Opinie

    • Cees de Groot
    • René A. C. Hoksbergen
    • Heleen Dupuis

Eiceldonatie is meer dan een organisatieprobleem

Dat eiceldonatie technisch mogelijk is, betekent niet dat het deugt, schrijven , en .
Beeld: Posteriori

In technisch-medisch opzicht is eiceldonatie een mogelijke vruchtbaarheidsbehandeling bij ongewilde kinderloosheid. Maar dit betekent nog niet dat een dergelijke behandeling ook ethisch verantwoord is.

De brief Genetisch ouderschap geen voorwaarde voor gelukkig kind (12/10) kan niet onweersproken blijven. Daarin reageerden promovendus E. Kool, gynaecoloog A. Bos en medisch ethicus R. van der Graaf op een artikel waarin auteur Melissa van der Wagt eerder aandacht vroeg voor de nadelige gevolgen van geboren worden uit een gedoneerde eicel (Denk in de eiceldiscussie aan belang van het kind, 9/10).

Maar mogen we wel vraagtekens zetten bij de mogelijkheid via eiceldonatie een kind te krijgen? Een dergelijke vraag wordt vanwege het algemeen bestaande medegevoel voor personen die ongewild kinderloos zijn nogal eens als onnodige en ongewenste rem op een moderne verworvenheid gezien.

Bij eiceldonatie komt het belang van de vrouw, die een kind wenst, als vanzelf duidelijk in beeld. Ook voor de belangen van de vrouwen, die bereid worden gevonden een eicel te doneren, wordt extra aandacht gevraagd. Maar valt er ook niet veel te zeggen over de derde partij, dus over het kind en diens belang bij het op deze wijze te worden verwekt?

Slechts eén opmerking wordt aan het kind gewijd

In het recente rapport ‘Ethisch verantwoorde organisatie van eiceldonatie via eicelbanken in Nederland’, waarvan bovengenoemde briefschrijvers medeauteurs zijn (een rapport dat de minister van Volksgezondheid lijkt te willen aanvaarden), wordt in hoofdzaak de vraag behandeld hoe vergroting van het aantal eiceldonoren kan worden bereikt en hoe dit ethisch verantwoord moet worden georganiseerd. De ethiek blijft daarmee beperkt tot het organisatieprobleem. Aan het kind wordt slechts één opmerking gewijd, namelijk dat medische schade aan het te verwekken kind bij de behandeling moet worden voorkomen. Dat is volstrekt onvolledig.

Lees ook: Ook een donorkind heeft rechten

Men dient zich te realiseren, dat een kind er sowieso geen enkel belang bij heeft verwekt te worden (een niet verwekt kind is immers geen entiteit en kan dus geen enkel belang hebben). Omdat dus vaststaat dat een kind bij zijn verwekking geen eigen belang heeft en verder over de verwekking niets heeft in te brengen, zou dan niet het uitgangspunt dienen te zijn het kind te garanderen dat het na de geboorte blijft bij de vrouw van wie het genetisch afstamt, uit wie het geboren wordt? Wat voor ander belang zou er voor een kind te bedenken zijn dan een natuurlijke verwekking en geboorte?

Een deel van de kinderen zal er last van houden

Precies zoals bij adoptie zal een hopelijk groot aantal met behulp van deze medische techniek verwekte kinderen voldoende veerkracht blijken te bezitten om hun complex gevormde identiteit te hanteren.

Het staat echter vast dat een deel van de kinderen last zal houden van het feit dat ze los van hun wortels leven. Dus lopen zij in het leven met een probleem rond waar zij niet om hebben gevraagd. Het is belangrijk dat ouders die op deze manier een kind krijgen, zich realiseren dat ze het belasten met een identiteitsworsteling. Voorlichting hierover zou niet misstaan. Het betreft uiteindelijk adoptie van een kind. Het kind is niet verwant aan de zorgende moeder.

Cees de Groot, oud-kinderrechter, Heleen Dupuis, em. hoogleraar gezondheidsethiek Universiteit Leiden, René Hoksbergen, em. hoogleraar adoptie Universiteit Utrecht
    • Cees de Groot
    • René A. C. Hoksbergen
    • Heleen Dupuis