Boek met nepspeech Balkenende uit de handel gehaald

In de speech worden omstreden figuren als Michiel de Ruyter helden genoemd. ‘Zij hadden die VOC-mentaliteit: als je iets wilt bezitten, dan maak je het tot je eigendom.’

Het boek in kwestie. Foto Just Publishers

Het boek De 50 mooiste, beste en meest inspirerende Nederlandse toespraken lag nog maar net in de vitrine, maar moet nu al weer uit de boekenwinkels worden gehaald. Daartoe heeft de uitgever Just Publishers besloten toen bleek dat een van de toespraken helemaal niet door de spreker in kwestie uitgesproken is. Het gaat om een speech over de Gouden Eeuw die toegeschreven was aan oud-premier Jan Peter Balkenende.

De tekst die is opgenomen in het boek is afkomstig van een links-activistische website, ontdekte Trouw. De aanstootgevende woorden zouden satirisch bedoeld zijn. In het verhaal wordt het VOC-tijdperk verheerlijkt en worden omstreden Nederlanders als Jan Pieterszoon Coen en Michiel de Ruyter als helden bestempeld.

“Zij hadden die koopmansgeest en ondernemingszin, die VOC-mentaliteit: als je iets wilt bezitten, dan maak je het tot je eigendom. (…) Zij boden veel inheemsen een nieuwe uitdaging. Op het land dat wij voor hen ontwikkelden, of in het hiernamaals.”

‘Een enorme domper’

Volgens Hans van Maar van Just Publishers, uitgever van De 50 mooiste, beste en meest inspirerende Nederlandse toespraken, zijn er 1.250 boeken met de fout gedrukt, bijna vijfhonderd hiervan lagen sinds vorige week in de winkel. Van Maar weet niet hoeveel edities in de tussentijd zijn verkocht.

Van Maar noemt de gebeurtenis vrijdagochtend “een enorme domper”. Hij heeft zijn excuses aan geboden aan de oud-premier. Volgende week zal hij, in samenspraak met de auteur Denise Parengkuan, besluiten of er een herziene versie uitgebracht zal worden.

“Balkenende is controversiële woorden in de mond gelegd en dat had nooit mogen gebeuren. Ik heb hem een uitvoerige excuusbrief gestuurd en ga een grote bos bloemen opsturen.”

Speech CDA-congres

De nepspeech lijkt overigens gebaseerd op een toespraak die Balkenende wel daadwerkelijk heeft gehouden. Op een CDA-congres in 2006 sprak de toenmalige premier over de Gouden Eeuw en de “VOC-mentaliteit”. Deze speech leidde tot woedende reacties omdat Balkenende de schaduwzijde van de expansiedrift, onder meer uitbuiting en slavernij, zou negeren. De premier bood achteraf excuses aan.

    • Floor Bouma