Kameleon van de zeebodem

Zeekat Aan de huid van een zeekat is te zien hoe het dier zich voelt. Maar hoe werkt die verkleuring?

Foto Stephan Junek

Op het eerste gezicht heeft de huid van een zeekat wat weg van een pointillistisch schilderij: miljoenen minuscule, gekleurde stippen naast elkaar. .Maar zodra de zeekat een vijand tegenkomt, of een prooi, of een potentiële partner, verandert het kleurpatroon in een oogwenk Eerder beeldschermpixels dan statische verfstippen dus. Die pixels heten chromatoforen: cellen die afwisselend geel, oranje, rood, bruin of zwart van kleur zijn.

Deze week beschrijven Duitse onderzoekers in Nature hoe die zeekatkleurverandering in zijn werk gaat. Dat is interessant, omdat de huid direct de perceptie van de zeekat weergeeft: als hij een vijand waarneemt, zal hij bijvoorbeeld een camouflagepatroon aannemen, en bij een potentiële partner juist niet. Zo biedt de huid een inkijkje in het brein van de soort (voor een ongewervelde heeft de zeekat heel grote hersenen).

De miljoenen chromatoforen in de huid worden aangestuurd door motorische zenuwcellen, wat leidt tot een complexe choreografie. Alleen als de spieren rond zo’n pixel worden aangespannen, is er een kleur te zien. Welke kleur dat is, hangt af van de leeftijd van de chromatofoor: de jongste pixels zijn geel, de oudste zwart. De ratio tussen de verschillende kleuren blijft in balans, doordat er steeds nieuwe cellen bij blijven komen.

    • Gemma Venhuizen