Blinde woede van hardlinkse driftkikker is ‘politieke zelfmoord’

Mélenchon De driftbuien van de Franse oppositieleider Mélenchon zijn bekend, maar de uitbarstingen na onderzoek naar campagnegeld kunnen hem fataal worden.

Oud-minister Mélenchon stapte in 2008 uit onvrede over de koers uit de Parti Socialiste. In 2012 was hij met het door hem en communisten gevormde Front de Gauche voor het eerst presidentskandidaat. In 2017 vergaarde hij met LFI een recordaantal van 7 miljoen stemmen Foto Gonzalo Fuentes/Reuters

Iedereen in de Franse politiek kent de onverhoedse driftbuien van Jean-Luc Mélenchon. Maar de blinde woede waarmee de linkse oppositieleider heeft gereageerd op het justitiële vooronderzoek naar zijn campagneboekhouding en de berichtgeving daarover, overtreft alle voorgaande uitbarstingen en dreigt zijn uitgekiende politieke zendingswerk van de laatste jaren teniet te doen.

De affaire begon vorig week dinsdag toen de politie bij hem thuis in Parijs, bij medewerkers en op het partijbureau van de door hem opgerichte hardlinkse beweging La France insoumise (LFI) vanaf 7 uur ’s ochtends huiszoeking deed. Terwijl de politie nog bezig was, noemde hij via ‘Facebook Live’ het onderzoek een „politieke aanval”, afkomstig van president Emmanuel Macron zelf. Hij was boos, maar hield zich nog in. Dat kon niet gezegd worden van het moment dat hij bij het partijbureau arriveerde.

Allez, sla voor mij die deur in. We zullen nog wel eens zien of men mij verhindert mijn kantoor in te gaan”, zegt hij op een filmpje dat via tv-programma Quotidien opdook. Hij beent de trap op en richt zich hevig gesticulerend tot de agent die de deur bewaakt. „Wie heeft het bevel gegeven om mijn bureau in te gaan?” fulmineert hij op bijtafstand van de stoïcijnse politieman. „Ik ben een parlementariër. Ga uw werk doen. La République, c’est moi.” Ofwel: “Ik ben de republiek.” Binnen stort hij zich fysiek op een procureur.

‘Radicaliteit geen troefkaart’

Oud-minister Mélenchon stapte in 2008 uit onvrede over de koers uit de Parti Socialiste. In 2012 was hij met het door hem en communisten gevormde Front de Gauche voor het eerst presidentskandidaat. In 2017 vergaarde hij met LFI een recordaantal van 7 miljoen stemmen. Hij en opvallende nieuwe LFI-parlementsleden vertolken op links sinds het aantreden van Macron het belangrijkste oppositiegeluid.

Hij ziet zich als de man die, zoals Mitterrand in 1980, alle linkse smaken kan samenbrengen. Lukt dat, dan zou hij volgens opiniepeilers bij de volgende verkiezingen de tweede stemronde kunnen halen. Maar zelfs naaste medewerkers vragen zich nu (anoniem) af of na zijn tirades van vorige week dat doel nog binnen bereik ligt. „Voor wie zich wil presenteren als staatsman is radicaliteit geen troefkaart”, zei opinieonderzoeker Brice Teinturier van Ipsos op het Franse Journaal. „Je moet in iedere omstandigheid kalm en koelbloedig overkomen.”

„Ik ben een zuiderling, ik zwaai veel met mijn armen”, relativeerde Mélenchon zelf in een interview. Maar al een paar uur later keerde hij zich in het parlement tot een journaliste die hem met een zuidelijk accent een kritische vraag stelde: „Iemand hier die een vraag in het Frans heeft?” De partij van Macron wil nu een wet om accent-discriminatie strafbaar te stellen.

Vrijdag kregen journalisten van de publieke zender France Info de wind van voren toen zij onthulden wat de verdenkingen zijn: een naaste medewerker van Mélenchon, Sophia Chikirou, zou onevenredig veel (zo’n 1,2 milljoen euro) verdiend hebben aan de campagne in 2017, onder andere door 250 euro te rekenen per toespraak die ze online zette. Omdat de staat campagnekosten vergoedt, kan dit fraude zijn. Mélenchon riep via Facebook zijn volgers op journalisten van France Info „overal in het verderf te storten”.

Met dit soort uithalen heeft Mélenchon „politieke zelfmoord” gepleegd, analyseerde Mediapart. Een „vodje” noemde de linkse leider de hem normaal zo goed gezinde webkrant. Maar dat was nadat Mediapart had onthuld dat Mélenchon en Chikirou er een „buiten-professionele relatie” op na zouden houden. Agenten troffen Chikirou bij Mélenchon thuis toen ze daar om 7 uur ’s ochtends binnenvielen.

Lees ook over Mélenchon: Mélenchon 2.0 is ineens overal
    • Peter Vermaas