‘Kleur is als sambal: het wordt al snel te veel’

Blik op de inzendingen van oktober met het thema ‘Kleurrijk’, door Fotograaf des Vaderlands Jan Dirk van der Burg

Foto Edo Willemse

Sinds Jan Dirk van der Burg – ja, die van dat fotoboek ‘Olifantenpaadjes’ – benoemd is tot Fotograaf des Vaderlands zijn z’n dagen gevuld met lezingen, interviews, openingen én de organisatie van zijn aanstaande Intocht van de Fotograaf des Vaderlands*. Terwijl zijn werk voor onder meer VK Magazine en NRC ondertussen natuurlijk gewoon doorgaat. Tussen de bedrijven door vond hij ook nog tijd om alvast een blik te werpen op de ‘overweldigende stortvloed aan inzendingen’ van de fotowedstrijd van oktober.

„Blijkbaar vertalen veel fotografen het thema ‘Kleurrijk’ als ‘zonsondergang’”, viel hem op. Hij zag het romantische plaatje vaak en in alle soorten en maten voorbijkomen. Begrijpelijk, vindt hij. „Die betovering van die kleurschakeringen en die warme gloed – samen met de regenboog is dat volgens mij het meest gefotografeerde beeld ter wereld.”

Zelf had hij zich voorgenomen geen zonsondergangen en regenbogen meer te fotograferen. Maar dat mislukte. „Laatst vond ik mezelf terug op een vluchtheuvel, midden op de Kinkerstraatstraat in Amsterdam. Stond ik in een vlaag van verstandsverbijstering met m’n iPhone toch weer een foto van de prachtige lucht te maken.”

Carnaval is ook populair onder de inzenders, zag hij. Evenals exotische markten. En, bizar: paraplu’s. „In sommige toeristische oorden lijkt het een trend om op bepaalde plekken een hele verzameling gekleurde paraplu’s in de lucht hangen. Blijkbaar zijn dat precies de plekken die deelnemers van de fotowedstrijd massaal hebben bezocht. Het lijkt wel een hype.”

Valkuil

De term ‘Kleurrijk’ is eigenlijk een valkuil, volgens Van der Burg. „Men denkt: het gaat over kleurgebruik, dus als ik maar zo veel mogelijk kleuren in het beeld kwak, wordt de foto automatisch beter.” Maar zo werkt het niet. „Het is bijna als sambal in je gerecht: het wordt al snel te veel en dominant. Maar pas je kleur zorgvuldig toe, dan kan het je foto naar een hoger plan tillen.”

Neem de foto van Klaas van Slooten, ‘Op naar het Corso Eelde’.

Foto Klaas van Slooten

„Een mooi voorbeeld van weinig kleur met veel effect. Tuurlijk, donkere foto’s met een beetje kleur zijn op dit moment een modegril onder veel internationale fotografen. Maar hier werkt het heel goed: de robijnachtige kostuums springen er door de lichtinval mooi uit.”

Hetzelfde geldt min of meer voor ‘Zomergroen 2018’, van P.J. de Weerd. „We hadden natuurlijk een enorme hete, droge zomer. Normaal gesproken is dit misschien een fris groen grasveldje; nu is het een dor stukje grond met twee spelende kinderen. En dan die lelijke groene vrachtwagen van het sloopbedrijf… Eigenlijk een vreselijk treurig, totaal onromantisch beeld. Dat je dit ‘Zomergroen 2018’ noemt is én actueel én heel grappig.”

Foto P.J. de Weerd

Kleurrijke kunstwerken

Tussen de inzendingen bespeurt hij ook diverse foto’s van kleurrijke kunstwerken. „Leuk, maar dat is natuurlijk slechts een registratie van de creatie van iemand anders. Niet meer dan dat. Sterker, een foto daarvan is per definitie minder.” Kortom: „Wees zelf creatief, zoek zelf een onderwerp, maak je eigen kunstwerk.”

Zoals Ton van der Valk heeft gedaan met zijn ‘Tondriaan’ ]. „Geïnspireerd op de kleurschakeringen van Mondriaan. Erg goed gevonden.” Of neem ‘Christo?’ van Marjan Vos „Een mooie verwijzing naar de kunstenaar die grote gebouwen inpakt. Hier heeft een bouwvakker kriskras wat doeken opgehangen om het vallende puin op te vangen. Een onbedoeld kunstwerk. Rechttoe rechtaan gefotografeerd, maar wel heel doeltreffend.”

Foto Ton van der Valk / Marjan Vos

Knalrode paddestoel

Het is voor Van der Burg niet voldoende om sec iets kleurigs te fotograferen alleen maar om de kleuren. Een natuurfotograaf die een knalrode paddenstoel of een fladderende ijsvogel fotografeert – daarmee ben je er nog niet. „Dan heb je een mooi gekleurde vogel, maar verder geen verhaal, niks. Het is veel interessanter als de kleur het fotoverhaal versterkt.”

Zoals zijn absolute favoriet: ‘Ethiopia 2018’ van Edo Willemse. „Zo’n berg oranje jerrycans en gele vaten en dan een persoon ervoor in precies dezelfde kleuren – goed gezien! Fantastische beeldrijm.

Foto Edo Willemse

De kleur geeft het onderwerp een tweede laag. Er zit humor in, en iets raadselachtigs. Is dit een toevallige passant, of werkt zij hier en heeft zij gedacht: ik ga vandaag eens precies zo gekleed als de jerrycans? Als je je dat soort dingen bij een foto kan afvragen, is het onderwerp heel goed gekozen.”

Op vrijdag 2 november vindt op Sexyland (Ms. van Riemsdijkweg 39, Amsterdam-Noord, NDSM) vanaf 20.00 uur de Intocht van de Fotograaf des Vaderlands plaats. Een fotofeest met onder meer de dansende showpony Donar, een fototalkshow, een quiz en de voorstelling ‘Zie je niet vaak’, een bijgeslepen versie van de show waarmee Jan Dirk van der Burg eerder op de Parade stond.

    • Jos Jägers