‘Een tikkie is een duwtje, zo van: Hé, ik krijg nog geld van je!’

Freek de Steenwinkel, Mr. Tikkie Betaalapps als Tikkie maken het delen van de rekening makkelijk. Ze worden een betaalmiddel op zich.

Freek de Steenwinkel, de bedenker van Tikkie: "Geld kan altijd wel ‘een dingetje’ zijn in gezelschap." Foto Niels Blekemolen

Gul zijn in het cashloze tijdperk is niet makkelijk. Geef je een rondje of schiet je een etentje voor, moet je naderhand bedelen om de andere bijdragen. Dat wordt lastig als niemand contant geld op zak heeft. Lang leve de app die persoonlijke betaalopdrachten uitstuurt.

In Nederland is de meest gebruikte toepassing Tikkie, met ruim drie miljoen klanten. Betaalapps zoals Tikkie maken het delen van de rekening makkelijker. Tikkie is niet de enige dienst om iemand anders een rekening te sturen. ING, SNS en Rabobank hebben betaalverzoeken verwerkt in hun bankieren-app, en daarnaast zijn er apps als Bunq Me, Pakkie (betaling en bezorging van een pakketje) of betaalverzoeken via Marktplaats.

Maar Tikkie werd in twee jaar tijd standaardgereedschap op de smartphone: in de downloadwinkel Apple is het de populairste gratis app, na WhatsApp en de berichtenbox van de Rijksoverheid. Ook de Android-versie van Tikkie is meer dan een miljoen keer gedownload. Het werkt simpel: Tikkie zet betaalverzoeken klaar in Whatsapp, je verstuurt het bericht zoals je een foto of een video deelt.

Volg NRC nu ook op WhatsApp

Rond lunchtijd en ’s avonds tussen 7 en 10 worden de meeste Tikkies uitgedeeld. In de weekenden en op vrijdagmiddag – borreltijd bij uitstek – piekt het gebruik. Maar Tikkies ambities reiken verder dan een rondje in de kroeg. De app moet pinpas en portemonnee vervangen, online en in de winkel.

‘Een klein beetje fun’

De opmars van Tikkie is zichtbaar in de supermarkt: bij Spar kun je afrekenen met een Tikkie. Overheden doen ook mee: je kunt boetes voldoen met een Tikkie bij de gemeente Utrecht, tol betalen in de Westerscheldetunnel of je collegegeld afrekenen in Rotterdam en Groningen. Slagers, schilders en tandartsen maar ook grotere partijen als KLM en Transavia bieden Tikkie als betaalmiddel aan. Binnenkort komen daar webshops bij, beloven de bedenkers van de app.

Tikkie werd ontwikkeld door ABN Amro. Het is een ‘open’ systeem: je hoeft geen klant te zijn bij de bank om Tikkies uit te delen. En degene die betaalt hoeft weer geen Tikkie-gebruiker te zijn. Freek de Steenwinkel is de eindverantwoordelijke voor de app. Je zou hem Mr. Tikkie noemen, want hij bedacht de naam. Die heeft niets met tikkertje spelen te maken, legt De Steenwinkel uit. „Een tikkie is een duwtje. Als in: hé, ik krijg nog geld van je.”

Het Tikkie-team van ABN Amro zit in het Hirsch-gebouw aan het Leidseplein. Op de bovenste verdieping, vlak onder het pittoreske torentje, werken zo’n dertig mensen aan de app.

Tikkie moet „vriendelijk en een klein beetje fun zijn, in tegenstelling tot de serieuze betaalapps”, zegt De Steenwinkel. Een grappig gifje – bewegend plaatje – moet de pijn verzachten op de plek waar Nederlanders op hun gevoeligst zijn: hun portemonnee.

Waar kwam het idee vandaan?

„Eind 2015 begon ik te onderzoeken wat de gevolgen zouden zijn van het IBAN-nummer, die extra lange bankcode voor je bankrekening. De meeste mensen kunnen hun IBAN niet onthouden, laat staan die van hun vrienden. We wilden weten wanneer dat problemen op zou leveren. En dat bleek te zijn tijdens het onderling verrekenen van bedragen nu bijna niemand nog contant geld op zak heeft. Met een team van vijf mensen zijn we gaan bouwen aan een app die dat probleem oplost en hebben dat getest bij studenten.”

En die naam, Tikkie?

„We hebben andere namen uitgeprobeerd, maar deze bleef hangen. Zelfs in Duitsland, waar we de dienst ook aanbieden, vonden ze Tikkie de leukste naam. Ook al is het geen Duits woord.”

Hoe levert Tikkie geld op?

„Voor consumenten is het gratis. Bedrijven die Tikkie gebruiken betalen 15 tot 25 cent per transactie. Ze hebben als voordeel dat ze bij een Tikkie-overdacht geen incassoprocedure hoeven op te starten.”

En, tikt het al aan?

„Daar laten we ons niet over uit. Voor alle duidelijkheid: Tikkie kost ons ook geld, omdat ABN Amro de bedragen voorschiet. Het duurt een werkdag voor een overboeking daadwerkelijk binnen is. ABN Amro krijgt een seintje als het geld op een tussenrekening belandt en schiet het één werkdag voor. Het wordt volgend jaar makkelijker, als alle banken instant payments invoeren en geld onmiddellijk overgeboekt wordt.”

Moet Tikkie een volwaardig betaalmiddel worden, zodat je nergens meer een pinpas nodig hebt?

„We kijken vooral naar de scenario’s waar Tikkie daadwerkelijk een probleem op kan lossen. Zoals de universiteiten waar je je collegegeld in delen met een Tikkie kan betalen.”

Tikkie groeit snel. Had u niet liever een eigen start-up gehad in plaats van te werken onder de vlag van een bank?

„Nee hoor. In feite werkt Tikkie als een start-up. We zijn onderdeel van de bank, maar opereren zelfstandig. Het voordeel is dat we wel gebruik kunnen maken van ABN Amro’s infrastructuur, om aansluiting te krijgen op banksystemen.”

Worden mensen guller, nu ze makkelijker rondjes kunnen geven of geld voorschieten?

„Dat hebben we nog niet onderzocht. Geld kan altijd wel ‘een dingetje’ zijn in gezelschap. Die ene vriend gaat altijd net naar de wc als er een rondje gegeven wordt, de andere betaalt nooit terug. Tikkie helpt om sneller terugbetaald te krijgen. Uit eerste onderzoeken bleek dat 20 procent van de ondervraagden langer dan een maand op hun voorgeschoten geld moest wachten. Nu wordt 90 procent binnen een dag overgemaakt.”

Lees ook: Pinnen maakt je twee keer zo gul

Ik werd anders spontaan gul van de recente Giro 555-oproep in de Tikkie-app.

„Dat was de actie voor Sulawesi. Bij Giro 555 zijn ze erg enthousiast over het resultaat. Het betalen van goede doelen wordt makkelijker. Dat geldt ook voor organisaties die aan de deur collecteren. Die kun je met een QR-code betalen.”

Bent u zelf misschien ook guller geworden dankzij Tikkie?

„Niet dat ik weet. Maar ik weet hoe onhandig betalingen kunnen zijn. Zo huurde ik een keer een auto en kwam de rekening met een pdf-bestand; daar moest ik het IBAN-nummer uit overtikken. Het kan gewoon veel handiger, zeker op je telefoon. Als ik met een Tikkie had kunnen betalen, had ik meteen afgerekend.”

    • Marc Hijink