Opinie

    • Melvyn Krauss

Openheid gevraagd over Gatti

#MeToo Zolang het KCO weigert de aanklacht tegen dirigent Gatti openbaar te maken, lijdt het orkest schade, schrijft .
Dirigent Daniele Gatti, tijdens een uitvoering met het Koninklijk Concertgebouworkest in oktober 2014, vlak nadat zijn officiële benoeming als chef-dirigent bekend was gemaakt. Foto Robin Utrecht/ANP

Als het Koninklijk Concertgebouworkest (KCO) een Amerikaans ensemble was geweest, zou het door de artistieke elite van dat land gefeliciteerd zijn omdat het zijn voormalige chef-dirigent Daniele Gatti wegens vermeende seksuele intimidatie heeft ontslagen. Maar in Europa is het KCO geïsoleerd komen te staan, omdat het de samenwerking met de Italiaanse maestro weigert voort te zetten. Europa is geen Amerika als het om vermeend seksueel geweld gaat.

Slechts een handjevol KCO-musici is op de hoogte van de precieze aantijgingen tegen Gatti, maar zij doen er het zwijgen toe. Duitse orkestmusici in het bijzonder weigeren partij te kiezen in het op de zwarte #MeToo-lijst zetten van iemand als Gatti, die ontslagen is na een geheim tribunaal.

Gatti’s eerste grote optredens na het debacle in Amsterdam waren bij de Bayerischer Rundfunk in München, en volgens de Nederlandse recensent die het evenement versloeg voor de Volkskrant waren ze een groot succes. Zijn conclusie: „Maestro Gatti is niet de outcast van de orkestwereld.”

Lees ook: In Rome is Daniele Gatti gewoon welkom

Het Münchense orkest wordt geleid door Mariss Jansons, voormalig chef-dirigent van het KCO. Voorafgaand aan de optredens peilde Jansons bij de musici of er bezwaren waren om met Gatti te werken. Die waren er niet. De Beierse musici – en Jansons zelf – weigerden Gatti alleen maar te verstoten omdat het Nederlandse orkest hem op straat had gezet. Volgens de krant waren er vergelijkbare reacties bij het Mahler Chamber Orchestra en het Gewandhausorchester in Leipzig.

Het gedrag van de Russische superster-dirigent Valery Gergiev verdient bijzondere vermelding. De Russische maestro deed er alles aan om Gatti te steunen door hem in november een aantal nieuwe optredens in Sint-Petersburg aan te bieden.

Gergiev heeft een lange geschiedenis met het KCO en staat bekend om zijn nauwe relatie met algemeen directeur Jan Raes. Des te pikanter dat hij zich zo publiekelijk identificeert met Gatti.

Laat duidelijk zijn dat Amsterdam in de muziekwereld een prijs betaalt vanwege de ruwe behandeling van Gatti zonder overtuigende uitleg.

Verschillende dirigenten zouden vanwege Gatti’s behandeling niet meer met het Amsterdamse orkest willen werken. Hier is een verhaal dat u niet in de krant zult lezen. Het Concertgebouworkest vroeg de voortreffelijke Fabio Luisi als vervanger van Gatti voor een concertuitvoering, in augustus, van de tweede akte van Wagners Tristan und Isolde. Luisi zei geen ja en geen nee. Hij reageerde gewoon niet. Dat riekt voor mij naar een boycot. Ik weet dit omdat ik een grote donateur en adviseur van het Tristan-project ben.

Lees ook: Hoe moet Concertgebouworkest verder na het ontslag van Gatti?

Dan kan Amsterdam wel tegenwerpen dat het hele eerste seizoen (van twee) dat is opengevallen door het wegsturen van Gatti alweer is opgevuld, maar afgezien van KCO-getrouwen als Bernard Haitink kan over de kwaliteit van de vervangers worden getwist. In elk vak zijn opportunisten te over.

Intussen zijn, naar ik hoor, de Amsterdamse musici ontmoedigd door de overweldigende steun die Gatti van de leden van andere Europese orkesten ontvangt. Ze doen hun best om deze akelige toestand achter zich te laten.

Maar zolang Raes en het KCO-bestuur weigeren de beschuldigingen tegen Gatti openbaar te maken, zodat mensen zelf kunnen oordelen, ligt er een schaduw over het Nederlandse orkest, met mogelijk nadelige gevolgen voor het merk KCO.

Raes en het KCO-bestuur mogen zich niet achter advocaten blijven verschuilen. Ze moeten het Nederlandse publiek, dat deze operatie bekostigt, onmiddellijk een adequate en overtuigende uitleg geven. Tot die tijd hangt er een doofpotlucht aan de Van Baerlestraat.

    • Melvyn Krauss