Opinie

    • Arjen Fortuin

‘Adieu God?’ was ook voer voor D66-watchers

Zap

Adieu God? is waarschijnlijk het bekendste religieuze programma van Nederland. In de honderdste aflevering was minister Sigrid Kaag te gast.

Sigrid Kaag was als kind bang dat ze non zou worden. Bang, omdat ze een heilige roeping zag als iets waar een mens zich niet tegen kan verzetten: „Ik vreesde de onvermijdelijkheid.”

Het zijn lange zondagen voor de God van Nederland, tenminste als hij de aan hem gewijde televisieprogramma’s een beetje wil bijhouden. Al vroeg in de ochtend zijn er (deels herhaalde) programma’s als Met hart en ziel, De verwondering, Ik mis je, Nederland zingt op zondag, De kapel, Geloofsgesprek, Het vermoeden en natuurlijk de Eucharistieviering.

Rond lunchtijd nemen seculiere zaken (sport, boeren en vrouwen, Lubach) de zenders urenlang over. Pas na half elf breekt met NieuwLicht weer tijd voor bezinning aan. Het tekent de marginale positie van religie op de Nederlandse tv.

Waarschijnlijk het bekendste religieuze programma van Nederland is Adieu God? (EO) – en dat gaat dan nog vaak over mensen die niet langer geloven zoals ze dat ooit deden. De interviews vinden plaats onder toezicht van een kloek christusbeeld dat Tijs van den Brink meebrengt. Enige affiniteit met geestelijk leven is een pre, maar Adieu God? levert ook voor de lekenkijker goede gesprekken op.

In de honderdste aflevering was zondag minister Sigrid Kaag te gast, wat extra interessant is omdat haar partij, D66, een sterk seculiere inslag heeft. Kaag (1961) was als kind bang dat ze non zou worden, vertelde ze Van den Brink. Bang, omdat ze een heilige roeping zag als iets waar een mens zich niet tegen kan verzetten: „Ik vreesde de onvermijdelijkheid.”

De roeping bleef uit, maar het geloof is nog aanwezig in haar leven, zei Kaag – al geldt dat minder voor de kerk. „Ik ben niet erg leervast. Het is mijn keuze, kan ook mijn fictie zijn.” Ze vindt religiositeit een ‘pure privézaak’. Ondanks twijfel en misbruikschandalen bleef ze lid van de katholieke kerk.

Van den Brink structureert de gesprekken graag aan de hand van moeilijke momenten in het leven. Kaag verbond haar levensverhaal (onder meer getekend door ziekte van haar ouders) met waarden als tolerantie, respect, zelfontplooiing, gelijkheid, rechtvaardigheid en respect – er kwam veel voorbij waar geen mens het mee oneens kan zijn.

Heel precies beantwoordde ze een vraag naar een moment waarop ze als diplomate de Syrische president Assad de hand schudde. „Dan gaat het niet om mijn eigen emotie. Het is ook een kwestie van professionaliteit en professionele integriteit. Jij bent niet het slachtoffer.”

Een gesprek over religie is altijd een gesprek over moraal. Kaag, ernstig en ontspannen, bleek niet bang te zijn nadruk op plicht en verantwoordelijkheid te leggen – zoals ze ook in haar Abel Herzberglezing al duidelijk maakte. Interessant was hoe ze een geloof in maakbaarheid combineert met losse uitspraken als „het kwaad huist in de mens”.

Uiteraard vroeg Van den Brink ook of Kaag leider van D66 zou willen worden – het gesprek werd opgenomen ná het afscheid van Pechtold, maar vóór de verkiezing van Rob Jetten tot fractieleider. De minister leek wel te willen. Ze zei bepaald geen nee („de toekomst is de toekomst”) en je kon de contouren van een leiderschapsstrijd al zien opdoemen.

Kaag profileert zich als de erfgenaam van Pechtolds moralisme, Jetten als de erfgenaam van Pechtolds vaardigheden als politiek ambachtsman. Adieu God? was zo niet alleen voer voor relikijkers, maar ook voor D66-watchers.

De EO liet ook in de rest van de programmering de honderdste Adieu God? niet ongemerkt voorbijgaan. In NieuwLicht praatte Van den Brink door over de thema’s uit zijn andere programma. Om vijf voor twee begon nog een herhalingsmarathon van tien oude afleveringen, tot vijf over zes. Het bleef nog lang onrustig tussen hemel en aarde.

    • Arjen Fortuin