Dat Khashoggi omkwam na een gevecht, gelooft niemand

Saoedi-Arabië

Dit weekeinde kwam het Saoedische koningshuis met een nieuwe verklaring.

Jamal Khashoggi zou zijn gestikt.

Forensische experts van de Turkse politie verlaten het consulaat van Saoedi-Arabië in Istanbul nadat ze daar onderzoek hebben gedaan. Foto Ozan Kose/AFP

De Saoedische verklaring voor de dood van journalist Jamal Khashoggi is wereldwijd met veel scepsis ontvangen en lijkt de verontwaardiging slechts aan te wakkeren. De Amerikaanse president Trump zei dat hij geen genoegen neemt met het verhaal dat Khashoggi om het leven is gekomen tijdens een gevecht op het consulaat in Istanbul. Ook de Turkse president Erdogan reageerde met ongeloof en zei dat Turkije doorgaat met zijn eigen onderzoek.

Tot vrijdag ontkende Saoedi-Arabië te weten waar Khashoggi is. Hij zou het consulaat op 2 oktober na enkele uren weer hebben verlaten. Dit weekend kwam het koningshuis ineens met de verklaring dat hij om het leven was gekomen tijdens een vechtpartij met Saoedische agenten op het consulaat. De agenten zouden gedreigd hebben om hem te drogeren en ontvoeren. Toen Khashoggi zich verzette, zou hij bij zijn nek zijn gegrepen door de agenten, waardoor hij is gestikt.

Achttien arrestaties

De Saoediërs hebben achttien mensen gearresteerd in verband met de dood van Khashoggi. Twee hoge functionarissen, de plaatsvervangend chef van de inlichtingendienst en een adviseur van kroonprins Mohammed bin Salman, zijn ontslagen. De Saoediërs ontkennen dat de kroonprins de hoogte was. Maar ze verklaarden niet waarom vier persoonlijke beveiligers van de kroonprins betrokken waren. Of waarom er een autopsie-expert naar Istanbul is gestuurd.

Veel westerse landen veroordeelden de dood van Khashoggi en eisten een onafhankelijk onderzoek naar de oorzaak. Premier Mark Rutte (VVD) zei dat hij geen genoegen neemt met de Saoedische verklaring. „Een hoop blijft onduidelijk. Hoe is hij overleden en wie is verantwoordelijk? Ik hoop en verwacht dat alle relevante feiten snel duidelijk worden.” De Duitse minister van Buitenlandse Zaken pleitte voor een tijdelijke stop op wapenleveranties aan Saoedi-Arabië tot duidelijk is wat er is gebeurd.

Tegenstrijdigheden

In Washington reageerden Democratische én Republikeinse congresleden kritisch op de Saoedische verklaring. Ze wezen op de tegenstrijdigheden in het verhaal, dat bovendien niet overeen lijkt te komen met de conclusies van de Amerikaanse inlichtingendiensten. Sommigen herhaalden hun oproep tot sancties tegen Saoedi-Arabië. Trump reageerde aanvankelijk met vertrouwen op de Saoedische verklaring, maar leek daar onder politieke druk op terug te komen.

Turkije belooft alle details te onthullen over hoe Khashoggi is vermoord. „We zullen niet toestaan dat er zaken verborgen blijven”, zei Omer Celik, een woordvoerder van Erdogans AK-partij, tegen het staatspersbureau Anadolu. „We zullen al onze mogelijkheden benutten om aan het licht te brengen wat er is gebeurd. Dit is de intentie van onze president.” Voor Erdogan heeft de zaak een persoonlijke dimensie aangezien hij Khashoggi kende.

Officieel heeft Turkije geen beschuldigingen geuit tegen Saoedi-Arabië. Maar bronnen rond het onderzoek zeggen dat de politie audio- en video-opnames heeft, die aantonen dat Khashoggi is vermoord door een team Saoedische agenten. Turkse rechercheurs hebben het consulaat en de residentie van de consul doorzocht. Daarnaast zoeken ze in een bos nabij Istanbul en rond de stad Yalova, waar het lichaam van Khashoggi zou zijn gedumpt.

Anonieme Saoedische functionarissen zeiden tegen persbureau Reuters dat de Saoediërs niet weten waar Khashoggi’s stoffelijke overschot is omdat ze het hebben overhandigd aan een „lokale handlanger” die zich ervan moest ontdoen.

    • Toon Beemsterboer