen met de moord.

    • Toon Beemsterboer