Vriend zonder scrupules, met geld

Relatie Saoedi-Arabië-VS

Het automatisme waarmee de VS de Saoediërs omarmen als ‘essentiële bondgenoot’ staat onder druk door de affaire-Khashoggi.

President Donald Trump op bezoek bij koning Salman bin Abdulaziz al Saud (links) in het Murabba paleis in Riad Foto AFP/ Saudi Royal Palace

Het heeft ruim een week geduurd, maar nu heeft president Trump toegegeven dat de hoogstwaarschijnlijke moord op journalist Jamal Khashoggi, en de mogelijke betrokkenheid van de Saoedische kroonprins daarbij, slecht zijn voor de relatie tussen de Verenigde Staten en Saoedi-Arabië. De regering is in verlegenheid gebracht door deze misdaad. Donderdag zei Trump dat mogelijke sancties voor Saoedi-Arabië „streng moeten zijn. Dit is echt heel, heel slecht.”

Daarmee is Trump ongeveer de laatste Amerikaanse voorvechter van Saoedi-Arabië die zijn eerst toegeeflijke en daarna afwachtende houding ten aanzien van het koninkrijk heeft laten varen. Begin deze week opperde hij dat het misschien „losgeslagen moordenaars” waren die Khashoggi hebben gedood. Woensdag suste hij: „Daar gaan we weer, met dat schuldig tot je onschuld is bewezen.”

Lees ook: VS voeren druk op Saoediërs op

Het was opmerkelijker hoe snel oud-CIA-directeur John Brennan en de invloedrijke Republikeinse senator Lindsey Graham kritiek uitten op kroonprins Mohammed bin Salman, vindt Brian McGlinchey, die al jaren de banden tussen de Saoedische regering en Amerikaanse personen en organisaties onderzoekt. Graham zei dinsdag dat Bin Salman moet opstappen. Tot dat moment is hij bereid „to sanction the hell out of them”.

Ex-CIA-chef Brennan schreef vorige week in een opinieartikel dat de VS alle uitwisseling met de inlichtingendiensten van Saoedi-Arabië en de wapenhandel met dat land zouden moeten opschorten. Dat laatste heeft Trump steeds geweigerd. De VS heeft volgens president Trump voor 110 miljard dollar (ruim 96 miljard euro) aan wapens verkocht aan het koninkrijk. „Iedereen wilde die orders binnenslepen, Rusland, China, maar wij hebben ze gekregen”, aldus Trump.

Volgens McGlinchey heeft de huidige regering de vanouds nauwe banden met Saoedi-Arabië „naar een nog hoger niveau getild”. Vrijwel iedere nieuwe president bezoekt als eerste land Mexico of Canada, de buren. Trump ging naar Riad. Daarnaast waren er meerdere ontmoetingen van zijn schoonzoon/adviseur Jared Kushner met Bin Salman. „En heb je gezien hoe minister Pompeo erbij zat toen hij deze week naar Saoedi-Arabië was gevlogen om tekst en uitleg te krijgen? Hij zat in de stoel naast de prins vrolijk te lachen. Hij zei na afloop dat hij ‘niet naar de feiten’ had gevraagd.”

28 pagina’s

McClinchey begon zijn onderzoekingen na de aanslagen van 11 september 2001 met het opvragen van 28 vertrouwelijke rapportpagina’s over de banden van de CIA met de Saoedi’s. Vandaar de naam van de site waarop hij stukje bij beetje de Saoedische lobby in de VS onthult: 28pages.org.

De Saoedische activiteiten in de VS gaan het begrip ‘lobbyen’ ver te boven, zegt hij. „Ze financieren universiteiten, denktanks, liefdadigheidsfondsen en bibliotheken – die van George W. Bush hebben ze met miljoenen dollars bedacht. Ze hebben 1 miljoen betaald voor The McCain Institute for International Leadership. Senator McCain was, net als zijn politieke vriend Lindsey Graham, altijd een trouwe steun voor het koninkrijk. De Saoedi’s en de Golfstaten hebben grote sommen geld gedoneerd aan de Clinton Foundation in een tijd dat Hillary Clinton minister van Buitenlandse Zaken was en de VS wapendeals sloten met die landen.”

Via het verplichte lobbyregister is te zien dat alle grote en kleine media – van The Economist tot de Knoxville News Sentinel en van het linkse CNN tot de rechtse radiohost Rush Limbaugh – in contact zijn gebracht met Saoedische regeringsbronnen.

Al die miljoenen, jarenlang, al het gelobby, heeft het zin?

En uit een document dat lobbybedrijf QORVIS vorig jaar deponeerde, spreekt een intrigerend verband met Trump, waarover de rechtse nieuwssite The Daily Caller als eerste schreef. De Saoedische regering was nerveus geworden van een wet uit 2016. Die maakte het mogelijk voor nabestaanden van 9/11-slachtoffers om de Saoediërs aan te klagen. President Obama probeerde de wet tegen te houden, maar het Congres verwierp dat veto.

Hierop lieten de Saoediërs Amerikaanse lobbyisten groepen veteranen naar Washington vliegen. Dit onder het voorwendsel dat het gevolg van de wet kon zijn dat andere landen Amerikaanse militairen zouden kunnen vervolgen voor misdrijven begaan tijdens operaties overzee. Daar gaf de wet geen enkele aanleiding voor.

De veteranen („55 à 60”, zegt McGlinchey) verbleven in luxehotels, waaronder het Trump International, waar voor 190.272,87 dollar werd gelogeerd, voor 78.204,02 dollar gegeten en voor 1.568 dollar geparkeerd. (Na publicatie liet de Trump Organization weten de winst te zullen overmaken aan een goed doel.)

In Washington werden de veteranen in contact gebracht met de afgevaardigden om hen te bewerken. Al met al gaf Riad 8,4 miljoen dollar uit om de wet aan te passen. Tevergeefs.

Dat roept de vraag op: al die miljoenen, jarenlang, al het gelobby, heeft het zin? McGlinchey is ervan overtuigd van wel. „Kijk maar naar het automatisme waarmee Saoedi-Arabië altijd een ‘essentiële bondgenoot’ wordt genoemd. Het land is de grootste exporteur in extremisme. Het voert in Jemen oorlog in goede harmonie met Al-Qaeda. Ze hebben extremistische milities in Syrië gesteund. Het koninkrijk is dan misschien een bondgenoot van de Amerikaanse regering, maar niet in het belang van de Amerikaanse bevolking.”

Correctie (26 oktober 2018): Aanvankelijk stond in dit stuk dat Trump voor 12,5 miljard dollar wapens aan Saoedi-Arabië zou hebben verkocht. Het is echter niet volkomen duidelijk om hoeveel het ging. Berichten lopen uiteen van 4 miljard dollar tot de 110 miljard waar president Trump over sprak.

    • Bas Blokker