Khashoggi-affaire

‘Moord Khashoggi ondermijnt stabiliteit van Midden-Oosten’

Dit blog is gesloten

Er is nog altijd veel onduidelijk over de dood van Jamal Khashoggi. De Turkse justitie gaat ervan uit dat de journalist met voorbedachten rade om het leven is gebracht is bezig met een onderzoek. Ook Saoedi-Arabië onderzoekt de zaak. Intussen heeft kwestie ook politieke gevolgen voor de regering van het land.

Volg de reguliere NRC-berichtgeving voor ontwikkelingen in de nasleep van de door van Khashoggi.

Defensieminister VS: 'Moord Khashoggi ondermijnt stabiliteit Midden-Oosten'

De Amerikaanse minister van Defensie James Mattis heeft op een veiligheidstop in Bahrein gezegd dat de moord op Khashoggi "de regionale stabiliteit" in het Midden-Oosten ondermijnt. De Verenigde Staten beraden zich op verdere stappen in reactie op het doden van de journalist, al ging de minister niet in op wat hij daarmee bedoelde.

"Ons gezamenlijke belang in vrede en onwrikbare respect voor mensenrechten in gedachten nemend, moet de moord op Jamal Khashoggi op een diplomatieke locatie ons allen aangaan", zei Mattis tegenover zijn publiek, een internationaal gehoor van overheidsmedewerkers en defensie-experts. "Het falen van welke staat dan ook om internationale normen en wetten na te leven, ondermijnt de regionale stabiliteit in een tijd waarin die juist hoog nodig is."

Volgens persbureau AP bracht Mattis nergens in zijn toespraak expliciet Saoedi-Arabië in verband met Khashoggi's dood. Wel zei hij dat Amerikaanse visa van enkele Saoediërs zijn ingetrokken die mogelijk betrokken waren bij het incident. Turkije beweert dat een team van vijftien Saoediërs verantwoordelijk is voor de marteling van en moord op de journalist. Hoewel Mattis benadrukte dat de relatie met Saoedi-Arabië niet veranderd is, zei hij met president Trump en de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken in conclaaf te gaan over verdere gevolgen van de zaak.

'Hysterie in de media'

De Saoedische minister van Buitenlandse Zaken zei op dezelfde bijeenkomst dat degenen achter de moord op Khashoggi daarvoor verantwoordelijk gehouden zullen worden. Hij hekelde de "hysterie in de media" die Saoedi-Arabië als schuldige aanwijst nog voordat het onderzoek naar het incident is afgerond.

Donderdag maakte de openbaar aanklager in Saoedi-Arabië bekend ervan uit te gaan dat de moord met voorbedachten rade plaatsvond. Eerder zei de regering van het land nog dat de journalist bij een gevecht per ongeluk om het leven is gekomen.

De Amerikaanse minister van Defensie tijdens de top in Bahrein. Foto Hamad I Mohammed/Reuters

Turkije gaat om uitlevering verdachten vragen

De openbaar aanklager in Turkije werkt aan een officieel uitleveringsverzoek voor de achttien Saoedische verdachten van de dood van Jamal Khashoggi. De groep is volgens het regime in Riad al aangehouden. Turkije vindt zichzelf "beter uitgerust" dan Saoedi-Arabië om voor gerechtigheid te zorgen, heeft een regeringsfunctionaris volgens persbureau Reuters gezegd.

Turkije verdenkt de achttien mannen van moord met voorbedachten rade en marteling met "monsterlijke bedoelingen". Het land heeft internationale waarnemers "in het kader van transparantie" uitgenodigd het proces bij te wonen.

Verloofde Khashoggi: deze barbaarsheid moet gestraft worden

De Turkse verloofde van de gedode Jamal Khashoggi wil dat "alle verantwoordelijken van het laagste tot hoogste niveau gestraft worden voor deze barbaarsheid". Hatice Cengiz werd vrijdag voor het eerst live geinterviewed door de Turkse zender Haberturk sinds de moord op de Saoedische journalist.

"Ik leef momenteel in een duisternis die ik niet kan uiten", reageerde de aangeslagen Cengiz, die meerdere keren tijdens het interview in huilen uitbarstte. Ook zei ze dat ze een uitnodiging van de Amerikaans president Trump om naar het Witte Huis te komen, heeft afgeslagen. "Ik zag het als een manier om de publieke opinie te beïnvloeden."

Khashoggi verdween op 2 oktober toen hij het Saoedische consulaat in Istanbul binnenliep. Daar moest hij een document te regelen om te trouwen met Cengiz. De journalist hield rekening met gevaar, maar zou volgens zijn Turkse verloofde niet verwacht hebben dat iets met hem zou gebeuren in het consulaat. Hij ging ervan uit dat Saoedi-Arabië de criticus geen kwaad zou durven doen op Turkse bodem.

Stoffelijk overschot nog niet gevonden

Cengiz wachtte buiten en toen hij na enkele uren nog steeds niet naar buiten was gekomen, vroeg ze het consulaat waar hij bleef. Toen haar werd verteld dat Khashoggi al vertrokken zou zijn, besloot ze autoriteiten in te lichten. Volgens Turkije werd de journalist door een speciaal team uit Riad gemarteld, vermoord en in stukken gehakt. Zijn stoffelijk overschot is nog niet gevonden.

De 59-jarige Khashoggi was columnist voor The Washington Post en uitte regelmatig kritiek op het beleid van de Saoedische kroonprins Mohammed bin Salman. Het is de vraag of de VS, een belangrijke bondgenoot van Saoedi-Arabië, de kroonprins verantwoordelijk zullen houden voor zijn directe of indirecte rol bij de moord op Khashoggi.

De verloofde van Khashoggi, Hatice Cengiz, gaf vrijdag een eerste televisie-interview over de verdwijning van de journalist. Beeld Haberturk/Reuters

Erdogan roept op: waar is lichaam van Khashoggi?

De Turkse president Erdogan heeft Riyad vrijdag opgeroepen om meer informatie te delen over de locatie van Khashoggi's lichaam. Dat schrijft persbureau Reuters. De Turkse leider zette druk achter zijn oproep door te zeggen dat onderzoekers over meer informatie beschikken dan tot nu toe door hen is vrijgegeven.

Het lichaam van de journalist zou, nadat Khashoggi in het Saoedische consulaat in Istanbul was gedood, zijn overgedragen aan een anonieme betrokkene die het stoffelijk overschot zou hebben weggewerkt. Turkije wil weten wie die persoon is. Ook maakte de Turkse president bekend dat een hoge Saoedische aanklager zondag overleg heeft met een Turkse ambtsgenoot. De Saoedische officier van justitie reist daarvoor af naar Istanbul. Volgens het Russische Kremlin is de Saoedische koninklijke familie in ieder geval onschuldig: "Er is geen reden waarom men hen niet zou geloven", aldus woordvoerder Dmitri Peskov.

Zoon Khashoggi terug naar VS

Salah Khashoggi, zoon van de columnist, heeft Saoedi-Arabië verlaten en is op weg naar de Verenigde Staten. Salah heeft zowel de Saoedische als de Amerikaanse nationaliteit, maar tegen hem gold een uitreisverbod. Het koninkrijk hief dat donderdag op.

Handelsmissie naar Saoedi-Arabië gaat definitief niet door

Het zat er al aan te komen, maar het is nu zeker dat de handelsmissie onder leiding van minister van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking Sigrid Kaag niet door zal gaan. Dat heeft premier Mark Rutte donderdagavond bekendgemaakt.

Eerder had minister Hoekstra al zijn bezoek aan Saoedi-Arabië afgezegd, nadat steeds meer berichten over de moord op de journalist Khashoggi naar buiten waren gekomen. Het bezoek van Kaag, gepland voor 9 tot en met 12 december, stond ook al op losse schroeven. Nu het zeker is dat Khashoggi is omgebracht, is de missie geannuleerd.

Minister Kaag zou een grote delegatie uit het bedrijfsleven meenemen naar het land.

Lees ook: Waarom het Westen zo graag de Saoedische wapenhonger stilt.

Zoon Khashoggi verlaat Saoedi-Arabië

Salah Khashoggi, de zoon van de vermoorde journalist Jamal Khashoggi, heeft woensdag Saoedi-Arabië verlaten. Dat melden de Amerikaanse nieuwszender CNN en het Franse persbureau AFP. De Saoedische regering heeft de reisrestricties opgeheven die ze hem een aantal maanden geleden had opgelegd.

Volgens AFP is Salah, die zowel een Saoedisch als een Amerikaans paspoort heeft, woensdag samen met zijn gezin in een vliegtuig gestapt naar Washington D.C.. Eerder deze week was er nog een ontmoeting tussen de Saoedische koning Salman en kroonprins Mohammed Bin Salman in het Koninklijk Paleis in Riad met Salah Khashoggi.

Achteraf was er veel kritiek op deze bijeenkomst waarin Salah gedwongen werd de hand te schudden van Bin Salman, de man die velen als verantwoordelijke zien voor de moord op zijn vader.

Salah Khashoggi (l), zoon van de vermoorde Saoedische journalist, schud de hand van Mohammed bin Salman (r). AFP via SPA

Saoedische aanklager: moord Khashoggi met voorbedachten rade

De openbaar aanklager in Saoedi-Arabië gaat ervan uit dat Jamal Khashoggi met voorbedachten rade is vermoord. De aanklager baseert zich op bevindingen van het Turkse team dat de dood van de journalist onderzoekt, meldt het Saoedische staatspersbureau SPA donderdag.

Saoedi-Arabië gaf dit weekend toe dat Khashoggi is overleden in het Saoedische consulaat in Istanbul. Hij zou per ongeluk zijn gewurgd tijdens een vechtpartij die uitbrak terwijl hij werd verhoord. Het koninkrijk probeert sindsdien de aandacht af te leiden van kroonprins Mohammed Salman, nadat veel aanwijzingen waren opgedoken die erop duidden dat Bin Salman op zijn minst van de moord afwist.

Kroonprins bij commissievergadering

Bin Salman, de eigenlijke machthebber in Saoedi-Arabië, bezocht donderdag de eerste vergadering van een commissie voor hervorming van de inlichtingendiensten. De werkgroep werd aangesteld naar aanleiding van de Khashoggi-affaire. Woensdag noemde Bin Salman de moord "vreselijk".

Lees ook: Dat Khashoggi omkwam na een gevecht, gelooft niemand

Achttien Saoediërs zijn in eigen land opgepakt op verdenking van betrokkenheid bij Khashoggi's dood. Daarnaast werden vier hoge medewerkers van de geheime dienst en een adviseur van de kroonprins ontslagen.

'CIA-directeur Haspel hoorde audio-opnames van de moord'

CIA-directeur Gina Haspel heeft op audio-opnames gehoord hoe Jamal Khashoggi om het leven is gebracht. Dat bevestigen bronnen aan persbureau Reuters en de Washington Post. Haspel zou tijdens haar bezoek aan Turkije de veelbesproken audio-opnames te horen hebben gekregen.

Kort na de moord op het Saoedische consulaat werd bekend dat er geluidsmateriaal bestaat. Hoe de opnamen zouden zijn gemaakt is niet duidelijk - volgens verschillende media zou dit gebeurd zijn met de smartwatch van Khashoggi.

Haspel vloog eerder deze week naar Turkije voor een onderzoek naar de dood van de Saoedische journalist. Volgens Turkse media werd ze hier door inlichtingendiensten "op de hoogte gesteld over de bewijzen van de moord op Khashoggi".

President Trump vroeg de Turkse regering eerder al de audio-opnames te delen met de Verenigde Staten. In eerste instantie was Turkije terughoudend om de opnames te delen met de VS.

Frankrijk bereid om sancties op te leggen voor moord op journalist

Frankrijk is bereid om sancties op te leggen aan de "verantwoordelijken" voor de moord op de Saoedische journalist Jamal Khashoggi. Dat zal gebeuren "in overeenstemming met bondgenoten", meldde het Élysée woensdag volgens persbureau AFP. Eerder had president Macron een telefoongesprek over de met de Saoedische koning Salman, volgens Turkije staat het buiten kijf dat Riad verantwoordelijk is voor de dood van Khashoggi.

Tijdens het gesprek zou Macron zijn "diepe verontwaardiging over de misdaad" hebben uitgesproken. Ook eist de Franse president volledige duidelijkheid over de dood van de kritische journalist op het Saoedische consulaat in Istanbul. Eerder op woensdag zei een Franse regeringswoordvoerder al dat Parijs bereid is om Saoedi-Arabië sancties op te leggen als de verantwoordelijkheid van Riad inderdaad bewezen wordt.

Frankrijk is na de VS en het VK het derde belangrijkste land dat wapens exporteert naar Saoedi-Arabië. Tussen 2013 en 2017 ging het om ruim een half miljard dollar aan spullen. Daarnaast is Frankrijk een van de grootste importeurs van Saoedische olie, in 2016 voor bedrag van 2,3 miljard dollar.

Lees ook: Waarom het Westen graag de Saoedische wapenhonger stilt

Saoedische kroonprins spreekt voor eerst over moord op Khashoggi

De Saoedische kroonprins Mohammed bin Salman, die door velen wordt verdacht van het laten verdwijnen van journalist Jamal Khashoggi, heeft woensdag voor het eerst over de moord gesproken. De 33-jarige vorstenzoon zei op een conferentie in Riad dat de moordenaars van Khashoggi gestraft zullen worden, meldt persbureau Reuters.

Volgens de prins zal de Saoedische overheid samenwerken met de Turken "om resultaten te boeken". Hij noemde de samenwerking "bijzonder", ondanks felle kritiek van de Turkse president Erdogan. Erdogan noemde de moord een vooropgezet plan waarover Riad had gelogen. Bin Salman zei:

"Het incident is zeer pijnlijk voor alle Saoediërs. Het incident is niet te rechtvaardigen. Het recht zal uiteindelijk zegevieren."

Behalve Erdogan had ook de Amerikaanse president Trump felle woorden over voor Mohammed bin Salman. Trump, die eerder de Saoediërs nog verdedigde, sprak dinsdag van "de slechtst uitgevoerde doofpot in de geschiedenis van alle doofpotten". De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Mike Pompeo liet dinsdagavond weten dat hij de visa van ruim twintig Saoedische functionarissen heeft ingetrokken die in verband worden gebracht met de moord op Khashoggi.

Koning Willem-Alexander noemt moord op Khashoggi 'verschrikkelijk'

De ene na de andere politicus, het ene na het ander land, neemt afstand van de Saoedische kroonprins Mohammed bin Salman, die vermoedelijk achter de moord op journalist Jamal Khashoggi. En koning Willem-Alexander?

Na afloop van zijn staatsbezoek aan Londen had de koning het in gesprek met journalisten over "een ernstige zaak" en noemde hij de moord "verschrikkelijk". Hij benadrukte dat hij als staatshoofd "slechts één keer op bezoek" is geweest, namelijk in 2015 toen hij naar Riad afreisde om het condoleanceregister te tekenen na het overlijden van de toenmalige koning Abdullah.

Toen ontstond er wel ophef. Oppositiepartijen D66, GroenLinks en SP vonden de aanwezigheid van de koning ongepast gezien de structurele mensenrechtenschendingen in het Arabische koninkrijk. Premier Rutte liet toen weten dat Nederland en Saoedi-Arabië "brede betrekkingen" onderhouden en dat daar bij hoort dat "op passende wijze" afscheid genomen werd van de overleden vorst.

Trump: kroonprins 'verantwoordelijk' voor dood Khashoggi

De Amerikaanse president Donald Trump stelt woensdag dat de Saoedische kroonprins, Mohammed bin Salman, de uiteindelijke verantwoordelijkheid draagt voor de operatie die heeft geleid tot de dood van journalist Jamal Khashoggi. Dat meldt persbureau Reuters. Trump had nog niet eerder zo stellig gezegd dat hij denkt dat het Saoedische koningshuis betrokken is.

Trump zei dat hij de kroonprins best wilde geloven, als Bin Salman zei dat het "lagere ambtenaren" verantwoordelijk zijn voor de moord op Khashoggi. Maar "de prins runt de zaken daar min of meer op dit moment. Hij runt de dingen dus als het iemand is, is hij het."

De uitspraken van de Amerikaanse president zetten extra druk op hun Midden-Oosterse bondgenoot na de wereldwijde verontwaardiging over de dood van de journalist.

Kroonprins Mohammed bin Salman. Foto Cliff Owen/AP

Trump noemt moord Khashoggi 'slechtste doofpot ooit'

De Amerikaanse president Donald Trump heeft dinsdag flinke kritiek geuit op het optreden van Saoedi-Arabië. Hij noemde de moord op Khashoggi "de slechtst uitgevoerde doofpot in de geschiedenis van alle doofpotten". Tegen verslaggevers in het Witte Huis zei hij snel een volledig onderzoeksrapport te verwachten, aldus persbureau AP. "Ze hadden een zeer slecht plan" en het was ook nog eens "zeer slecht uitgevoerd", aldus Trump.

Trump zei verder nog dat de Turkse president Erdogan zich wel "erg grof" had uitgelaten over Saoedi-Arabië. Erdogan zei eerder op de dag dat de "gruwelijke moord" op de journalist was voorbereid en gepland. Het Saoedische regime zei dit weekend juist dat Khashoggi om het leven was gekomen tijdens een vechtpartij op het consulaat.

De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Mike Pompeo liet dinsdagavond weten dat hij de visa van enkele Saoedische functionarissen heeft ingetrokken die in verband worden gebracht met de moord op Khashoggi.

'Koffers en documenten van Khashoggi gevonden in Istanbul'

Turkse staatsmedia melden dat onderzoekers drie koffers en andere bezittingen van Khashoggi hebben gevonden bij het doorzoeken van een Saoedische auto in Istanbul. Dat bericht CNN Turk dinsdagavond. De wagen stond geparkeerd op een parkeerterrein zo'n twintig kilometer van het Saoedische consulaat. Onder meer kleding, een computer en verschillende documenten zouden zijn aangetroffen, de inhoud daarvan is nog onbekend.

Turkse autoriteiten zeggen dat de journalist in het consulaat is gedood. Eerder op dinsdag kwamen berichten naar buiten dat lichaamsdelen van Khashoggi gevonden zouden zijn. Sky News schrijft dat de journalist in het consulaat "in stukken gesneden" zou zijn en dat zijn "gezicht zou zijn verminkt". Een woordvoerder van de Britse regering in Londen zei op de hoogte te zijn van die berichten maar of de verslaggeving ook daadwerkelijk klopt, is door Turkse onderzoekers en autoriteiten niet bevestigd.

President Erdogan stelde dinsdagavond in ieder geval dat hij de lezing van Saoedi-Arabië, dat Khashoggi per ongeluk om het leven zou zijn gekomen, niet gelooft. Volgens de Turkse leider was er sprake van een "gruwelijke moord" waarvan onderzoek tot nu toe uitwijst dat deze dagen van tevoren "gepland" was.

Foto Tolga Bozoglu/EPA

Saoedisch koningshuis ontvangt familie Khashoggi

De Saoedische koning Salman en kroonprins Mohammed bin Salman hebben dinsdag in het Koninklijk Paleis in Riad familie van de vermoorde journalist Jamal Khashoggi ontvangen. Dat schrijft het Saoedische staatspersbureau SPA. Er is niet bekendgemaakt wat zijn broer Sahel en zijn zoon Salah Khashoggi met de koning en de kroonprins hebben besproken. Eerder werd bekend dat de Saoedische minister van Buitenlandse Zaken en het koningshuis de familie telefonisch al hadden gecondoleerd.

Twitter avatar ragipsoylu Ragıp Soylu BREAKING — Saudi King Salman and Crown Prince MbS met two members of #Khashoggi family, one of them is son Salah – SPA https://t.co/RpntDE78gy

Volgens het Saoedisch koningshuis is Khashoggi om het leven gekomen bij een gevecht in het consulaat. Deze verklaring werd internationaal met veel scepsis ontvangen. Dinsdag zei de Turkse president Erdogan nog dat de moord op Khashoggi was voorbereid en gepland. Ook Erdogan heeft de familie inmiddels telefonisch gesproken en gecondoleerd, laat het staatspersbureau Anadolu weten.

President Erdogan: moord op Khashoggi was gepland

De moord op Jamal Khashoggi was voorbereid en gepland. Dat heeft de Turkse president Erdogan dinsdag gezegd tijdens een toespraak in het parlement in Ankara. Het is de eerste keer dat Erdogan op de zaak reageert sinds Saoedi-Arabië de theorie de wereld inhielp dat Khashoggi omkwam tijdens een gevecht.

Volgens Erdogan waren vijftien Saoediërs betrokken bij de dood van de journalist. Enkelen van hen zouden het Belgradobos en de stad Yalova de dag voor de moord hebben bezocht. Hier heeft de politie onderzoek verricht toen bleek dat Khashoggi dood was.

Interessant detail was dat Erdogan bevestigde dat de namen van de vijftien Saoediërs die Turkije in beeld heeft, overeenkomen met namen van de achttien personen die Saoedi-Arabië heeft ontslagen voor betrokkenheid bij de dood van Khashoggi.

Lees ook: ‘Het was een geplande, gruwelijke, politieke moord’

'Inconsistente verklaringen'

Verder bevestigde Erdogan een aantal zaken die Turkije eerder al heimelijk had gelekt aan de pers. De president zei onder meer dat het camerasysteem in het consulaat was ontmanteld voor Khashoggi het pand binnenliep en dat een Saoediër zich verkleedde als Khashoggi.

Erdogan liet in het midden wie de opdrachtgever voor de moord was. Wel stelde hij de zaal meerdere vragen die erop lijken te wijzen dat ook hij het Saoedische regime verdenkt. De president vroeg zich onder meer af waarom het consulaat zo lang afgesloten was en waarom er "zoveel inconsistente verklaringen" zijn afgelegd. Ook wil hij weten waarom Khashoggi's lichaam nog niet gevonden is.

De Turkse president zei tot slot dat hij hoopt dat de verantwoordelijken berecht worden in Istanbul. Hij noemde het "van belang" dat Saoedi-Arabië heeft toegegeven dat Khashoggi vermoord is.

President Erdogan tijdens een congres van zijn AK-partij. Foto Murat Cetinmuhurdar/Reuters

'Directeur CIA naar Turkije voor onderzoek'

Gina Haspel, de directeur van de CIA, is maandag naar Turkije gereisd voor een onderzoek naar de dood van de Saoedische journalist Jamal Khashoggi. Dat meldt persbureau Reuters op basis van bronnen binnen de organisatie. Het bericht kwam naar buiten kort nadat president Trump zei dat hij de theorie van Saoedi-Arabië over de dood van Khashoggi niet geloofde. Tegen journalisten bij het Witte Huis zei hij maandag:

"Ik ben niet tevreden over wat ik heb gehoord. Maar we hebben heel getalenteerde mensen die goed bezig zijn. Zij zullen vanavond en morgen terugkomen en ik zal snel meer weten."

Volgens de Saoediërs is de journalist per ongeluk gestikt tijdens een worsteling met Saoedische agenten op het consulaat in Istanbul. Verschillende landen hebben kenbaar gemaakt dat zij dit verhaal niet geloven. De Turkse president Erdogan zal later op dinsdag een toespraak geven over het incident. Hierin zal hij, zo stelt hij zelf, "de naakte waarheid" onthullen.

Haspel tijdens een toespraak in Louisville. Foto Timothy D. Easley/AP

Britse minister: verklaring Saoediërs niet geloofwaardig

Ook het Verenigd Koninkrijk hecht weinig waarde aan de Saoedische verklaring over de dood van Jamal Khashoggi. Volgens het koningshuis van de oliestaat is de journalist per ongeluk gestikt tijdens een worsteling met Saoedische agenten op het consulaat in Istanbul.

De Britse minister van Buitenlandse Zaken Jeremy Hunt zei maandag volgens persbureau Reuters dat hij de lezing van de Saoediërs niet geloofwaardig vindt. "Hun bewering dat Khashoggi is omgekomen bij een worsteling is niet steekhoudend", aldus de minister.

Lees ook: Dat Khashoggi omkwam na een gevecht, gelooft niemand

Of de Britten maatregelen gaan treffen tegen Saoedi-Arabië, en zo ja welke, hangt er volgens Hunt vanaf of het land uiteindelijk de waarheid vertelt. Ook wil Hunt zeker weten dat iets dergelijks niet nog eens gebeurt.

Nadat Saoedi-Arabië in het weekend met zijn verklaring kwam, lieten diverse wereldleiders al weten niet onder de indruk te zijn. Onder hen de Amerikaanse president Trump, diens Turkse ambtsgenoot Erdogan en premier Rutte.

Frankrijk zegt nog niks over opschorten wapenleveranties aan Saoedi-Arabië

Frankrijk laat zich voorlopig nog niet uit over de vraag of het land stopt met zijn wapenleveranties aan Saoedi-Arabië. Het ministerie van Buitenlandse Zaken hield zich maandag op de vlakte toen het gevraagd werd of Frankrijk gehoor zou geven aan een Duitse oproep tot opschorting, meldt persbureau Reuters.

Een woordvoerder van Buitenlandse Zaken zei op een persconferentie dat besluiten over het Franse wapenhandelsbeleid genomen worden door een speciale commissie. "Ook de leveringen aan Saoedi-Arabië worden in deze context bekeken", aldus de zegsman.

Exportstop

Bondskanselier Angela Merkel liet zondag weten dat Duitsland voorlopig geen wapens meer uitvoert naar Saoedi-Arabië. De export ligt stil tot er meer duidelijk wordt over wie er verantwoordelijk is voor de dood van journalist Jamal Khashoggi. Maandag riep Merkels minister van Economische Zaken Peter Altmaier andere Europese landen op het Duitse voorbeeld te volgen.

Lees ook: Waarom het Westen graag de Saoedische wapenhonger stilt

Tussen 2008 en 2017 waren de Saoediërs de grootste afnemers van Frans wapentuig. In totaal voerde Frankrijk voor meer dan 11 miljard euro aan wapens uit. Vorig jaar werden er orders voor nog eens 14,7 miljard euro ingeboekt.

De Franse minister van Buitenlandse Zaken Jean-Yves Le Drian (l) en de Saoedische prins Badr Bin Abdullah Al Saud afgelopen april in het Élysée. Foto Yoan Valat/Reuters

‘Saoediërs hadden een dubbelganger van Khashoggi’

Dezelfde baard, bril en kleren als Khashoggi, maar het is hem niet. Het Saoedische team dat verantwoordelijk wordt gehouden voor de dood van de Saoedische journalist heeft een dubbelganger van het slachtoffer laten rondlopen in Istanbul. Dat meldt de Amerikaanse zender CNN maandag op basis van videobeelden van Turkse autoriteiten. Volgens Ankara bestaat er geen twijfel over dat er sprake is van een uitgedacht moordplan om de criticus van de Saoedische kroonprins Mohammed bin Salman te laten verdwijnen.

Op de beelden is te zien dat een van de Saoediërs op 2 oktober rond 11.00 uur (lokale tijd) in een geblokt hemd het consulaat binnenloopt. Enkele uren later komt hij volgens Turkse lezing via een achterdeur naar buiten verkleed als Khashoggi, terwijl de vriendin van de Saoedische journalist aan de voorkant van het gebouw nog aan het wachten is.

Bezoek aan Blauwe Moskee

De 'dubbelganger' gaat vervolgens met een collega naar de Sultan Ahmetmoskee, ook wel bekend als de Blauwe Moskee en een van de belangrijkste toeristische trekpleisters van Istanbul. De kompaan draagt een witte plastic tas, vermoedelijk met de eigen kleren van de man verkleed als de journalist. De twee lopen een wc binnen, en de dubbelganger van Khashoggi komt weer in zijn eigen geblokte hemd naar buiten. Zonder baard, bril of kleren van de journalist, die worden vermoedelijk weggegooid in een vuilnisbak.

EXCLUSIVE: Surveillance footage shows Saudi operative in Jamal Khashoggi's clothes in Istanbul after the journalist was killed, Turkish source says.@ClarissaWard has more, live from Istanbul: pic.twitter.com/AYZwmqNezf

— New Day (@NewDay) October 22, 2018

Riad zei zondag nog dat er sprake was van een ongeval in het consulaat waarbij Khashoggi om het leven kwam. Volgens Turkije laat de inzet van een dubbelganger zien dat Saoedi-Arabië wilde doen alsof Khashoggi levend en wel het consulaat heeft verlaten om de moord te verhullen.

Vijf Turkse werknemers consulaat geven verklaring

Vijf Turkse werknemers van het Saoedische consulaat getuigen in het onderzoek naar de dood van Khashoggi. Dat meldt de Turkse zender NTV maandag. Vorige week hadden twintig medewerkers al een verklaring gegeven. Turkse onderzoekers willen volgens CNN Turk in totaal 45 mensen van het consulaat horen. Het is nog niet duidelijk wat zij hebben gezegd.

De Turkse president Erdogan zal dinsdag in het parlement een gedetailleerde toelichting geven over hoe Khashoggi is gedood. Eerder meldden Turkse autoriteiten al bewijs te hebben dat er sprake was van een gecoördineerde moordoperatie. Volgens Saoedi-Arabië is de journalist tijdens een onbedoeld gevecht dat uitbrak op het consulaat om het leven gekomen.

Erdogan zou inmiddels ook gesproken hebben met president Trump. Tijdens een telefoongesprek zondag spraken de twee leiders af dat de waarheid in de Khashoggi-affaire "volledig aan het licht moet worden gebracht".

Beveiliging voor de deur van het Saoedische consulaat in Istanbul. Foto Lefteris Pitarakis/AP

Nasleep van een politieke moord op een Saoedische journalist

De Saoedische journalist Jamal Khashoggi stapte op 2 oktober het consulaat van Saoedi-Arabië in Istanbul binnen omdat hij documenten nodig had voor zijn scheiding, en kwam nooit meer naar buiten. Inmiddels heeft Riad excuses aangeboden: de criticus van de Saoedische kroonprins Mohammed bin Salman is inderdaad gedood.

Er zou een gevecht zijn uitgebroken tussen de journalist en ambtenaren die hem ontvingen op het consulaat, maar die verklaring is internationaal met veel scepsis ontvangen. Saoedi-Arabië heeft inmiddels achttien mensen gearresteerd die verantwoordelijk worden gehouden voor de dood van de journalist.

De vraag blijft: lukt het de kroonprins om belangrijke partners zoals de Verenigde Staten te overtuigen dat hij geen opdracht heeft gegeven voor de moord? Meerdere westerse landen hebben de daad veroordeeld, Duitsland heeft vanwege de Khashoggi-affaire inmiddels besloten voorlopig de wapenexport naar Saoedi-Arabië aan banden te leggen. Eerder riep de Nederlandse premier Mark Rutte al op tot een "restrictief wapenexportsysteem".

De dood van de journalist, die in de VS woonde en schreef voor The Washington Post, heeft president Donald Trump in een lastig parket gebracht: moet hij Riad straffen voor de daad, of moet hij de belangrijke militaire en economische banden met Saoedi-Arabië beschermen? In dit blog houden we u op de hoogte van de nasleep van de dood van Khashoggi.

Lees hier het vorige blog terug