VS voeren druk op Saoediërs op

Verdwijning Khashoggi De Saoedische regering zoekt naar een manier om de zaak-Khashoggi op te lossen, zonder al te grote schade voor de kroonprins.

Demonstranten tonen posters van de verdwenen Saoedische journalist Jamal Khashoggi bij het Saoedische consulaat in Istanbul. Foto Ozan Kose/AFP

De Amerikaanse regering voert de druk op Saoedi-Arabië op in verband met de verdwijning van de Saoedische journalist Jamal Khashoggi. President Trump gaf donderdag toe dat Khashoggi waarschijnlijk dood is en dreigde met „zeer zware” consequenties als blijkt dat het Saoedische koningshuis hem heeft vermoord. Maar Trump wil nog geen definitieve conclusies trekken voordat de Saoediërs hun onderzoek hebben afgerond.

„Ik zal toegeven dat hij dood is, tenzij het grootste wonder van alle wonderen plaatsvindt”, zei Trump in een kort gesprek met The New York Times. „Dat is gebaseerd op alles – inlichtingen die van alle kanten komen.” Toen Trump werd gevraagd naar de gevolgen als het Saoedische koningshuis verantwoordelijk blijkt te zijn voor de vermeende moord, verklaarde hij: „Nou, dan moet het zeer zwaar zijn. Ik bedoel, het is slecht, slecht gedoe.”

Nou, dan moet het zeer zwaar zijn. Het is slecht, slecht gedoe.

President Trump, over de gevolgen voor Saoedi-Arabië als dat land verantwoordelijk blijkt voor mogelijke moord op Kashoggi

Trump veranderde van toon na een briefing van zijn minister van Buitenlandse Zaken Mike Pompeo, die net terug is van een bezoek aan Saoedi-Arabië en Turkije voor overleg met koning Salman en president Erdogan. Na de briefing kondigde minister van Financiën Steven Mnuchin aan dat hij niet naar de investingsconferentie in Riad gaat die door kroonprins Mohammed bin Salman is georganiseerd. Eerder besloten bedrijven als Goldman Sachs, McKinsey, Uber en Virgin al om de conferentie te boycotten.

Bij terugkeer van zijn bezoek aan Riad en Ankara werd Pompeo gevraagd of de Saoediërs hadden gezegd of Khashoggi dood of levend is. „Ik wil het niet hebben over de feiten. Dat wilden zij ook niet. Ze wilden de kans hebben om grondig onderzoek te doen. Het is redelijk om hun die kans te geven. Daarna kunnen we allemaal onze conclusies trekken.”

Lees ook Khashoggi’s laatste column voor The Washington Post: Een vrije pers, dat heeft de Arabische wereld hard nodig

Eerder leek Trump de Saoediërs een uitweg te bieden uit de crisis die wereldwijd voor grote verontwaardiging heeft gezorgd. Hij suggereerde dat ‘losgeslagen moordenaars’ binnen de Saoedische staat wellicht verantwoordelijk waren voor de verdwijning. Maar in de dagen daarna brachten Turkse en internationale media de zaak in verband met persoonlijke adviseurs van de kroonprins. Washington kan de aanhoudende stroom onthullingen moeilijk negeren.

Ook Amerikaanse inlichtingendiensten hebben steeds meer aanwijzingen dat de kroonprins betrokken was bij de verdwijning. Zo reisden diverse leden van zijn beveiligingsteam op de dag van de verdwijning naar het Saoedische consulaat in Istanbul. Eén van hen vergezelde de kroonprins onlangs op officiële bezoeken, waaronder aan de Verenigde Naties in New York. Ook hebben inlichtingendiensten communicatie onderschept van Saoedische functionarissen die een plan bespreken om Khashoggi gevangen te nemen.

Anonieme bronnen rond de Turkse regering lekken elke dag nieuwe, gruwelijke details naar de pers

Aangezien de kroonprins aan het hoofd staat van alle veiligheidsdiensten, is het onwaarschijnlijk dat zo’n operatie zou zijn uitgevoerd zonder zijn goedkeuring. Volgens The New York Times overweegt het Saoedische koningshuis nu om een hoge adviseur van de kroonprins, generaal Ahmet al-Assiri, de schuld te geven van de verdwijning. De krant baseert zich op twee anonieme bronnen die bekend zijn met de Saoedische plannen. Volgens deze lezing kreeg Assiri mondeling toestemming van de kroonprins om Khashoggi te ontvoeren voor ondervraging. Maar hij zou zijn boekje te buiten zijn gegaan en de journalist hebben vermoord. De vraag is of alle partijen daar genoegen mee nemen.

Volg de laatste ontwikkelingen rond de zaak-Khashoggi in ons blog: ‘Zoektocht naar lichaam Khashoggi in bos bij Istanbul’

De Turken houden de druk op de ketel. Anonieme bronnen rond de Turkse regering blijven nieuwe, gruwelijke details lekken naar de pers. Ze baseren zich onder meer op geluidsopnames die van de moord zouden zijn gemaakt. En nadat de Turkse politie het Saoedische consulaat had doorzocht, verklaarde president Erdogan dat sommige delen opnieuw geschilderd waren. Hoopt Erdogan achter de schermen voordeel te kunnen halen uit de crisis?

De Turkse autoriteiten vermoeden dat Khashoggi is vermoord in het Saoedische consulaat en dat zijn lichaam in stukken is gehakt. Inmiddels heeft de Turkse politie het onderzoek uitgebreid. Volgens persbureau Reuters vermoeden Turkse rechercheurs dat Khashoggi’s stoffelijk overschot is gedumpt in een „boerderij of villa”. Ze zoeken in het Belgradobos aan de rand van Istanbul en in de stad Yalova, zo’n 90 kilometer met de veerboot vanaf Istanbul, aan de overzijde van de Zee van Marmara.

    • Toon Beemsterboer