Recensie

Kalasjnikovs, techno en de Muur in ervaringsexpo over Berlijn in de jaren ’90

Recensie

De wilde jaren negentig na de val van de Muur in Berlijn, met technoclubs en rouw om DDR-slachtoffers, zijn te ervaren in de multimedia expositie 'Nineties Berlin’ in Berlijn.

Wat in 1989 begon met 150 man, groeide uit tot een massaspektakel: de Berlijnse Loveparade Stefan Schilling

Wie er niet bij was, in Berlijn in de jaren negentig, heeft veel gemist. Die boodschap krijg je mee op de speelse, multimediale tentoonstelling ‘nineties berlin’.

Het waren de wilde jaren na de val van de Muur. Terwijl de stad zich nog aan het herstellen was van de dramatische deling, bloeiden in leegstaande panden en op verlaten fabrieksterreinen allerlei subculturen op. De grauwe stad die zo lang het brandpunt van de Koude Oorlog was geweest, werd door techno-clubs en alternatieve galerieën een broedplaats van vernieuwing.

Inmiddels is het ruige Berlijn van die jaren vrijwel helemaal opgepoetst. De kelders en kraakpanden waar het allemaal gebeurde zijn afgebroken of opgeknapt. De legendarische begintijd van de techno-scene is deel van de muziekgeschiedenis geworden. En in de toerismemarketing doet Berlijn zijn voordeel met het destijds opgebouwde imago van creatieve stad met stomende en stampende feesten.

Techno, krakersrellen en DDR

Een goed idee dus om althans iets van die tijd terug te halen. De tentoonstelling in de Alte Münze, het oude gebouw van de Munt vlak achter Alexanderplatz, is niet museaal, laat staan academisch. De directe beleving staat voorop. Met veel techno, en veel persoonlijke getuigenissen van mensen die erbij waren.

Maar eerst is er collage van foto’s, film en geluidsfragmenten, geprojecteerd op een bijna-rondom panoramascherm van 270 graden, waarmee in een kwartier de sfeer van het Berlijn van die dagen schetsmatig wordt neergezet. Van de ondergang van de DDR tot uitbundige performances en kraakrellen (met op een spandoek de tekst: „In het westen zijn ze slim, daar vormt het geld de Muur”).

En natuurlijk ontbreekt in dit snelle overzicht de Love Parade niet - in 1989 met 150 man begonnen op de Kurfürstendamm, en al snel uitgegroeid tot een massaspektakel van tienduizenden en uiteindelijke honderdduizenden dansende mensen bij de Siegessäule, midden in het stadspark Tiergarten.

Een aparte zaal is gewijd aan de heel persoonlijke verhalen van dertien mensen die die overgangstijd met haar plotselinge vrijheid en nieuwe mogelijkheden beleefden en daarover nu vertellen. Stuk voor stuk zijn ze levensgroot op videoschermen te zien en te horen: een DJ, een kraker, een politieman, een kunstenares die één van de initiatiefnemers van de Love Parade was, een politicus, een hooligan, een historicus. Ze kijken terug en vergelijken het Berlijn en het Lebensgefühl van toen met het heden. In het Duits, maar met Engelse boventitels, zoals de hele tentoonstelling tweetalig is.

Op de expositie aandacht voor de legendarische technoclub Tresor in Berlijn Stefan Schilling

Inventief is de introductie in het rijke clubleven. In een doolhof kom je in doodlopende gangetjes bij beeldschermen met presentaties over technoclub Tresor, cultmagazin Frontpage, het alternatieve kunstencentrum Tacheles en de rave parties die onder de naam Tekknozid werden georganiseerd.

140 Muur-slachtoffers

Enigszins uit de toon valt daarna een opstelling over de 140 doden die zijn gevallen bij de Muur. Honderdveertig kalasjnikovs staan gericht op een muur waarop de 140 namen van de slachtoffers staan, met nummertjes erbij waarmee je op je telefoon een korte biografie van de persoon in kwestie kan opzoeken. Indrukwekkend zeker, maar in de nineties was de Muur geslecht en kwamen er dus ook geen mensen meer om. Vermoedelijk is dit vooral bedoeld om het contrast te tonen met de euforie van de jaren negentig, toen die dodelijke grens midden in de stad nog maar net verdwenen, maar nog zeker niet vergeten was.

Afgezien van het mooie verhaal van de man die Christo al in 1971 op het idee bracht om de Rijksdag in te pakken (wat er uiteindelijk pas in 1995 van kwam), komen beeldende kunst en theater er heel bekaaid af op deze tentoonstelling. Hopelijk komt er een vervolg.

    • Juurd Eijsvoogel