Opinie

    • Paul Luttikhuis

Iedereen is nu klimaatdiplomaat

Interview klimaatgezant
Klimaatbeleid is niet langer alleen een zaak voor staten. Gelukkig, zegt de Nederlandse klimaatgezant Marcel Beukeboom. Al is het ook lastig. ‘Onder het akkoord van Parijs staat de handtekening van regeringsleiders en niet van CEO’s van bedrijven.’

Jullie zijn nu allemaal klimaatdiplomaat. Dat was de boodschap van de Nederlandse klimaatgezant Marcel Beukeboom deze zomer in Den Haag, waar hij zijn collega’s van Nederlandse buitenposten overal op de wereld toesprak over het thema klimaatverandering in de diplomatieke wereld.

Beukeboom, die Nederland vertegenwoordigt in de internationale klimaatonderhandelingen en zonodig de minister vervangt, heeft een verhaal dat hij graag kwijt wil. En niet alleen aan de Nederlandse ambassadeurs, maar eigenlijk aan iedereen: jullie beroep wordt anders, jullie leven gaat veranderen.

Dus toen hij deze zomer in NRC de kop zag: ‘We hebben klimaatverandering in het gezicht gekeken’ – en nog wel op de voorpagina, wilde hij daar graag zijn perspectief aan toevoegen.

Omslag kwam in Parijs

Beukeboom loopt nu een paar jaar in de klimaatwereld rond. En het paradoxale is volgens hem, dat veel van de diplomaten die hij daar tegenkomt zelf nog niet zo goed beseffen dat ook hun wereld aan het veranderen is. Beukeboom:

„Het is lange tijd een soort cocon van specialisten geweest. Zij zeiden: dit is onze wereld, wij snappen het probleem, wij duiden wat er gebeurt en sluiten verdragen. In Parijs kwam de omslag. Ook andere spelers dan staten – zoals bedrijven, steden en provincies – kregen een rol. Nu erkennen klimaatonderhandelaars dat ze veel breder moeten kijken dan alleen naar collega’s.”

Een mooi voorbeeld is volgens Beukeboom de recente Global Climate Action Summit in San Francisco. Het was een heuse klimaattop maar wel georganiseerd door wat je een non-state actor zou kunnen noemen, de gouverneur van Californië (weliswaar een grote economie, maar niet zelfstandig vertegenwoordigd in de VN-onderhandelingen). Jerry Brown wist een breed gezelschap naar zijn conferentie te lokken. De Chinezen waren er zelfs met een delegatie van vijftig man, zegt Beukeboom. Dat laat het belang zien van wat daar gebeurde. “De oplossing van het klimaatprobleem zal altijd multidisciplinair zijn. Het was fout dat we lange tijd niet hebben erkend dat een overheid dit niet alleen kan oplossen.”

Gekraak en gepiep

De komst van non-state actors gaat met gekraak en gepiep, legt Beukeboom uit. “De meeste bedrijven komen nu in actie omdat ze het abstracte doel van Parijs omarmen en zien wat er om hen heen gebeurt”, zegt Beukeboom. “Maar of ze daarmee ook ja zeggen tegen een ingewikkeld administratiesysteem om dat allemaal vast te leggen - laat staan aan de VN te rapporteren - is de vraag.”

Op de recente klimaatbijeenkomst in Bangkok, waar de laatste voorbereidingen werden getroffen voor de grote klimaattop in december in Katowice, zag je ook die worsteling, vertelt Beukeboom. Het ging over de technische details van het akkoord van Parijs: de monitoring, de transparantie, het vastleggen en onderling vergelijken. Heel belangrijk, maar ook heel lastig als het om niet-statelijke actoren gaat. De grote vraag is: wie kunnen we afrekenen op de bijdrage van het bedrijfsleven? “Onder het akkoord van Parijs staat de handtekening van regeringsleiders en niet van CEO’s van bedrijven”, zegt Beukeboom.
En natuurlijk willen bedrijven niet belemmerd worden in hun groei. Nog een reden voor Beukeboom om te benadrukken dat klimaatverandering vraagt om een multidisciplinaire aanpak:

“Ik zie in 2050 een economie voor me die volledig zonder fossiele brandstof draait, die circulair is ingericht en waarbij de biodiversiteit is toegenomen. Het zijn agenda’s die dichter bij elkaar komen te liggen en die keuzes moeten we nu maken.”

Beukeboom hield een lezing bij de opening van het academisch jaar in Groningen. Hij liet een plaatje zien uit zijn oude economieboek – van Arnold Heertje met een modelmatige weergave van de economie. “Je hebt gezinnen, bedrijven, overheid, binnen- en buitenland en dit is hoe de geldstromen lopen. Ik zei: hier worden de kosten van grondstoffen, ons ecosysteem en biodiversiteit niet meegenomen.” De boodschap van de klimaatgezant is duidelijk: noem milieu, biodiversiteit en grondstoffen geen externaliteiten meer. Laat zien dat zij de bandbreedte geven waarbinnen we moeten blijven.

Daar ligt de taak voor de politiek, zegt Beukeboom. “Een politicus moet uitleggen: dit is de toekomst zoals ik die voor ogen heb. Dat wordt ingegeven door de noodzaak om te veranderen. Nietsdoen is geen optie meer.”

Paul Luttikhuis
Blogger

Paul Luttikhuis

Buitenlandredacteur Paul Luttikhuis volgt op dit blog nieuws over klimaatverandering. Hij schrijft over sociale en economische gevolgen, over manieren waarop landen zich daarop voorbereiden, over nieuwe wetenschappelijke inzichten en over de onderhandelingen na ‘Parijs’. Regelmatig zullen gastauteurs hun licht laten schijnen op deze thema’s.

    • Paul Luttikhuis