Canadezen besteedden vorig jaar voor zo'n 3,8 miljard euro aan cannabis.

Geoff Robins

Duizelingwekkende groei van een cleane wietindustrie

Cannabis als big business Marihuana voor recreatief gebruik is sinds deze week legaal in Canada. Wietbedrijven hebben met het oog daarop stevig uitgebreid. Ook beleggers zien perspectief. Hoe jong ook, op de beurs is de branche inmiddels tientallen miljarden waard.

Gehuld in witte laboratoriumjassen en voorzien van haarnetjes en latex handschoenen zijn werknemers van Canopy Growth, een van ’s werelds grootste cannabisproducenten, bezig wietplanten te klonen. Geconcentreerd zijn ze aan het werk in een voormalige chocoladefabriek in Smiths Falls, een uur rijden van de Canadese hoofdstad Ottawa. In een felverlichte ruimte zetten ze stekjes van marihuanaplanten in mini-bakjes. Bij hoge temperaturen groeien die uit tot bloeiende cannabisplanten, zalen vol. „We voeren de planten als het ware door de fasen van de zomer”, legt woordvoerder Jordan Sinclair uit tijdens een rondleiding door het complex, waar strikte eisen gelden voor veiligheid en hygiëne.

Lees ook: Nieuwste gidsland voor wiet heet nu Canada

De zoetgeurende oogst is bestemd voor de ontluikende Canadese markt, waar recreatief gebruik van marihuana deze week is gelegaliseerd. Daarmee is Canada het eerste grote industrieland dat die stap heeft gezet, op initiatief van de regering van premier Justin Trudeau. Doel is de zwarte markt te elimineren. De gereguleerde productie van medicinale cannabis in Canada, die al langer legaal is, vormt de basis voor de nieuwe markt.

Recreatieve wiet is een potentiële miljardenbusiness. Volgens het Canadese bureau voor de statistiek besteedden Canadezen – behorend tot de actiefste blowers ter wereld – vorig jaar zo’n 5,7 miljard Canadese dollar (3,8 miljard euro) aan cannabis, voornamelijk op de zwarte markt. Accountant Deloitte raamt de omvang van de wietsector, inclusief ondersteunende diensten, op 23 miljard dollar. „We staan aan het begin van een hele nieuwe bedrijfstak”, zegt Greg McLeish, analist van de cannabissector bij Mackie Research Capital in Toronto. De vraag naar recreatieve cannabis schat hij op 700 ton, die voor medisch gebruik op ruim 200 ton per jaar.

Beleggen in wiet

De legalisering heeft geleid tot een onstuimige groene goudkoorts. Kwekers met vergunningen voor medicinale cannabis hebben hun productiecapaciteit de laatste jaren halsoverkop opgevoerd om in de vraag naar legale marihuana te voorzien. Beleggers hebben miljarden geïnvesteerd in Canadese wietproducenten, waaronder Canopy Growth, Aurora en Aphria. Die promoveerden daardoor op slag tot wereldleiders in de cannabisbranche, met enorme, moderne productiefaciliteiten.

Een werknemer van Canopy Growth verzorgt cannabisplanten in een vertrek in de fabriek van het bedrijf in Smiths Falls, Ontario, in december 2016. Foto Lars Hagberg / AFP

„Toen ik een marihuanabedrijf begon, zeiden mensen eerst: dat is een slecht idee”, zegt Bruce Linton, oprichter en bestuursvoorzitter van Canopy Growth. Maar door zijn besluit vier jaar geleden medicinale marihuana te gaan produceren, is de multinational nu op de beurs miljarden waard, en prima gepositioneerd voor de nieuwe Canadese markt én de vraag naar hoogwaardige mediwiet in het buitenland. „Canada staat niet bekend als radicaal”, zegt Linton lachend. „Maar er gebeurt nu een hoop doordat we dit goed hebben aangepakt.”

Klanten in de rij

In een cannabiswinkel in Newfoundland verkocht Linton deze week persoonlijk de eerste legale recreatieve wiet in Canada, onder de merknaam Tweed. Canopy en andere grote producenten leveren aan provinciale distributeurs. In Canada is de detailhandel per provincie opgezet, via overheidswinkels of de particuliere sector. Volwassen Canadezen kunnen ook online bestellen, en krijgen hun cannabisproducten dan per post. Bij de nieuwe winkels stonden klanten de afgelopen dagen in de rij; het aanbod schiet nog tekort.

Bruce Linton (links), oprichter en topman van Canopy Growth, verkoopt woensdag vlak na middernacht de eerste legale marihuana onder de merknaam Tweed, in Newfoundland aan de Canadese oostkust. Foto Paul Daly / The Canadian Press via AP

De groei van Canopy Growth is duizelingwekkend. Sinds Trudeau aan de macht kwam, is het fabriekscomplex in Smiths Falls bijna verzesvoudigd tot zo’n 90.000 vierkante meter. In British Columbia kwam een gloednieuwe faciliteit van 16 hectare. Landelijk vertienvoudigde Canopy de laatste anderhalf jaar zijn productieoppervlak bijna, tot 52 hectare. „We hebben razendsnel moeten opschalen”, zegt Sinclair. „In het hele land is productiecapaciteit toegevoegd.”

Lees ook: Probeer eens een cannabis-chocoladereep

Omdat de grote Canadese banken zich voorzichtig opstellen, zijn uitbreidingen en acquisities in de sector voor een belangrijk deel gefinancierd via uitgifte van aandelen. De twaalf grootste cannabisproducenten, aangevoerd door Canopy en Aurora, hebben nu al een marktwaarde van ruim 50 miljard Canadese dollar (33,3 miljard euro). Beleggers stuwden de beurswaarde van Canopy Growth (in Toronto kortheidshalve genoteerd als ‘WEED’) op tot 14,3 miljard dollar. Dat is aanmerkelijk meer dan de bekende Canadese vliegtuig- en treinenbouwer Bombardier waard is.

Voor een pril bedrijf met, in zijn jongste boekjaar, een omzet van amper 78 miljoen dollar is die beurswaarde extreem hoog. De ‘groene koorts’ in Canada doet sommigen dan ook denken aan de dotcom-gekte van de jaren negentig. Waarnemers waarschuwen voor een zeepbel. „Van een aantal producenten is de waardering opgeblazen”, vindt Mackie-analist McLeish. Dat weerhoudt gerenommerde ondernemingen niet erin te investeren. Het Amerikaanse drankenconglomeraat Constellation Brands stak in augustus 5 miljard dollar in Canopy, dat het ziet als potentiële partner.

Euforie

Is de euforie terecht? Volgens velen is optimisme op zijn plaats. Want Canada heeft in korte tijd de kop genomen in de cannabisbranche. Dat heeft niet alleen te maken met een rijke wietteelthistorie in onder meer British Columbia, maar ook met het gereguleerde stelsel voor medisch wietgebruik. De vorige, conservatieve regering zette in 2014 een nationaal systeem op voor distributie van legale mediwiet door commerciële producenten. Hoeksteen daarvan is grondige regulering door het Canadese ministerie van Gezondheidszorg, in combinatie met een strikt vergunningsproces, strenge kwaliteitseisen en inspectie van de producten.

Op dat fundament is de huidige Canadese wietproductie gebouwd. Zo’n 120 producenten hebben nu een vergunning. Al hun producten worden getest op onder meer de gehaltes aan (werkzame stoffen) THC en CBD en op pesticiden; het moet precies duidelijk zijn wat erin zit. „Dit leidt tot zeer veilige producten van constante kwaliteit, waar consumenten op kunnen vertrouwen”, zegt McLeish. „Zo goed kan de zwarte markt dat niet bieden.”

Foto: AP Photo/Christopher Katsarov

Bovendien heeft dat productieproces in Canada inmiddels een ongekende omvang. „Qua schaal en kapitaal hebben Canadese bedrijven de onbetwiste leiding”, zegt Canopy-woordvoerder Sinclair. „Er zijn geen andere landen die zulke grote hoeveelheden betrouwbare producten kunnen leveren.”

Dat is niet alleen van belang voor Canadese consumenten; het is ook aantrekkelijk voor internationale afnemers van mediwiet. Canopy Growth levert Canadese cannabis voor medisch gebruik aan diverse landen, waaronder Duitsland. Zeven Canadese producenten hebben vergunning om medicinale marihuana te exporteren. Zo streven Canadese wietreuzen naar werelddominantie: ze bedienen een land met betrouwbare mediwiet, om er vervolgens hun slag te slaan als het marihuana legaliseert voor recreatief gebruik. „Canada loopt hierbij voorop in de wereld”, zegt Linton.

Bezoekerscentrum

Voor Smiths Falls is de legalisering van cannabis een geschenk uit de hemel. De opgewekte drukte in de gangen van de Canopy-fabriek staat in schril contrast met de domper in 2009, toen chocolademaker Hershey had besloten zijn productie in datzelfde pand naar Mexico te verplaatsen. Het was een zware klap voor het industriestadje van nog geen 10.000 inwoners. Maar nu heeft de lokale economie de wind weer in de rug. De fabriek biedt achthonderd mensen werk, huizenprijzen stijgen, de horeca aan de hoofdstraat bloeit op. Gehoopt wordt dat een hip bezoekerscentrum met een wietwinkel van Tweed toeristen zal trekken.

Lees ook: De groene braindrain: Nederlandse cannabistelers trekken naar Canada

Ook elders in Canada schieten kassen en productiefaciliteiten uit de grond – soms met Nederlandse inbreng. The Green Organic Dutchman, een organische wietkweker met een vergunning om cannabis te verbouwen, heeft de Nederlandse kassenbouwer Kubo ingehuurd om een modern kassencomplex van 10 hectare te bouwen bij Montreal. Productie van organische marihuana moet er volgend voorjaar van start gaan.

„Het is een grote kans, zeker voor een specialistisch product als organische cannabis”, zegt David Bernard-Perron, vicepresident van The Green Organic Dutchman. Hij ziet een rol voor Nederlandse tuinbouwexpertise. Waar cannabisteelt nu plaatsvindt in fabriekshallen en onder fel lamplicht, moet straks de zon een rol gaan spelen. „Wie binnen gewassen kweekt, zal op den duur moeite hebben om te concurreren met efficiënte kassen van Nederlandse makelij.”

De Canadese wietsector ziet een rol voor Nederlandse tuinbouwexpertise

Ook toeleveranciers spelen in op de bouwdrift. Master, producent van ventilatiesystemen, werft actief klanten onder wietkwekers. „Het is een geweldige kans voor iedereen”, zegt vertegenwoordiger Jonathan Hackett. „Wij hebben voor enkele miljoenen aan producten verkocht die we zonder legalisering niet zouden hebben afgezet. Er valt een hoop geld te verdienen.”

Uiteenlopende kleine ondernemers zien ook perspectief. Zo is daar Phil Dépault, met zijn marihuanabedrijf Hiku-Maitri. Hij hoopt dat eetbare cannabisproducten ook uit de illegaliteit mogen, maar beschouwt de jongste ontwikkelingen als „een enorme stap vooruit”. Hij is trots, zegt hij, dat Canada de weg wijst. „We zijn een grote proeftuin voor de rest van de wereld, iedereen kijkt naar ons.”

Gloednieuw complex

En dan is er Aurora, de voornaamste rivaal van Canopy Growth in de strijd om het marktleiderschap. Aurora lijfde deze zomer concurrent MedReleaf uit Ontario in voor 2,5 miljard. Die acquisitie bracht het wietbedrijf uit Alberta op gelijke voet met Canopy. Aurora beschikt over een gloednieuw complex van 7,5 hectare bij het vliegveld van Edmonton. Een anderhalf maal zo grote faciliteit is in aanbouw, eveneens in Alberta. Die moet in 2019 in gebruik worden genomen. In november opent het bedrijf een complex in Quebec.

Aurora is ook actief in onder meer Brazilië en Italië. In Duitsland nam het de grootste distributeur van mediwiet over, en kreeg zo rechtstreeks toegang tot apothekers op de omvangrijke Duitse markt voor medicinale marihuana.

Andrea Paine, directeur overheidsrelaties van Aurora, had nooit gedacht in de cannabissector terecht te komen, zegt ze. Maar inmiddels is sprake van een meer dan serieuze bedrijfstak, waar kwekers gezelschap hebben gekregen van zakenlieden, farmaceutische experts, mensen met ervaring in marketing en pr. „Het komt niet vaak voor dat je zo’n unieke kans krijgt”, zegt ze over alle nieuwe mogelijkheden. „Canada heeft moed getoond met de legalisering. We staan aan de wieg van een nieuwe, hele grote industrie. We schrijven hier geschiedenis.”

Een vrouw zwaait met een Canadese vlag, met een cannabisblad in plaats van een esdoornblad, bij het Canadese parlement in Ottawa op ‘internationale wietdag’ 20 april, in 2016. Afgelopen woensdag legaliseerde Canada marihuana voor recreatief gebruik. Foto Chris Roussakis / AFP

    • Frank Kuin