Corpsverleden? Dan gaat die droombaan aan je neus voorbij

Het studentencorps is allang geen aanbeveling meer op je cv, constateert reünistenvoorzitter Paul Stamsnijder. Was dat maar zo, reageert SP-Kamerlid Peter Kwint. Een Twistgesprek per e-mail onder leiding van redacteur .

Van geestig en grappig naar gestoord. Dat is, zo verklaarden reünisten deze week in NRC, het cultuurprobleem van de Leidse studentenvereniging Minerva. Aspirant-leden moesten naakt door ondergekotste wc’s kruipen en alcohol drinken die door iemands bilnaad werd geschonken. Een intern onderzoek spreekt van een „verstikkende cultuur” die tot grensoverschrijdend gedrag leidt.

Eerder kwam het Groninger corps Vindicat in opspraak wegens mishandelingen en een ‘bangalijst’. De corpsbal die op ‘hete hertjes’ jaagt is straks je baas, waarschuwde een opiniestuk toen.

De maatschappij laat corpora hier dus niet langer mee wegkomen. Incidenten halen al snel de krant en universiteiten staan klaar met sancties. Zo krijgt Vindicat dit jaar geen uitnodigingen meer voor universiteitsrecepties en de bestuursbeurzen, geld voor studenten die het corps leiden, worden geschrapt. De Leidse rector magnificus Carel Stolker gaat bij Minerva nog niet zo ver, maar eist wel dat het corps binnen drie jaar een „totaal andere vereniging” is.

Een hysterische hetze die haar gelijke niet kent, schreven twee Minervanen twee jaar geleden in NRC. Buig niet voor volksrancune, adviseerden zij Vindicat. „Laat corpora vrij in het invullen van hun introductie.” Die stelling legde NRC voor aan strategisch adviseur Paul Stamsnijder (1968), voorzittend reünist van het Utrechtsch Studenten Corps. En aan Peter Kwint (1984), een vechtsporter die in de gehandicaptenzorg werkte en Tweede Kamerlid is voor de SP. Hij haalde eens het nieuws omdat hij een standje kreeg van Kamervoorzitter Arib. „Meneer Kwint, waar is uw jasje?”, vroeg ze toen hij in T-shirt achter de interruptiemicrofoon stond. Voor de fractie is Kwint woordvoerder onderwijs, cultuur en media.

Paul Stamsnijder is PS. Peter Kwint is PK.

PS: „Tradities zijn van waarde, maar conservatisme is het begin van het einde. Als je een eigentijdse vereniging bent, neem je jezelf kritisch de norm en vernieuw je zelf je beleid. Als je dat niet doet, worden de normen vanzelf door de buitenwacht opgelegd.”

PK: „Dat was de strekking van mijn opiniestuk over Vindicat. Pas je aan of ga lallend ten onder. Sindsdien zijn er onderzoeken geweest – die standaard tegen gebrek aan medewerking aanlopen – en in Groningen sancties opgelegd. Maar de rode draad bij incidenten is toch nog steeds relativering en de rijen sluiten. Waarom eigenlijk?”

Paul Stamsnijder: corpora blijven razend populair, ondanks deze schandalen. Dat is hun probleem

PS: „Een verstandige vereniging richt zich niet alleen op het behoud van waarden, maar ook op het kennen van maatschappelijke normen. De meeste corpora zoeken de dialoog met universiteiten en gemeenten: niet bedekken, maar betrekken is het motto.”

PK: „De Minervaan die NRC sprak, nam woordvoerders mee. Toen ik met studentenvereniging LANX in discussie wilde over vernielingen, zegden ze af. Zouden we van de toekomstige elite niet meer verantwoordelijkheid en verantwoording mogen verwachten?”

PS: „Behoudende verenigingen kunnen leren van de progressieve: door verticale verbanden (een dispuut, bijvoorbeeld, gevormd door leden uit meerdere jaren) tegen te gaan en horizontale verbanden te koesteren. En door periodiek te toetsen of het eigen beleid nog deugt. Schrikbarend en amateuristisch als een vereniging zichzelf de maat niet neemt en verstoppertje speelt.”

PK: „Precies. Anders dwing je universiteiten tot ingrijpen. Het zijn hun studenten die de dupe worden van grensoverschrijdend gedrag. Toch geloof ik niet dat het alleen conservatisme is. Het waren juist oud-Minervanen die aan de bel trokken omdat ze zich zorgen maakten over het welzijn van hun kinderen. Deel je mijn inschatting dat er verharding plaatsvindt in een deel van de corpora?”

PS: „Corpora hebben het probleem dat ze, ondanks de incidenten, onverminderd populair zijn. Die verharding herken ik zeker en dat is een grote zorg: hoe behoud je de basis voor een vol studentenleven, zonder je eigen identiteit te verliezen. Ik denk dat de zwakkeren veel kunnen leren van het zelfreinigend vermogen van de corpora die voorop lopen. Er liggen kansen voor de verenigingen die hun oud-leden, universiteiten en de stad er actief bij betrekken.”

Peter Kwint: als eenvoudig knor heb ik de aantrekkingskracht nooit begrepen

PK: „Als eenvoudig knor heb ik de aantrekkingskracht nooit begrepen. Maar dat hoeft ook niet. Lang leve de vrijheid van vereniging. Zolang die maar niet leidt tot machtsmisbruik en het via eigen rechtspraak verdoezelen van ernstige zaken.”

PS: „Als dertigstejaars corpslid ben ik er van overtuigd dat het in je studententijd niet alleen gaat om opleiding en kennis, maar ook om sociale en persoonlijke ontwikkeling. Ik ben verrast over de grote variatie aan talenten die ik door de jaren heen in het verenigingsleven heb mogen leren kennen. Het bestaansrecht van corpora is dat zij een unieke omgeving kunnen zijn om vriendschappen voor het leven te ontwikkelen. Je leert veel uit boeken, maar nog meer van vriendschap.”

Het corps stond goed op je cv. Maar zijn reünisten nu nog wel gewild bij toonaangevende organisaties?

PS: „Het corps is allang geen aanbeveling meer op je cv. Sterker, het is een risico dat het een diskwalificatie wordt. Als je lid was van een vereniging die in de problemen is geweest, doet dat je reputatie geen goed. Jammer, omdat deze generatie ook boordevol talent zit, dat ze mede dankzij hun lidmaatschap kunnen ontwikkelen.”

PK: „Kijk naar de namen in huidige besturen en je ziet dat het lidmaatschap nog altijd geen hindernis is voor je carrière. Mede daarom vind ik dit zo zorgelijk. Een zwijgcultuur, vernedering en de neiging om misstanden vooral intern te willen regelen lijken me niet echt aanbevelingen voor de toekomst. Voor niemand, maar zeker niet voor een toekomstige maatschappelijke elite.”

PS: „Als zich fouten voordoen, zijn er twee opties: de kop in het zand steken, of met open vizier kijken wat je zelf kunt verbeteren. Voorzover ik het kan beoordelen, kiezen de progressieve corpora gelukkig voor het laatste.”

PK: „Groningen heeft nu ingegrepen, maar dat heeft jaren geduurd. Daar mogen universiteiten volgens mij wel wat voortvarender in te werk gaan. Het gaat om hun studenten!”

PS: „Een goede vereniging houdt de lijn zelf goed open naar universiteit, hogeschool en stad. Wat in Groningen heeft plaatsgevonden, is een kwestie van zwak bestuur.”

Bij de Leidse studentenvereniging Minerva heerst een „verstikkende cultuur”, bleek uit een intern onderzoek begin vorige maand. Reünisten én leden van de vereniging trokken eerder dit jaar aan de bel. Hoe heeft het zover kunnen komen?
    • Steven de Jong