Verward en agressief op straat, maar nu oké

Wie: Arie (47)

Kwestie: mishandeling, lokaalvredebreuk, verzet bij aanhouding

Waar: rechtbank Den Haag

Arie gedroeg zich lastig en agressief op straat, in maart 2017. Bij de bespreking van zijn ‘persoonlijke omstandigheden’ blijkt waarom. Er wordt uit twee psychiatrische evaluaties geciteerd. Schizofrenie, psychose en ‘stoornis in het autismespectrum’. Daarnaast: cannabisverslaving. Arie is in 2016 voor mishandeling en belediging door de rechtbank ontoerekeningsvatbaar verklaard – toen bleef hij ongestraft. De vraag is of hij deze keer wel wist wat hij deed.

Het dorp waar Arie (47) na de daklozenopvang terecht kwam, heeft hij vorig jaar de rug toegekeerd. Daar had hij problemen met de buurt en de winkeliers. Na z’n arrestatie is hij elders gaan wonen, in de stad, bij een vriend. Sindsdien gaat het beter. Hij praat om de week met de reclassering. Hij werkt als asbestsaneerder en is van de cannabis af. Er zijn geen aanvaringen meer met de politie. ‘Dat dorp’ ligt achter hem.

Arie blijkt een heldere spreker. Hij toont begrip voor agenten, omstanders, slachtoffers. Voor zijn advocaat is hij een ideale cliënt. Hij drukt zich genuanceerd uit, erkent de feiten. Zijn woordkeus verraadt contact met juristen en psychiaters. Ja, hij heeft destijds de supermarkt verlaten toen de manager hem dat opdroeg. „Ik heb aan zijn vordering voldaan, zij het schoorvoetend”, zegt hij letterlijk. Toen de man hem richting uitgang porde, heeft hij zich ‘in een reflex’ omgedraaid en hem daarbij met een elleboog geraakt. Er was fysiek contact, erkent hij. Maar van een Bruce Lee-beweging, zoals de agent noteerde, was geen sprake.

De agent die hem achterna ging kende Arie als een ‘beresterke kerel’. Bij het boeien liep het mis; Arie vond dat de boei te strak zat en ‘wurmde zich los’, waarna de agent pepperspray gebruikte en hem met hulp van omstanders overmande. „Heeft u toen ook met uw vuist gedreigd te slaan?” Arie weet het niet meer, maar sluit het niet uit. „Als je ‘gepepperd’ bent zie je niets meer, je handelt in een daas,” verklaart hij. De 150 euro compensatie die de agent eist voor zijn geschaafde duim kan Arie billijken – „in hoofdlijnen ben ik het met hem eens”.

Het incident in zijn huidige woonplaats ziet er ernstiger uit. Daar zou Arie tijdens een wandeling uit het niets een passant eerst een elleboogstoot en daarna een vuistslag hebben verkocht. De politie rapporteerde dat Arie in de cel wartaal uitte en ‘in zichzelf sprak’. Van de klappen op straat denkt Arie dat het niet is gebeurd. „Maar ik heb zoveel gesprekken gehad met psychiaters en de reclassering dat ik ben gaan twijfelen”. In die periode „zou het heel raar zijn geweest als ik een dag niet geblowd zou hebben”. Achteraf is zijn gedrag door een psychose te verklaren, zegt hij.

Arie zegt open te staan voor een eventuele behandelplicht, maar hij is ook sceptisch. Hij is al een paar keer „een traject ingegaan”. Maar daar kwam „relatief weinig resultaat uit”. Zelf denkt hij dat er in de diagnose ‘stoornis in het autismespectrum’ perspectief zit. „Ik zou dat graag goed in kaart gebracht willen hebben.” Misschien moet u dat via de huisarts doen, suggereert de rechter. Arie knikt.

De officier houdt het kort. De „ernstige en vervelende” feiten zijn voldoende bewezen. Dat Arie nu van de cannabis af is, vindt de officier aannemelijk. Hij beoordeelt hem als toerekeningsvatbaar. De officier neemt het advies van de Reclassering over: een voorwaardelijke straf van dertig dagen met een behandel- en een meldplicht. Daarnaast eist hij vijf dagen cel, die Arie al in voorarrest uitzat. Geen boete of taakstraf. Wel is Arie aansprakelijk voor de 150 euro voor de agent.

Aries advocaat betwist de feiten niet, behalve de ‘mishandeling’ van de supermarktmanager. Die elleboogduw was niet opzettelijk en niet goed zichtbaar op de camerabeelden. Gezien de geringe ernst van de feiten en de persoon van de verdachte zou ‘schuldig zonder straf’ (art. 9a WvSr) de beste uitkomst zijn. Als er toch een straf komt dan kunnen meld- en behandelplicht en de geëiste twee jaar proeftijd korter. Cliënt heeft zichzelf immers onder controle – hij voldoet aan de meldplicht.

De rechtbank spreekt Arie vrij van een elleboogstoot. Dat was inderdaad niet waar te nemen op de beelden. Voor de andere feiten krijgt hij 30 dagen celstraf waarvan 24 voorwaardelijk, met een proeftijd van twee jaar. Ook moet hij de 150 euro betalen. Verder krijgt Arie reclasseringstoezicht en een cannabisverbod met urinecontrole voor de duur van de proeftijd. Zijn gedrag bij de supermarkt liet zien dat Arie geen respect had voor andere winkelbezoekers. Worstelen met de agent betekent geen respect voor het gezag. Door zomaar een voorbijganger te slaan zorgde Arie voor onrust en onveiligheid. Een behandelplicht is niet nodig omdat het nu ‘goed lijkt te gaan’.

    • Folkert Jensma