Het water stijgt het werelderfgoed naar de lippen

Klimaat

Zeespiegelstijging als gevolg van de klimaatopwarming brengt ook monumenten aan de Middellandse Zee in gevaar.

Stijgend water bedreigt Pisa Foto Runoman

Ze lopen deze eeuw extra gevaar op overstroming: de Piazza del Duomo in Pisa, de St. Jacobuskathedraal in het Kroatische Šibenik, de oud-Ionische havenstad Efeze in het westen van Turkije, de kasbah in Algiers. Allemaal staan ze op de werelderfgoedlijst (die wereldwijd nu 1.092 sites telt) van VN-organisatie Unesco en liggen ze aan, of vlakbij, de Middellandse Zee.

Een groep Duitse en Britse onderzoekers bracht voor in totaal 49 werelderfgoedlocaties in het Mediterrane gebied het risico op overstroming en erosie voor deze eeuw in kaart. De kans daarop kan toenemen doordat de zeespiegel stijgt – een gevolg van de opwarming van de aarde. De wetenschappers analyseerden vier scenario’s met uiteenlopende uitstoot van broeikasgassen, en dus meer of minder zeespiegelstijging. Ze publiceerden hun resultaten dinsdag in Nature Communications.

Van de 49 plekken blijken er nú al 37 risico te lopen. Eerste auteur Lena Reimann, verbonden aan de Christian-Albrechts-Universität zu Kiel, vindt dat het „opmerkelijkste resultaat” van het onderzoek. Het aantal sites dat nu nog geen risico loopt, maar in 2100 wel, neemt niet eens zo veel toe: van 37 tot 40. En die toename geldt dan voor het worst case scenario.

Een van de kwetsbare gebieden is de kust grenzend aan het noordelijk deel van de Adriatische Zee. De combinatie van een laag gelegen kust en potentieel hoge stormvloeden, kan voor ernstige overstromingen zorgen.

Maritiem ingenieur Alessio Giardino van onderzoeksinstituut Deltares, die niet bij het onderzoek betrokken was, zegt dat bij dergelijke grootschalige studies vaak „eenvoudige data en methodes” worden gebruikt. Zo is in dit onderzoek de mogelijke blootstelling van werelderfgoed aan erosie onder andere bepaald aan de hand van de afstand tot de zee. Er is daarbij geen rekening gehouden met de aard van de constructie (bijvoorbeeld steen of klei).

Ook hebben de auteurs eventuele beschermingsmaatregelen buiten beschouwing gelaten. Zoals die nu voor Venetië worden genomen. Daar wordt gebouwd aan een stormvloedkering, die de stad beschermt tegen een maximale zeespiegelstijging van 60 centimeter deze eeuw. Naar verwachting is de kering dit jaar klaar.

Reimann erkent dat de studie een eerste grove schatting is van de risico’s voor deze 49 werelderfgoedlocaties. „Het is de basis voor nauwkeuriger lokaal onderzoek.”

    • Marcel aan de Brugh