Opinie

    • Frits Abrahams

Trump is onkwetsbaar

Wie in Amerika en Donald Trump geïnteresseerd is, mag zich Fahrenheit 11/9, de nieuwe filmdocumentaire van Michael Moore, niet laten ontgaan. Wat mij daarin vooral trof was de sombere woede van Moore. Hij ziet zijn vaderland naar de ratsmodee gaan. Zijn film is een schreeuw: „Let op! Doe wat voor het te laat is!”

We zijn van Moore gewend dat hij veel kritiek op zijn vaderland heeft, maar het is nu alsof hij vreest dat een catastrofe bijna onafwendbaar is. Nieuwe aanslagen als op 11 september 2001 zal Amerika niet meer kunnen verwerken, voorspelt hij. De antidemocratische krachten zullen dan onder aanvoering van Trump de macht grijpen.

Moore ziet Trump niet als een autonoom fenomeen, maar als een symptoom van een verrot politiek systeem dat de rijken steeds rijker maakt en de minder bedeelden aan hun lot overlaat. Het establishment laat zich prettig bedienen door zowel de Democraten als de Republikeinen en trekt zich niets aan van de verpaupering van het land. Ook Obama heeft daarin als president ernstig gefaald, vindt Moore.

Bij het zien van deze film moest ik regelmatig denken aan het voortreffelijke reisboek Amerikanen lopen niet van Arjen van Veelen. Hij noemt Amerika ‘een steenrijk derdewereldland’ en schetst hoe dat in een stad als St. Louis uitpakt: „[…] maar het is vooral de achteloze alledaagsheid van de ongelijkheid die onder de huid is gaan zitten: hoe gewoon het is dat er een stad is waar eenderde van de bewoners arm is, hoe normaal dat er wijken zijn waar iedereen die je spreekt wel iemand kent die is vermoord”.

Moore kijkt door dezelfde lens naar zijn land. Hij begrijpt de opkomst van Trump. Hij lacht ook nooit om Trump, zegt hij in een interview, want hij heeft veel respect voor zijn „erg goede performance-act”. Hillary Clinton hield niet van verkiezingscampagnes, Trump wél. Trump voelt aan waar de pijn van het volk zit, maar daar houdt het respect van Moore ook op. „Alles wat hij gedaan heeft, is de bescherming van de rijken en de machtigen.”

Omdat Trump in de politieke arena zo weinig effectieve tegenstand ondervindt, met name van de Democraten, voorspelt Moore dat hij in 2020 zal worden herkozen. Hij voorziet zelfs – en onderbouwt dat ook met uitspraken van Trump – dat Trump zal proberen nog langer te regeren. Trump is een antidemocraat, vindt Moore, hij is nu al onzichtbaar bezig met de ontmanteling van ministeries en hij zal het land laten afglijden naar een nieuw fascisme waarvan hij de sterke man is.

Waarom zó somber? Omdat Trump gemerkt heeft dat hij zich alles kan veroorloven, zegt Moore. In dat opzicht trekt hij een vergelijking met de opkomst van Hitler. Hij geeft in zijn film een aantal voorbeelden, een ervan is minder bekend. Trump kan zó dubbelzinnnig over zijn dochter Ivanka praten dat het bijna incestueus klinkt. „Yeah, she’s really something, and what a beauty, that one. If I weren’t happily married and, you know, her father…

Dat kan nog als onschuldig worden uitgelegd, maar door de herhaling en de toon begint het inderdaad nogal raar te worden. Waar de tycoons van Hollywood niet mee wegkomen, en terecht, lukt het Trump wel, stelt Moore.

Trump is onkwetsbaar, bedoelt Moore. Laten we hopen dat hij geen gelijk krijgt.

    • Frits Abrahams