Paul de Leeuw: „Ik weet niet wanneer het hoogtepunt is, ik denk altijd dat het hoogtepunt nog moet komen”

Foto Andreas Terlaak

Paul de Leeuw: ‘Ik durf niet meer hand in hand over straat’

Interview Paul de Leeuw stapte onlangs over naar RTL, en toert met een theatershow. ‘Ik dacht: ik zal wel niet meer zo in trek zijn.’

‘Ik wil minder grof zijn, het werkt niet meer”, zegt tv-presentator Paul de Leeuw. „In de jaren negentig was ik een van de weinigen op tv die heel grof en direct was. Toen was dat verfrissend. Maar nu doet iedereen zo. Er zitten veel jonge mensen in de zaal, misschien dankzij Ranking the Stars, en die vinden grofheid niet zo leuk. Ze klagen na afloop: ‘Het gaat wel veel over seks’. Jongeren zijn preutser.”

Paul de Leeuw toert momenteel door het land met zijn theatershow Vette Pech. In de zomer maakte hij bekend dat hij na drie decennia bij BNNVARA overstapt naar RTL. „Bij de VARA werd ik op zich met veel egards behandeld, maar ik moest zelf initiatieven ontwikkelen. RTL biedt me programma’s aan waaruit ik kan kiezen. Het is ook wel eens lekker dat je een keer niet de kar hoeft te trekken, maar in een rijdende trein terecht komt. Er is ook scepsis: ‘’t zal wel niet zo goed zijn als wat hij ooit heeft gedaan’. Godzijdank krijg ik de tijd tot maart.”

Vanaf januari vervangt Paul de Leeuw Gordon als jurylid in Holland’s Got Talent. Vanaf maart maakt hij voor RTL 4 een grote zaterdagavondshow, Nummer 1. „Het bleek dat ze op van die heidagen van de RTL al langer zeiden: ‘We zouden een show à la Mooi Weer De Leeuw moeten hebben’. Ik wilde eigenlijk zeggen: Ik wil niet weer Mooi Weer De Leeuw maken want dat durf ik niet. Maar ze zeiden meteen: ‘We hebben een ander idee, mogen we dat pitchen?’ Het is een show over mensen die allemaal iets bereikt hebben, kan klein of groot zijn. Ik geloof dat ze het al bedacht hadden, en dat ze toen tegen de ontwikkelafdeling hebben gezegd: ‘Stel dat Paul de Leeuw het zou doen, hoe zou het er dan uitzien?’”

Zogenoemde shiny floor shows zijn duur; de publieke omroep maakt ze nauwelijks meer. Maar volgens De Leeuw krijgt hij voor deze show juist meer budget dan bij de VARA. En meer tijd: anderhalf uur. „Wat die show kost? Weet ik niet. Althans, ik weet het wel, maar ik ga het niet zeggen.”

Huiselijke maar onvoorspelbare sfeer

Paul de Leeuw maakte naam in de jaren negentig met populaire en vernieuwende tv-shows. In een moeilijke tijd voor de publieke omroep wist hij miljoenen kijkers te binden, terwijl hij ook favoriet bleef bij de critici. Zijn werk werd bekroond met onder meer de Roos van Montreux, twee Nipkowschijven en de Televizier-Ring. Daarnaast toerde hij ook nog met zijn eigen cabaretshows, en maakte hij Nederlandstalige hits als Vlieg met me mee, Ik wil niet dat je liegt en ’k Heb je lief.

Zijn populariteit dankt hij aan zijn losse, energieke toon, die zijn shows een huiselijke maar onvoorspelbare sfeer geven. De artiesten en de gewone mensen die hij ontvangt voelen zich bij hem op hun gemak, hoewel hij hen ook genadeloos kan schofferen en hij ooit berucht was om zijn grove grappen. Zeker als hij een van zijn typetjes speelde, zoals Bob de Rooij. „RTL vroeg: wil je geen nieuwe typetjes gaan maken? Maar ik weet het niet. Het laatste typetje dat ik maakte was Anneke Grönloh en dat liep niet goed af.” Zangeres Grönloh dreigde in 2002 met een rechtszaak tegen De Leeuw omdat hij haar op tv zou hebben neergezet als een „aan drank verslaafde hoer”. De NCRV, waar hij toen kort werkte, betaalde een schadevergoeding – betaald uit De Leeuws ingehouden salaris. In die tijd moest hij ook schikken met anesthesist Bob Smalhout omdat hij op tv diens portret liet overvloeien in dat van een orang-oetan en Adolf Hitler.

Ik heb het getroffen met een gezin dat totaal niet onder de indruk is van mijn prestaties

Paul de Leeuw

Waarom ging hij weg bij BNNVARA? De Leeuw: „Een belangrijke reden was dat De Kwis stopte.” De Leeuw was gastheer in de cabareteske quizshow. „Twee van de cabaretiers wilden stoppen op het hoogtepunt. Tja, ik weet niet wanneer het hoogtepunt is, ik denk altijd dat het hoogtepunt nog moet komen. Toen dat wegviel, dacht ik: wat ga ik nou doen? Er waren wel wat ideeën bij de omroep, maar niet iets waar ik heel erg opgewonden van werd. Het ging langzaam en moeizaam en mijn contract werd steeds maar niet verlengd.”

Een van de redenen daarvoor was het abrupte vertrek van de tweekoppige directie in april. De Leeuw: „Het liep al een tijdje niet meer zo smooth met de VARA. Bij mij begon het te bewegen toen ik hoorde dat die directeuren opstapten. En toen hoorde ik ook nog dat Frans Klein, tv-baas van de NPO, in gesprek was met RTL. Ik dacht: misschien zegt zijn opvolger wel: ‘De Leeuw is te oud, hij moet weg’. Dus ging ik ook maar eens om mij heen kijken. Ik ben 56, als ik nog wat anders wil is dit de laatste kans. Ik dacht: ‘Ik zal wel niet meer zo in trek zijn. Kan het nog?’”

Wat hem verder al langer dwarszat was dat het amusement van de publieke omroep onder vuur ligt, vanuit de politiek maar ook intern. Dat debat richtte zich vaak tegen Ranking the Stars – de spelshow waarin bekende Nederlanders elkaar de maat nemen. „Steeds weer die discussie van: is het nou geschikt voor de publieke omroep of niet? Natuurlijk is het niet geschikt voor de publieke omroep, het is plat amusement. Maar het trekt wel een publiek waar de omroep behoefte aan heeft: jonge mensen. Bedenkelijk programma trouwens, maar fantastisch om te maken. Ik kijk nooit terug. Je moet ontzettend helder in je hoofd zijn, ik drink er nooit bij. Hooguit na de tweede of derde opname, maar dat zie je dan ook. Maar goed, ik dacht: neem nou eens een beslissing over dat programma. Amusement op de publieke omroep is eigenlijk gewoon het kind van de rekening.”

Tegenslag

De Leeuw kan Ranking the Stars niet meenemen naar RTL; de rechten op het format liggen bij de omroep. „Het is van oorsprong een Aziatisch format, werkt nergens ter wereld, behalve in Nederland. Dankzij de presentator. Ze zijn uit Londen overgevlogen om naar me te kijken en ze vroegen na afloop: hoeveel schrijvers zitten hier op? Maar vrijwel alles is spontaan. Toen zeiden ze: wil je niet een proefprogramma in Engeland draaien? Heb ik met mijn stomme kop nee gezegd, want ik spreek geen Engels. Nu denk ik: wat ben ik toch een lul, dat had ik toch gewoon moeten doen.”

Het is de vraag of Ranking the Stars zijn vertrek overleeft. Eerder zette de NPO al vraagtekens bij de ‘publieke waarde’ ervan, en onlangs werd bekend dat panelleden Richard Groenendijk en Patty Brard ook niet meer willen. De Leeuw neemt wel zijn eigen Sinterklaasshow mee naar RTL: een show voor volwassenen met Hans Kesting als de ietwat ontremde bisschop. Dat wordt begin december zijn eerste programma bij RTL. „De VARA wilde dat ook claimen als hun format, maar ik zei: ‘een oude man deelt cadeautjes uit, dat is toch geen format?’”

Dit seizoen had De Leeuw drie plannen voor een fris nieuw begin: van omroep wisselen, terug het theater in, en afvallen. „Ik ben nu elf kilo kwijt in elf weken, dat is heel veel. Ik moet nog elf kilo. Als ik sterf, ben ik op mijn streefgewicht.” Theater maken vindt hij moeilijker dan televisie maken. „De mensen komen ervoor hun huis uit en betalen dertig euro om jou te zien. Dat is wat anders dan op de bank zitten, de knop aanzetten en denken: ik ga me eens lekker irriteren aan die dikke.”

Het thema van zijn theatershow is: ‘Zonder wrijving geen glans’. Van tegenslag word je een completer mens. In de show praat hij ook over de blaaskanker die hem in 2016 velde, op vakantie in Spanje. „Ik wil er geen Oprah Winfrey-interview van maken, maar ja: die blaas hoort er ook bij. Ik ben blij dat ik nu weet dat ik met dat soort tegenslag kan omgaan. Een overwinning? Nee, want ik kon niet anders. Ik leef nu wel iets bewuster, minder alcohol drinken, iets meer sporten. Op zich ben ik al jaren aan de medicijnen, voor artrose, jicht en cholesterol. Ik heb laatst weer een onderzoek laten doen. Daaruit kwam: ‘U heeft de komende tien jaar geen kans op darmkanker’. Dat kunnen ze wel zeggen, maar daar geloof ik helemaal geen reet van. Het liefst laat ik me ieder jaar doorlichten.”

Is De Leeuw hypochonder? „Dat geloof ik wel. Maar nadat ik echt ziek ben geweest, is dat minder geworden. Ik bel mijn arts wel, maar minder snel. Aan de andere kant: als kanker eenmaal in je lichaam is geweest, kan ik me niet voorstellen dat het niet meer terugkomt. Laatst zei ik tegen mijn arts: ‘Ik geloof wel dat het eindig is’. ‘Wat wil je nou?’ zegt ze dan.”

Foto Andreas Terlaak

De liefde tussen twee mannen

In Vette pech stelt De Leeuw dat homoseksualiteit wederom een taboe dreigt te worden. Hij begint zijn show met het lied Hulpstuk, over een oudere gay die zijn relatie tracht op te porren met trio-seks. Het maakt de man alleen maar onzekerder. Je voelt dat het publiek schrikt van zo’n expliciet lied. De show eindigt met Sorry dat ik besta (Romeo en Julius), een lied van Schmidt en Bannink over het feit dat er nauwelijks pophits bestaan over de liefde tussen twee mannen. Het lied is 41 jaar oud en de vraag is: is er veel veranderd?

De Leeuw: „Romeo en Julius komt uit Foxtrot, een musical over de jaren dertig. Homoseksualiteit was toen een taboe. Het homohuwelijk bestond niet, het homovaderschap was ondenkbaar. En nu hebben we die rechten allemaal verworven. Tegelijk zie je dat we toch weer gehinderd worden in onze vrijheden, door het geloof, door conservatisme, door vertrutting. Ik doel niet alleen op de islam, maar bijvoorbeeld ook op de katholieke kerk, de Braziliaanse presidentskandidaat Bolsonaro, het Roemeense referendum tegen homo’s. Ik durf niet meer hand in hand over straat te lopen, of te zoenen, of voor onze eigen rechten op te komen. Er wordt vrij grof gereageerd op alles wat niet voldoet aan de maatstaf. Laatst riepen een paar jongens me na in het Arabisch. Ik kon het niet verstaan, maar het klonk niet als: ‘Wat een leuke broek heb je aan’. Dus ik ging eropaf en zei: ‘Wat zeg je nou?’ Ja, toen lachten ze zo’n beetje. Ik wil niet de stoerste zijn, maar ik vind wel dat het weer eens tijd wordt om dat te behandelen. Niet in een Rondom Tien-programma, maar in een amusementsshow.”

De Leeuw hoorde zijn eigen puberzonen, die hij als baby’s adopteerde uit de Verenigde Staten, ‘homo’ als scheldwoord gebruiken. „Toen heb ik gezegd: ‘Je woont wel bij twee homo’s dus dat vinden we niet leuk om te horen’. Je moet ze toch opvoeden.”

Zonen niet blij met rol in voorstelling

De zonen komen ook voor in de theatervoorstelling. Hoe vinden ze dat? „Vervelend. Ze zeggen: wij hebben hier niet om gevraagd. Ik noem ze vooral omdat ik het over het vaderschap wil hebben. Over dat je het maar één keer kan doen, en dat je het dus goed moet doen.

„Ze zitten sowieso niet te wachten op mijn dingen. Toen ze laatst echt kwaad waren, zei ik: ‘Luister, ik begrijp het. Het lijkt me niet makkelijk voor jullie: je bent geadopteerd, en ook nog door twee homo’s, en dan ook nog door eentje die een bekende Nederlander is, over wie iedereen een mening heeft, meestal niet erg positief’. Toen ik dat had gesteld, was wel een beetje de angel eruit.”

De Leeuw kijkt nooit naar programma’s als Spoorloos of Eindelijk thuis omdat adoptie daarin altijd als een drama wordt neergezet. „Ik zou wel eens een programma willen zien waarin alles gewoon goed gaat. Oké, dan heb je geen drama. Maar we kijken toch ook met zijn allen naar veertig bejaarden die een maand door Italië reizen? Daarin gebeurt ook niets.”

Wat heeft het vaderschap hem gebracht? „Dat je kwetsbaarder bent, scherper bent. Het is een verrijking. Ik heb het getroffen met een gezin dat totaal niet onder de indruk is van mijn prestaties. Dat houdt me op de grond. Sta ik daar weer vlak voor een voorstelling te koken en vier macaronischotels in tupperwaredoosjes te stoppen. Dat zie ik Henny Huisman niet doen.

„En onze relatie wordt er sterker van. Dat merk ik nu de jongens wat ouder worden en we wat makkelijker met zijn tweeën weg kunnen. Ik kan me voorstellen dat mensen meteen gaan scheiden als de kinderen het huis uit zijn. Maar wij niet. Hoe ik dat weet? Omdat we twee keer per jaar een week samen weg gaan, zonder de kinderen. Dan zeggen ze: ‘O ja, jullie gaan zeker uitzoeken waarom jullie ook alweer gek op elkaar zijn’. Ja, dat gaan we uitzoeken ja. De laatste keer bleven ze voor het eerst alleen thuis. Kregen we allemaal foto’s van geweldige maaltijden die ze samen hadden gemaakt. Ze doen thuis amper wat, maar dit hadden ze echt goed verzorgd. Tomaatje met een prikker op de hamburger. Voor zijn tweetjes. Oefenen voor straks.”

    • Wilfred Takken