Opinie

    • Carolien Roelants

Arabische steun voor Saoediërs, ondanks misdaad

Hier is wel veel kritiek op Saoedi-Arabië wegens de dood van Khashoggi. Maar Carolien Roelants zag dat de Arabische landen achter de Saoediërs staan.

De Bahreinse koning Hamad bin Isa al-Khalifa en kroonprins Salman bin Hamad al-Khalifa, afgebeeld op een kantoortoren in de hoofdstad Manama, in 2011. Foto Hasan Jamali/AP

U en ik kunnen het wel schandelijk vinden wat Saoedi-Arabië met Khashoggi heeft gedaan, maar de meeste Arabische landen hebben de afgelopen week geheel openlijk hun totale solidariteit met en steun voor de Saoedische leiders betuigd. Sommige van onze gematigde bondgenoten denken daarbij aan de miljarden die de Saoediërs al dan niet willen overmaken. Andere zijn bang voor ondermijnende krachten die Riad kan losmaken. En bijna allemaal vinden ze het gewoon niet zo erg wat er is gebeurd omdat ze zelf min of meer hetzelfde met hun kritische staatsburgers doen.

Bahrein bijvoorbeeld prees Saoedi-Arabië om zijn „enorme vermogen om vrede en stabiliteit in de hele wereld te brengen”. Denk aan de oorlog in Jemen en kauw daar nog eens op. Maar u herinnert zich wel dat de koning van Bahrein in 2011 door Saoedische tanks is gered toen de onderdrukte shi’itische meerderheid in de Arabische Lente-protesten de overhand dreigde te krijgen. Sindsdien is Bahrein onderhorig aan de grote buur. Bahreinse critici gaan de cel in en/of worden van hun staatsburgerschap beroofd – dit jaar al 250. Dan worden ze stateloos en kunnen ze elk moment worden gedeporteerd.

Egypte waarschuwde tegen „willekeurige beschuldigingen” en „politiek misbruik” van de zaak-Khashoggi. Hier moet ik even melden dat president Sisi met enige regelmaat vermeende tegenstanders laat verdwijnen. U zou op bbc.co.uk het artikel The Shadow over Egypt kunnen opzoeken over concrete gevallen. Hele akelige lectuur. Het dateert uit februari maar ik garandeer u: er is níéts veranderd.

Twee opmerkelijke steunbetuigers. De Palestijnse president Abbas prees Saoedi-Arabië omdat het altijd „aan de zijde van Palestina en de rechten van zijn volk” staat. Daarom opmerkelijk omdat de Saoedische kroonprins, die zoals wel duidelijk is de moord op Khashoggi heeft geïnitieerd, juist Israël belangrijker vindt dan de Palestijnen wegens de gedeelde afkeer van Iran. Maar misschien hoopt Abbas dat de kroonprins valt en kijkt hij naar de toekomst. En als die niet valt – wat ik voorspel – dan stond de Palestijnse president ook aan de goede kant. Altijd prijs dus. De tweede is de Libanese premier Hariri, die nota bene zelf vorig jaar door de kroonprins is gegijzeld en door westerse leiders moest worden ontzet. Maar de Saoediërs hebben financieel grip op hem.

Ik noem er niet meer, anders gaat het vervelen, maar ik wil er in dit verband wel nog eens op wijzen dat de hele Arabische wereld steeds autoritairder wordt, niet alleen Saoedi-Arabië. De andere Golfstaten staan evenmin enig kritisch geluid toe. Sisi is veel repressiever dan Mubarak. In Marokko zijn Rif-betogers tot twintig jaar cel veroordeeld, in Palestina worden kritische stemmen minder dan ooit getolereerd, en check zelf maar verder op hrw.org en amnesty.org. De verslechtering heeft zeker te maken met Trumps liefde voor autocraten, niet alleen de kroonprins, en zijn daaraan gekoppelde dédain voor mensenrechten. Zaken gaan voor de mens. Maar het was al langer dan Trump aan de gang. Het is ook te wijten aan Europa, met zijn idee dat leiders als Sisi stabiliteit brengen en dus gekoesterd moeten worden, en dat instabiliteit, zie de Arabische Lente, alleen maar migranten en vluchtelingen en andere problemen oplevert.

Nee! De Sisi’s zijn niet stabiel. Ze onderdrukken omdat hun regime fundamenteel instabiel is. En die repressie levert uiteindelijk een explosie op. Ja, zie inderdaad de Arabische Lente, straks dubbel zo explosief.

Carolien Roelants is Midden-Oostenexpert en scheidt op deze plaats elke week de feiten van de hypes.

    • Carolien Roelants